Pozbutysya prezydenta. Jak pracyuvatyme zakon pro impičment

Oleksandr Ivančeskul
kolaž: Andrij Kalistratenko
21476 perehlyadiv
Vivtorok, 10 veresnya 2019, 12:10

Verxovna Rada uxvalyla zakonoproekt "Pro osoblyvu proceduru usunennya prezydenta Ukraїny z posta (impičment)".

Za dokument, zaproponovanyj Volodymyrom Zelens'kym, proholosuvaly 244 deputaty vid "Sluhy narodu" ta odyn pozafrakcijnyj.

Zakon bulo pryjnyato z porušennyam rehlamentu, oskil'ky pryjnyattya v cilomu vidrazu pislya peršoho čytannya dopuskajet'sya lyše u tomu razi, jakščo zakonoproekt vyznano takym, ščo ne potrebuje doopracyuvannya, ta jakščo ne nadijšlo zauvažen' ščodo joho zmistu vid narodnyx deputativ. 

Pered holosuvannyam za zakonoproekt pro impičment zauvažennya ščodo joho zmistu vyslovlyuvaly predstavnyky frakcij "Bat'kivščyny" ta "Jevropejs'koї solidarnosti".

Na neobxidnosti doopracyuvannya dokumenta nahološuvalo i Holovne naukovo-ekspertne upravlinnya Rady.

Rozpovidajemo, ščo zminyt'sya dlya prezydenta Ukraїny i za ščo joho možut' prybraty z posady.

 
Impičment prezydenta ohološujut' u dvox vypadkax: včynennya nym deržavnoї zrady abo inšoho zločynu
foto: pres-služba prezydenta

Ščo take impičment?

Ce procedura usunennya z posady vyščyx posadovyx osib deržavy, jak pravylo, prezydenta.

U riznyx kraїnax svitu procedura impičmentu rehulyujet'sya vidpovidno do vlasnoho zakonodavstva i je odnijeju zi skladovyx systemy strymuvan' i protyvah.

Ščo hovoryt' pro impičment Konstytucija?

Impičment prezydenta ohološujut' u dvox vypadkax: včynennya nym deržavnoї zrady abo inšoho zločynu. Pro ce pyše stattya 111 Konstytuciї Ukraїny

Perelik "inšyx zločyniv", za skojennya jakyx hlavu deržavy možut' pozbavyty posady, v Osnovnomu zakoni ne navodyt'sya.

Loading...

V komentari "Ukraїns'kij pravdi" narodnyj deputat vid frakciї "Sluha narodu", advokat Oleksandr Kačura pojasnyv, ščo v zakonoproekti jde mova pro kryminal'ni zločyny.

"Inši – ce kryminal'ni zločyny. Vsi statti Kryminal'noho kodeksu vpysaty nemožlyvo. Vse ne kryminal'ne – ce ne zločyn, a prostupok i pravoporušennya. Vidpovidno inša kvalifikacija", – skazav vin.

Procedura usunennya prezydenta z posta vxodyt' do odnoho z 37 povnovažen' Verxovnoї Rady, jaki vyznačeni Konstytucijeju. 

Ščob oholosyty impičment prezydenta, ce pytannya speršu maje buty inicijovane parlaments'koju bil'šistyu ta pidtrymane minimum 226 holosamy nardepiv. 

Dlya provedennya rozsliduvannya Rada stvoryuje special'nu tymčasovu slidču komisiju, do skladu jakoї vklyučajut'sya special'nyj prokuror i special'ni slidči. Zghodom vysnovky i propozyciї TSK rozghlyadajut'sya na zasidanni parlamentu.

Rišennya pro zvynuvačennya prezydenta Ukraїny VR pryjmaje za najavnosti pidstav i ne menš niž 300 holosamy.

Pislya cyoho spravu pereviryaje Konstytucijnyj Sud. Vin nadast' Radi vysnovok ščodo doderžannya konstytucijnoї procedury rozsliduvannya i rozghlyadu spravy pro impičment. 

U svoju čerhu, Verxovnyj Sud peredaje parlamentu vysnovok pro te, ščo dijannya, v jakyx zvynuvačujet'sya prezydent Ukraїny, mistyat' oznaky deržavnoї zrady abo inšoho zločynu.

Dali rišennya pro usunennya hlavy deržavy z posta v poryadku impičmentu svoїmy holosamy majut' pidtrymaty jak minimum 338 narodnyx deputativ – try čverti vid konstytucijnoho skladu.

