Mišok na holovu i dopyt 20 hodyn. Xto i jak v okupovanomu Donec'ku zaxyščaje ta sudyt' polonenyx 

Tetyana Katryčenko
kolaž: Andrij Kalistratenko
16653 perehlyady
Ponedilok, 9 veresnya 2019, 18:30

7 veresnya vsya kraїna stežyla za novynamy, ščob na vlasni oči pobačyty odnu z najemocijnišyx podij ostannix rokiv: povernennya dodomu 35 branciv Kremlya

Jakoju b pozytyvnoju ne bula cya podija, obmin – lyše peršyj etap. Za riznymy ocinkamy, vid 89 do 110 lyudej dosi utrymujut'sya v Rosiї i Krymu. Ščonajmenše 227 ukraїnciv zaxopyly bojovyky na Donbasi. 

Syohodni my xočemo pryvernuty uvahu same do tyx, xto rokamy sydyt' u donec'kyx tyurmax. Adže fejkovi sudy na pidkontrol'nyx terorystam terytorijax Donbasu vynosyat' spravžni vyroky – zasudžujut' do desyatkiv rokiv uvjaznennya ta navit' smertnoї kary.

Lyše u serpni kil'ka polonenyx ukraїns'kyx vijs'kovyx otrymaly vid 18 do 30 rokiv pozbavlennya voli.

Do procesiv nad nymy ta miscevymy žytelyamy, jakyx terorysty narekly špyhunamy, zalučeni ne lyše suddi "DNR", a j slidči, prokurory ta advokaty. Bil'šist' – pracyuvaly u sudovij systemi do počatku zaxoplennya Sxodu bojovykamy.

Prizvyšča osib, jaki rokamy bezpidstavno utrymujut' lyudej za gratamy, lamajut' nohy ta rebra, katujut' elektryčnym strumom do vtraty svidomosti, nazyvajut' kolyšni zatrymani ta rodyči nynišnix zaručnykiv. 

Raniše vony oprylyudnyuvaly prizvyšča lyše u zajavax do SBU. Nyni publično. Bo za kil'ka rokiv pobačyly, ščo pravooxoronci ne pospišajut' šukaty їxnix kryvdnykiv ta ne namahajut'sya їx pokaraty.

Jak z elektromontuval'nyci zrobyly "špyhunku"

"Za čas svoho nezakonnoho uvjaznennya ja napysala desyatky skarh na diї tak zvanyx slidčyx, prokuroriv, advokativ, suddiv. Retel'no zanotovuvala imja kožnoho z nyx. U spysok vnosyla prizvyšča usix kolaborantiv, jaki rozghlyadaly moї zapyty ta nadsylaly vidpovidi", – rozpovidaje kolyšnya zasudžena "orhanamy DNR" Valentyna Bučok.

 
Valentyna Bučok
foto: Radio svoboda

Z neju my vperše zustrilysya na počatku sičnya 2018 roku v likarni "Feofanija", kudy napravyly eks-zaručnykiv pislya velykoho obminu 27 hrudnya 2017 roku. Zvil'nena pid čas cyoho obminu Valentyna Bučok stojala pered kabinetom, u jakomu spivrobitnyky SBU pryjmaly svidčennya. 

Čytajte takož: Formula (ne)obminu. Jak polityky torhujut' žyttyamy polonenyx ukraїnciv

Til'ky pislya besidy kolyšnya polonena pohodylas' hovoryty z žurnalistamy. Za pivtora roky pislya zvil'nennya doneččanka pamjataje usi najdribniši detali šlyaxu vid її areštu do zasudžennya.

"Predstavnyky nezakonnyx zbrojnyx formuvan' zatrymaly mene na počatku 2017 roku. Todi ja, elektromonter enerhopostačal'noho pidpryjemstva, obxodyla svoju dilyanku ta zviryala ličyl'nyky. Nadily mišok na holovu, vidvezly u nevidome prymiščennya, dopytuvaly dvadcyat' hodyn bez perervy. Zvynuvatyly u špyhunstvi", – zghaduje u rozmovi z UP Valentyna Bučok. 

Žinka rozpovidaje, ščo peršyj misyac' її utrymuvaly u barakax na kolyšnyomu zavodi "Izolyacija", zghodom perevely do donec'koho SIZO. 

"Tam meni vlaštuvaly spravžnye hetto. Skazaly: ukropu ne potriben ani matrac, ani kovdra. U kameri buly prusaky. A ja straždaju na alerhiju vid ukusiv komax. Nohy nabryakly", – zghaduje Valentyna.

