Vid čoho zaležyt' uspix mins'kyx perehovoriv

Oleksandr Xara
16:37, 04 červnya 2019
Polityka
1872 0
Dumka

Prezydent Volodymyr Zelens'kyj povernuv do mins'koho perehovornoho procesu po vrehulyuvannyu sytuaciї na Donbasi Leonida Kučmu. Kučma vže očolyuvav Trystoronnyu kontaktnu hrupu za časiv prezydentstva Porošenka, ale torik u veresni zalyšyv її. Sam Leonid Danylovyč zaznačyv, ščo raniše vykonuvav rol' «vesil'noho henerala», a teper «pryjmatyme rišennya».

Kučma todi postavyv svij pidpys pid Kompleksom zaxodiv, dokumentom, jakyj my nazyvajemo «Mins'kymy domovlenostyamy». Ale, z točky zoru ukraїns'koho prava, cej dokument ne zrozumilo ščo soboju javlyaje: vin ne je častynoju vnutrišnyoho ukraїns'koho zakonodavstva, vin ne je našym mižnarodnym zobov’jazannyam (oskil'ky mižnarodni uhody ukladajut'sya v inšyj sposib, j inši lyudy pidpysujut' їx). Bo, vidpovidno do zakonu, ukraїns'kyj eks-prezydent ne maje prava vid imeni deržavy pidpysuvaty jakis' «fil'čyni hramoty».

Po suti, to bulo namahannya Porošenka hraty – robyty ščos' napivlehal'ne, aby potim možna bulo vid cyoho vidmovlyatysya v razi potreby.

Ale vsi domovlenosti, jaki dosyahalysya v Mins'ku, ne buly pryv’jazani do deržavnoї polityky ta byurokratyčnyx mexanizmiv. Vsi lyudy, jaki braly učast' u mins'komu perehovornomu procesi, vklyučajučy j dyplomativ, buly pryvatnymy osobamy, jaki namahalysya čohos' dosyahnuty v jakosti perehovirnykiv. Їx prahnennya prypynyty vijnu ta zusyllya iz vyrišennya nahal'nyx problem bezumovno zasluhovujut' na valyku povahu. Prote ce ne bulo častynoju deržavnoї polityky, ce ne bulo deržavnoju strukturoju, tomu i ne mohlo prynesty žodnoho rezul'tatu.

Dlya Ukraїny meta mins'kyx peremovyn – zupynyty vijnu, dlya Rosiї – obmežyty suverenitet Ukraїny. Otže, ja duže spodivajusya, ščo u Kučmy ne bude nastil'ky šyrokyx povnovažen', jaki b dozvolyly jomu až nastil'ky vplyvaty na polityku Ukraїny, ščob pohodžuvatysya na «kompromisy», jaki škodytymut' našomu suverenitetu. Napryklad, takym kompromisom ne može buty vidmova vid našoho majbutnyoho členstva v NATO i JeS ta povernennya natomist' u zonu vplyvu Rosijs'koї Federaciї.

Kučma namahajet'sya vykorystaty pozytyvnyj mesedž Zelens'koho pro te, ščo potribno narešti domohtysya prypynennya vohnyu i počaty domovlyatysya, bo nikomu cya vijna ne potribna. Ale naїvnoju lyudynoju Leonida Danylovyča točno ne nazveš. Zelens'komu šče dovedet'sya projty šlyax do usvidomlennya toho, ščo zvira ne možna nahoduvaty – vin zavždy holodnyj, i vsi kompromisy z Rosijeju možlyvi til'ky za naš raxunok.

Kučma ne maje žodnyx ilyuzij ščodo Rosiї. Vin čudovo znaje, ščo z neju nemožlyvo cyvilizovano domovlyatys'

Kučma dijšov takoho vysnovku i zbahnuv ce šče u 2003 roci. I do toho traplyalysya rizni konfliktni sytuaciї z Rosijeju, ale same u 2003-mu rozghorivsya konflikt dovkola kosy Tuzla. Ukraїna i Rosija todi opynylysya na meži real'noї vijny. Ta zghodom šlyaxom tysku na Ukraїnu Rosija spromohlasya zminyty status Kerčens'koї protoky ta Azovs'koho morya na bil'š vyhidnyj dlya sebe. Dohovir pro spivrobitnyctvo u vykorystanni Azovs'koho morya i Kerčens'koї protoky je rezul'tatom tak zvanyx «kompromisiv» i, na prevelykyj žal', dosi dije.