U razi dostrokovoho prypynennya povnovažen' prezydenta vykonannya joho obovjazkiv pokladajet'sya na holovu Verxovnoї Rady.

Uxvalennya zakonoproektu maje zabezpečyty faktyčnu realizaciju Konstytuciї ščodo impičmentu.  Dokument vyznačyt' sklad tymčasovoї slidčoї komisiї, status special'noho prokurora ta special'nyx slidčyx, jaki budut' vesty rozsliduvannya. 

Tak bulo z Janukovyčem?

Proceduru impičmentu prezydenta v Ukraїni žodnoho razu ne zastosovuvaly. Pislya vteči Janukovyča z Kyjeva parlament pidtrymav postanovu pro usunennya joho z posady prezydenta Ukraїny. 

V nij jšlosya pro te, ščo Janukovyč samousunuvsya vid vykonannya svoїx konstytucijnyx obovjazkiv, "postavyvšy pid zahrozu kerovanist' deržavy terytorial'nu cilisnist' i suverenitet Ukraїny".

"Vyxodyačy z obstavyn krajnyoї neobxidnosti, Verxovna Rada Ukraїny, vyražajučy suverennu volyu ukraїns'koho narodu, postanovlyaje: vstanovyty, ščo prezydent Ukraїny Viktor Janukovyč u nekonstytucijnyj sposib samousunuvsya vid zdijsnennya konstytucijnyx povnovažen' ta je takym, ščo ne vykonuje svoїx obovjazkiv", – začytav todi tekst postanovy z prezydiї parlamentu Oleksandr Turčynov.

Zaxysnyky Janukovyča napolyahajut', ščo joho usunennya z posady prezydenta bulo nezakonnym ta nekonstytucijnym. Statti Konstytuciї Ukraїny pojasnyujut', ščo prypynennya povnovažen' prezydenta možlyvo lyše u razi:

  • vidstavky; 
  • nemožlyvosti vykonuvaty povnovažennya za stanom zdorovja;
  • usunennya z posta v poryadku impičmentu;
  • smerti.

Čomu zaraz?

Pryjnyattya zakonu pro impičment prezydenta bulo odnijeju z obicyanok v peredvyborčij prohrami Volodymyra Zelens'koho.

Zghodom pislya inavhuraciї prezydent podav do Verxovnoї Rady VIII sklykannya proekt zakonu pro impičment hlavy deržavy, ale joho ne vnesly v poryadok dennyj

Ba bil'še, narodni obranci na proščannya uxvalyly zakonoproekt "Pro tymčasovi slidči komisiї i tymčasovi special'ni komisiї Verxovnoї Rady Ukraїny", jakyj buv zarejestrovanyj v parlamenti šče naprykinci 2014 roku.

V dokumenti vkazujet'sya, ščo special'na tymčasova slidča komisija Verxovnoї Rady Ukraїny (TSK) – ce kolehial'nyj tymčasovyj orhan parlamentu, do jakoho vxodyat' nardepy, specprokuror ta specslidči.

Zavdannyam komisiї, zokrema je provedennya rozsliduvannya obstavyn ščodo včynennya prezydentom Ukraїny deržavnoї zrady abo inšoho zločynu, vykladenyx u pidpysanomu bil'šistyu narodnyx deputativ podanni pro usunennya hlavy deržavy z posta v poryadku impičmentu.

Takož komisija matyme dostup do bud'-jakyx dokumentiv bud'-jakyx posadovyx osib, u tomu čysli, do tajemnyx.

Zakon buv pidpysanyj spikerom parlamentu Andrijem Parubijem šče 12 červnya, prote avtohraf Zelenskoho pid dokumentom tak i ne zjavyvsya. 

"Ukraїns'ka pravda" namahalas' z’jasuvaty pryčyny cyoho v Ofisa prezydenta, ale vidpovidi ne otrymala.

Pislya holosuvannya na parlaments'kyx vyborax 21 lypnya Zelens'kyj zapevnyv, ščo novym sklykannyam Verxovnoї Rady bude pryjnyatyj zakon pro impičment.

"Bude zakon pro impičment, odyn z peršyx zakoniv, jakyj vnese "Sluha narodu". Ce – rišennya vsijeї partiї, kožnoho z nas. My obicyaly, i vy u poryadku dennomu novoї Verxovnoї Rady obovjazkovo pobačyte cej zakon. Ne dopovnennya, a zakon pro impičment prezydenta", – poobicyav hlava deržavy.

Jak možna bude usunuty prezydenta v Ukraїni?