Čytajte takož: Zlamani rebra ta elektryčnyj strum: jak u Donec'ku katujut' ukraїns'kyx "špyhuniv"

Pizniše її pryvely do "slidčoho" – Iskandera Kil'kyejeva. Razom z nym buv pryznačenyj "advokat" – Olena Šyškina. 

"Ja pokazala Šyškinij rany. Vona rozvela rukamy, movlyav, take žyttya zekiv. Ja napysala ponad 20 skarh, ščob vid mene prybraly cyoho "advokata". Ale marno", – hovoryt' žinka. 

 
"Advokat" Olena Šyškina

Bučok rozpovidaje, ščo sudovi zasidannya vidbuvalysya u zakrytomu režymi, v budivli kolyšnyoho apelyacijnoho sudu Donec'koї oblasti. Na toj čas tam vže buv tak zvanyj vijs'kovyj trybunal ta joho apelyacijna palata, jaki rozghlyadaly osoblyvo važlyvi spravy "terorystiv", "špyhuniv" i "dyversantiv".

"Spočatku na zasidannya pryxodyla Šyškina. Vona kil'ka raziv hovoryla, ščo takyx, jak ja, treba višaty abo strilyaty. Zghodom zjavlyalasya prokuror Iryna Krotova", – opysuje xid rozghlyadu "spravy" žinka. 

Do vijny Krotova pracyuvala v orhanax prokuratury Donec'koї oblasti. 

"U cijeї lyudyny bula, mabut', osobysta trahedija – vona lyuto nenavydila vse ukraїns'ke i cyoho ne pryxovuvala. Dlya mene prosyla 18 rokiv uvjaznennya", – dali rozpovidaje Valentyna. 

 

Pid čas sudu svidkamy obvynuvačennya buly dvoje – zaručnyk terorystiv Myxajlo Batrak, jakoho prymušuvaly daty svidčennya, ta "nebajdužyj meškanec' Donec'ka", jakyj zatrymav Valentynu, – Marat Julajev. A suddyamy, okrim Stratejčuk, buly Mykola Tokarenko ta Svitlana Smyelik. Vony j zasudyly Valentynu Bučok do 17 rokiv pozbavlennya voli.

Nyni kolyšnya polonyanka pokazuje papirci, vydani їj u "sudi": "Vyjavlyajet'sya, ja otrymala "pokarannya" za te, ščo "propahuvala perevahu ukraїns'koї naciї", i je "idejnoju nacionalistkoju", ta vidtak stanovyla "nebezpeku dlya respubliky". A šče pracyuvala na takomu pidpryjemstvi, ščo mohla znaty adresy "vijs'kovyx" "DNR".

Advokaty Dyjavola

41-rična Olena Šyškina – odna z kil'kox "advokativ", jakym tak zvane ministerstvo deržbezpeky dovirylo zaxyščaty "špyhuniv". Vona z Donec'ka, zakinčyla mis'ku školu №149. Za ironijeju doli u cij že školi svoho času navčalas' i Bučok.

"Vona molodša za mene, ale znajomi my buly vže todi. Šyškina znala, ščo ja pryncypova lyudyna. Prote pislya zatrymannya vzyalasya vmovlyaty mene perejty na bik "DNR". Ja vidmovylas', tož їj bulo cikavo z mene znuščatysya", – zghaduje Valentyna.

Loading...

Šyškina včylas' u Donec'komu nacional'nomu universyteti, 2002-ho otrymala svidoctvo pro pravo zajmatysya advokats'koju dijal'nistyu, pracyuvala advokatom

Vid počatku podij na Sxodi spivpracyuvala z predstavnykamy nezakonnyx zbrojnyx formuvan'. Ta navit' stala očil'nyceju "narodnoho trybunalu", jakyj zaočno "zasudyv" nyzku ukraїns'kyx vysokoposadovciv, zokrema, j prezydenta Petra Porošenka. Takož balotuvalasya na post holovy "respubliky" pislya smerti Oleksandra Zaxarčenka.

Bučok rozpovidaje, ščo z rodyčiv usix zaručnykiv Šyškina zavždy namahalas' otrymaty vynahorodu za posluhy "zvjazkovoї", jaka može zanesty zapysku do SIZO abo ž klopotaty pro vnesennya do spyskiv na obmin. 

"Jak pravylo, ce bulo vid 500 do 1000 dolariv", – dodaje kolyšnya uvjaznena. 

Nyni Šyškina vže ne zajmajet'sya advokats'koju dijal'nistyu, adže obrana "deputatom" "narodnoho sovyeta ryespubliki". Usi spravy vona peredala svoїm koleham po "ministerstvu deržbezpeky". Zokrema, Alini Strelenko ta Oleni Vesnyanij. Obydvi, jak i Šyškina, majut' svidoctva advokata Ukraїny z seredyny 2000-x rokiv ta pracyuvaly u Donec'ku.