Tož Kučma ne maje žodnyx ilyuzij ščodo Rosiї. Vin čudovo znaje, ščo z neju nemožlyvo cyvilizovano domovlyatys'. Zelens'komu ž dovedet'sya projty cej šlyax i zbahnuty ce.

Ščo bude z «Mins'kom» pry Zelens'komu? Čy ne čekaje na nas šče p’jat' rokiv bezrezul'tatyvnyx porožnix i dovhyx rozmov? Tut slid zrozumity klyučovu rič: ani vid formatu, ani vid imeni lyudyny, jaka je ukraїns'kym prezydentom, žodnym čynom ne zaležat' cili Rosiї stosovno Ukraїny. Ce bil'še vyznačaje najavnist' resursnoї bazy, jaka dozvolyaje prodovžuvaty taku polityku. Antyrosijs'ki sankciї – i zahal'ni, i kryms'ki – dovoli bolyače b’jut' po ekonomici Rosiї. Ale їx nedostatnyo, aby pidirvaty resursnu bazu ta unemožlyvyty prodovžennya ahresiї Rosiї proty Ukraїny.

I pytannya ne v tomu, naskil'ky harni ideї u Zelens'koho, naskil'ky pravyl'niše vin povodytymet'sya, na vidminu vid Porošenka. Problema – v tomu, ščo Rosija ne vidmovlyajet'sya vid svoїx cilej ta, na žal', maje resursy prodovžuvaty svoju ahresyvnu polityku.

Postup u vyrišenni rosijs'ko-ukraїns'koї problemy možlyvyj, jakščo Moskva vyrišyt', ščo dlya neї bude krašče zrobyty pivkroku vpered i «zamorozyty» konflikt. A očikuvaty, ščo Rosija viddast' Ukraїni okupovani terytoriї, daremno. Moskva ne pide na ce, bo takyj krok stane velykym udarom po imidžu rosijs'koї vlady. Naviščo Kremlyu ce robyty, jakščo ce – investycija, jaka može prynosyty dyvidendy? Adže «zamoroženyj» konflikt iz periodyčnoju eskalacijeju vplyvatyme na vsyu ukraїns'ku polityku, ekonomiku, humanitarnu sferu. Ce te, ščo može destabilizuvaty bud'-jakoho prezydenta Ukraїny v bud'-jakyj moment. Takyj instrument Rosija točno ne viddast'.

Otže, efektyvnist' mins'kyx peremov zaležyt' ne vid zminy formativ, ne vid imeni ukraїns'koho prezydenta, ne vid zminy perehovirnykiv, ne vid učasti Kučmy v perehovorax na mins'komu majdančyku abo vyxodu Marčuka z perehovoriv. Pytannya v inšomu – u zdatnosti Rosiї prodovžuvaty kurs, jakym vona zaraz ruxajet'sya, u najavnosti resursiv u neї. A vse ce i pry Zelens'komu poky ščo zalyšajet'sya takym samym, jak bulo i pid čas prezydentstva Porošenka.

Vse, ščo doteper hovoryv Zelens'kyj, je absolyutno pryjnyatnym i vidpovidaje Mins'kym domovlenostyam: prypynennya vohnyu, vidvedennya texniky, ščob stvoryty umovy dlya podal'šoho myrnoho procesu, a takož obmin polonenymy za formuloju «vsix na vsix». Jakščo ce bude zrobleno Rosijeju, to ce bude syhnalom dlya Ukraїny i svitu, ščo Moskva hotova zminyty svoju povedinku.

Odnak sumnivnym vyhlyadaje te, ščo može spracyuvaty formula «vsix na vsix». Jakščo hovoryty pro zvil'nennya ukraїns'kyx moryakiv (Zelens'kyj zajavlyav, ščo ce dlya nyoho ce – priorytetna zadača), to ce šče možlyvo. Ale absolyutno usix polonenyx vyminyaty nemožlyvo. Oskil'ky, napryklad, ukraїns'ki žurnalisty, jaki sydyat' u rosijs'kyx tyurmax, zasudženi za kryminal'nymy stattyamy pro teroryzm – Putin ne pide na їx obmin. Jak jomu pojasnyty vlasnomu plebsu, ščo ci lyudy možut' buty zvil'neni ta obminyani na rosijs'kyx vijs'kovoslužbovciv? Ce nemožlyvo, z točky zoru mifolohiї, jaka stvorena putins'kym režymom ščodo toho, ščo vidbuvajet'sya v Ukraїni ta kym je ukraїns'ki hromadyany, zaxopleni v Donec'ku, Luhans'ku i Krymu.

Jakščo vy znajšly pomylku, vydilit' її myškoju ta natysnit' Ctrl+Enter