Proceduru impičmentu majut' inicijuvaty pys'movym podannyam z pidpysamy minimum 226 parlamentariv. Zakonoproekt zaznačaje, ščo pidpysy ne vidklykajut'sya.

Dali z "metoju povnoho, vsebičnoho ta neuperedženoho rozsliduvannya" stvoryujet'sya tymčasova slidča komisija. Vona hotuvatyme vysnovky i propozyciї ščodo včynennya prezydentom deržavnoї zrady abo inšoho zločynu.

Do skladu TSK za pryncypom proporcijnoho predstavnyctva frakcij ta hrup uvijdut' narodni deputaty, a takož special'nyj prokuror i special'ni slidči.

Specprokurorom i specslidčymy možut' buty ne lyše členy parlamentu. Punkt 5 četvertoї statti zakonoproektu vyznačaje taki vymohy do kandydativ na posady:

  • je hromadyanynom Ukraїny, jakyj prožyvaje na її terytoriї ne menše desyaty rokiv;
  • vil'no volodije deržavnoju movoju;
  • maje vyšču jurydyčnu osvitu;
  • maje ne menš jak desyatyričnyj staž roboty na posadi prokurora ta/abo slidčoho;
  • ne maje sudymosti.

V svoju čerhu, prava, svobody i zakonni interesy prezydenta u proceduri impičmentu zabezpečuvatymut' joho zaxysnyky. Їx može buty ne bil'še p’jaty. Na vidminu vid kandydativ na posady specprokurora ta specslidčyx, u zakoni nemaje dodatkovyx vymoh do zaxysnykiv hlavy deržavy.

Vysnovky i propozyciї tymčasovoї slidčoї komisiї rozghlyadajut'sya na vidkrytomu plenarnomu zasidanni Rady. Ale jakščo u materialax TSK je informacija, ščo stanovyt' deržavnu abo inšu oxoronyuvanu zakonom tajemnycyu, to zasidannya parlamentu proxodyt' u zakrytomu režymi.

Pislya cyoho Verxovna Rada tajemno holosuje byuletenyamy za postanovu pro zvynuvačennya prezydenta. Rišennya bude pryjnyate, jakščo "za" proholosujut' jak minimum 300 deputativ.

U razi pryjnyattya postanovy VR zvertajet'sya do Konstytucijnoho Sudu ta Verxovnoho Sudu. 

  • U KS – dlya perevirky spravy ta otrymannya vysnovku ščodo doderžannya konstytucijnoї procedury rozsliduvannya i rozghlyadu spravy pro impičment. 
  • U VS – dlya otrymannya vysnovku pro te, ščo dijannya, v jakyx zvynuvačujet'sya prezydent, mistyat' oznaky deržavnoї zrady abo inšoho zločynu.

Jakščo vysnovky KS ta VS zasvidčat' dotrymannya vymoh Konstytuciї ta zakoniv, vidbuvajet'sya tajemne holosuvannya za postanovu pro impičment prezydenta. 

Rišennya vvažajet'sya uxvalenym, jakščo za nyoho proholosujut' try čverti narodnyx deputativ vid konstytucijnoho skladu Rady, tobto jak minimum 338.

U razi nepryjnyattya postanovy spiker parlamentu ohološuje pro prypynennya procedury impičmentu, prypynyaje povnovažennya special'noї tymčasovoї slidčoї komisiї, a takož vid imeni Verxovnoї Rady u pys'movij formi vybačajet'sya pered prezydentom.

U zakonoproekti takož skazano, ščo vidstavka prezydenta za vlasnym bažannyam je pidstavoju dlya prypynennya procedury impičmentu, a takož dlya zakryttya vidpovidnyx provadžen' v Konstytucijnomu i Verxovnomu sudax. 

Vodnočas materialy ščodo inicijuvannya impičmentu, vysnovky i propozyciї TSK, a takož dokumenty ta rezul'taty ekspertyz napravlyajut'sya dlya zdijsnennya dosudovoho rozsliduvannya vidnosno hlavy deržavy.

Oleksandr Ivančeskul, dlya UP



powered by lun.ua
Pyloramy, kontrabanda, znyklyj aerodrom. Čym žyve mala bat'kivščyna premjera Hončaruka
Šantaž na tli vyboriv: čomu rozmova z Zelens'kym može pryvesty do impičmentu Trampa
Smartfon Mi A3 vid Xiaomi: perevahy i nedoliky novoho byudžetnoho hadžetu
Podkast "Klyati pytannya": "Z’їmo zemlyu, ščob її ne vyvezly kytajci"
Usi publikaciї