Prizvyšča tryox zghadanyx advokativ – Šyškinoї, Strelenko ta Vesnyanoї – ukraїns'ki pravozaxysnyky vyjavyly takož u rejestri advokativ "DNR" sered 317 koleh po Donec'kij oblasti. Je ukraїns'ke advokats'ke posvidčennya i u kolyšnyoho "ministra justyciї" "DNR" Oleny Radoms'koї.

Bez prava na zaxyst

Advokat, učasnyk ATO Illya Kostin perekonanyj: v oficijnyx ukraїns'kyx orhaniv majut' buty zapytannya do takyx "zaxysnykiv". Vin razom z kolehamy zvertavsya do orhaniv advokats'koho samovryaduvannya Ukraїny zi skarhamy pro porušennya kolyšnimy kolehamy zakonodavstva ta etyčnyx norm. 

Bil'šist' zajav lyšylysya bez rozghlyadu, a rešti – v zadovolenni skarh vidmovleno. Jomu pojasnyly: advokats'ki orhany ne znajšly pidstav dlya prytyahnennya do vidpovidal'nosti tyx, xto pracyuje na okupovanyx terytorijax. Adže tymčasovo okupovani terytoriї je nevidjemnoju častynoju Ukraїny, na jaku pošyryujet'sya dija zakoniv, do toho ž kožna lyudyna maje pravo na zaxyst.

"Ale ž pryvodom dlya pozbavlennya svidoctva advokata je porušennya prysyahy, u teksti jakoї zapysano: advokat povynen dotrymuvatysya zakoniv Ukraїny. Jakščo vony počynajut' vykonuvaty "zakony" terorystyčnoї orhanizaciї, to porušujut' ukraїns'ki. Do toho ž, ci advokaty svidomo pracyujut' na zločynnu systemu ta berut' učast' u katuvannyax", – hovoryt' Illya Kostin.

Prymirom, družyna odnoho nyni utrymuvanoho cyvil'noho zaručnyka Leonida (joho spravžnye imja ta prizvyšče my ne nazyvajemo z mirkuvan' bezpeky) svoho času namahalasya zapytaty u Donec'ku, čomu "advokat", jakoho pryznačyly її čoloviku, Alina Strelenko, ne nadaje rodyni žodnoї informaciї pro nyoho. 

U papirci, jakyj vona otrymala z "respubliky", zaznačeno: "deržavnyj advokat" faktyčno pracyuje za svoї hroši. Jakščo rodyči ne uklaly z nym dodatkovyj dohovir, to vin ne zobovjazanyj ničoho hovoryty ščodo obstavyn spravy. 

"Pry cyomu bud'-jakoho inšoho zaxysnyka, jakoho my xotily znajty i jakyj mih by bodaj bačyty čolovika, zalučyty nemožlyvo – sprava pro "špyhunstvo" nadto sekretna", – hovoryt' družyna Natalya.

Rik tomu Natalya napysala zajavu do SBU u Kyjevi pro zločyn advokata Strelenko. U nij vkazala, ščo "advokat" svidomo ne nadaje pravovu dopomohu, ne prypynyaje akty nasyllya ta pryxovuje, ščo Leonida trymaly na zavodi "Izolyacija", de piddavaly torturam, zokrema katuvannyu elektryčnym strumom.

"Vony zarejestruvaly. Ale zjasuvalosya, ščo potim nadislaly do Mariupolya – movlyav, čolovik znyk u Donec'kij oblasti. Ale provadžennya tam ne vidkryly – skazaly, ne znajšly pidstav. I lyše sud zobovjazav SBU rozsliduvaty. Nyni vidomo, ščo spravu napravyly do policiї u misto Selydove, jake duže blyz'ko do liniї rozmežuvannya. Tož varto očikuvaty, ščo tam pracyuvatymut' pravooxoronci, jaki sami blyz'ki do "DNR", – oburyujet'sya Natalya.

A suddi xto

Naprykinci vesny 2019 roku tak zvanyj verxovnyj sud u Donec'ku zasudyv cyvil'noho Serhija Dubrovina do 10,5 rokiv pozbavlennya voli. 

"Suddya" Lyudmyla Stratejčuk pid čas ohološennya "vyroku" nazvala joho hromadyanynom "inozemnoї deržavy – Ukraїny". Vona pojasnyla: čolovik "skoїv zločyn – zbir ta peredaču za zavdannyam inozemnoї rozvidky danyx dlya vykorystannya їx proty respubliky, tobto špyhunstvo". 

 
"Suddya" Lyudmyla Stratejčuk pid čas ohološennya "vyroku" Dubrovinu

Movlyav, "pidsudnyj" šukav informaciju pro pracivnykiv liceju №68 u misti Komsomol's'ke (nyni Kal'mius'ke), jaki pryčetni do "referendumu" 2014 roku. Potim – vidpravlyav elektronnoju poštoju ukraїns'kym specslužbam. 

Jak vdalosya diznatysya UP, naspravdi Dubrovin tryvalyj čas vykladav "avtomobil'nu spravu" u cyomu navčal'nomu zakladi. I ne mih ne pomityty, jak u 2014 roci do joho hurtožytku pryjšly žyty rosijs'ki vijs'kovi, a u dvori postavyly texniku.

Suddya Stratejčuk do oseni 2014 roku pracyuvala v Apelyacijnomu sudi Donec'koї oblasti ta uxvalyuvala rišennya imenem Ukraїny.

Її kolyšni kolehy u rozmovi z UP hovoryat', ščo u takyx, jak vona, "vata v holovi ta strax u duši". Zaraz Stratejčuk – holova "apelyacijnoї palaty pry verxovnomu sudi" u "DNR". 

Na odnomu z video v interneti vona vyznaje: "palata" zajmajet'sya "zločynamy, za jaki peredbačeno dovičnyj termin uvjaznennya ta navit' smertna kara".

Čomu ne sudyat' "suddiv"

"Ščo vplynulo na takyx suddiv, jak Stratejčuk, Tokarenko čy Smyelik? Vony bojalysya zmin, prahnuly pracyuvaty spokijno. A šče čekaly Rosiju ta vysoki zarplaty. Xoča ci plany vidklalysya, ta vidčuttya bezkarnosti zalyšylosya. Vony vsi vidčuvajut' sebe car'kamy", – hovoryt' na umovax anonimnosti kolyšnij koleha suddiv z donec'koї apelyaciї. 

Vin vvažaje, ščo u "DNR" poviryly 10-15% – suddiv, 40% – prokuroriv, 80% – policejs'kyx. 

Nyni žodnoho zi zghadanoї trijky ne zasudženo zaočno, xoča bula taka možlyvist'. Spravu suddi Stratejčuk pro učast' u stvorenni terorystyčnoї orhanizaciї "DNR" mav spočatku rozghlyadaty Selydivs'kyj mis'kyj sud Donec'koї oblasti. 

 
"Suddya" Lyudmyla Stratejčuk

Ale na počatku sičnya 2018 roku odna suddya zajavyla pro samovidvid, oskil'ky znajoma zi Stratejčuk ta pracyuvala v odnomu z neju sudi do počatku ATO, a tomu može "vyklykaty sumniv u її neuperedženosti". 

Za kil'ka tyžniv inšyj suddya zaznačyv, ščo joho blyz'ki perebuvajut' na tymčasovo okupovanij terytoriї, "u zvjazku z čym isnuje real'na zahroza їxnyomu žyttyu ta zdorovju". 

Zreštoju, pidsudnist' bula zminena – spravu perenapravyly do Družkivs'koho mis'koho sudu Donec'koї oblasti. U prokuraturi Donec'koї oblasti UP povidomyly, ščo v hrudni 2018 roku rozghlyad provadžennya zupyneno u zvjazku z ohološennyam її u rozšuk, adže možlyvosti osudžuvaty v Ukraїni vže nema – zakon prypynyv dijaty.

 

Ščodo kolyšnyoho suddi z Horlivky Tokarenka, to nyni tryvaje dosudove rozsliduvannya. 10 sičnya 2019 roku suddi povidomleno pro pidozru v učasti u terorystyčnij orhanizaciї. Ale ce rozsliduvannya takož zupyneno u zvjazku z ohološennyam Tokarenka u rozšuk. 

Na pauzi rozsliduvannya i ščodo Smyelik.

Jakym mih buty vyrok peršoї instanciї, možna peredbačyty, jakščo podyvytysya na perebih spravy hromadyanyna RF Eduarda Jakubovs'koho, jakyj stvoryuvav ta očolyuvav perši roky cej samyj "verxovnyj sud" "DNR". 

U 2017-mu Selydivs'kyj mis'kyj sud pobačyv nedovedenist' obvynuvačennya proty nyoho, i lyše apelyacija zaočno vyznala joho vynnym u stvorenni terorystyčnoї orhanizaciї i pryznačyla pokarannya u vyhlyadi pozbavlennya voli na 12 rokiv. Nyni sprava u Verxovnomu sudi.

Takož cikavo, ščo tryvalyj čas pravooxoronci ne zvertaly uvahu na dijal'nist' suddi Mykoly Tokarenka. Možlyvo, ce vidbuvalos' tomu, ščo, za informacijeju nardepa Serhija Leščenka, testem horlivs'koho suddi je zastupnyk holovnoho vijs'kovoho prokurora Ukraїny Serhij Dolhopolov.

Podvijni standarty

Pid čas pidhotovky cyoho materialu my zvernulysya do SBU iz zapytannyam, čy zarejestrovani kryminal'ni provadžennya ščodo pryčetnosti vže zghadanyx advokativ, zokrema Šyškinoї ta Strelenko, do terorystyčnoї orhanizaciї "DNR". Ta otrymaly vidpovid' pro vidsutnist' takyx.

"Koly zghadujemo pro možlyve pokarannya kolaborantiv, to hovorymo pro odyn iz elementiv perexidnoho pravosuddya. Vyznačytys', jak deržava stavyt'sya do tyx, xto zalyšyvsya na nepidkontrol'nij terytoriї i xto tam pracyuje", – hovoryt' Oleksandr Pavličenko, vykonavčyj dyrektor Ukraїns'koї Hel'sins'koї spilky z prav lyudyny. 

Vin nazyvaje kil'ka variantiv reahuvannya. 

"Peršyj – vidkryvajet'sya ta rozslidujet'sya provadžennya. Dumaju, ce ne stosujet'sya advokativ. Dlya nyx – profesijna lyustracija, ale j dlya neї majut' buty vyrobleni vidpovidni pravovi ramky. Kožen vypadok maje indyvidual'no rozghlyadaty vidpovidna dyscyplinarna komisija. Možlyvo, xtos' iz takyx "advokativ" vryatuvav vid pokarannya nevynuvatyx", – pojasnyuje Pavličenko.

Nam vdalosya rozšukaty lyudynu, jaka pracyuje advokatom v Ukraїni, maje klijentiv u Volnovasi ta Mariupoli, ale u toj že čas їzdyt' u nepidkontrol'nyj Donec'k. U "DNR" vin ne otrymuvav svidoctva advokata, ale čas vid času vxodyt' u proces jak "specialist u haluzi prava". Vin hovoryt', ščo takyx, jak vin – odynyci.

"Jakščo ja otrymaju svidoctvo u Donec'ku, to na pidkontrol'nyx Ukraїni terytorijax mene zaareštujut'", – perekonanyj zaxysnyk Oleksandr (prizvyšče pryxovujemo z metoju bezpeky). 

Vtim, advokat rozpovidaje: jakščo u Donec'ku v nyoho takoho statusu nema, to nema j šansu otrymaty dostup do lyudej, jakyx obvynuvačujut', prymirom, u "špyhunstvi".

"Tobto, z odnoho boku, otrymaty take svidoctvo – ce zrada, a z inšoho – zaručnyky faktyčno kynuti napryzvolyašče. Vony ne otrymujut' vzahali nijakoї dopomohy", – pojasnyuje zaxysnyk. 

Kolyšnya zaručnycya Bučok perekonana: nastane čas, i ne til'ky suddi, a j usi, xto znuščavsya fizyčno ta moral'no, budut' pokarani. I jakščo deržava Ukraїna ne znajde arhumentiv ta resursiv zrobyty ce, to mižnarodni instanciї, do jakyx zvertajet'sya čy ne kožen kolyšnij zaručnyk ta joho rodyči, obovjazkovo rozghlyanut' spravy. 

I todi dovedet'sya vidpovidaty ne lyše Rosiї ta pidkontrol'nym їj bojovykam, a j Ukraїni – za bezdijal'nist'.

"Z odnoho boku, lyudy po obydvi storony liniї rozmežuvannya stvoryujut' ilyuziju pravosuddya. A z inšoho – vsi, xto dopuskajut' ce, stajut' spivučasnykamy zločynu", – rezyumuje Valentyna Bučok.

Tetyana Katryčenko, žurnalist, koordynator "Medijnoї iniciatyvy za prava lyudyny", dlya UP



powered by lun.ua
Pyloramy, kontrabanda, znyklyj aerodrom. Čym žyve mala bat'kivščyna premjera Hončaruka
Šantaž na tli vyboriv: čomu rozmova z Zelens'kym može pryvesty do impičmentu Trampa
Smartfon Mi A3 vid Xiaomi: perevahy i nedoliky novoho byudžetnoho hadžetu
Podkast "Klyati pytannya": "Z’їmo zemlyu, ščob її ne vyvezly kytajci"
Usi publikaciї