Volodymyr Vedmid' protestuvav žurnalistku UNIAN na «detektori brexni» / foto UNIAN

Naslidujučy Savčenko: sydyš spokijno, dyxaješ rivno abo jak žurnalistku UNIAN na polihrafi pereviryaly

Test na polihrafi bentežyt'. A dosvidčenoho polihrafoloha duže neprosto vvesty v omanu. Vykonavčyj dyrektor Vseukraїns'koї Asociaciї polihrafolohiv Volodymyr Vedmid' protestuvav žurnalistku UNIAN na «detektori brexni» ta roztlumačyv nyuansy doslidžennya.

Volodymyr Vedmid' protestuvav žurnalistku UNIAN na «detektori brexni» / foto UNIAN

«Vaše im’ja Ol'ha?» – ni. «Vaše im’ja Oksana?» – ni. «Vaše im’ja Iryna?» – ni… V peršyx dvox vypadkax ja skazala pravdu, a ot v ostannyomu zbrexala. Ce buv test na im’ja – dovoli standartna metodyka v praktyci polihrafolohiv, jakoju faxivci korystujut'sya, ščob zrozumity, jak klijent reahuje na brexnyu ta pravdu.

Na polihrafi mene pereviryav Vykonavčyj dyrektor  Vseukraїns'koї Asociaciї polihrafolohiv Volodymyr Vedmid', do jakoho ja zvernulasya zarady eksperymentu – na  sobi pereviryty, čy možna zbrexaty «detektoru brexni».

Pered počatkom doslidžennya Volodymyr vidpravlyaje mene vymyty ruky z mylom ta navit' vidihrity їx pid sušarkoju – «ščob krov rozihnaty». Ci prosti, zdavalos' by, procedury naspravdi vkraj važlyvi dlya čystoty eksperymentu.

Rejestracijnyj blok polihrafu duže sxožyj na domašnij internet-router – nevelyčka pryamokutna čorna korobočka, ščo maje sim roz’jemiv. Do kožnoho z nyx pidklyučajet'sya vidpovidnyj davač (datčyk), protyležnyj kinec' jakoho zakriplyujut' na lyudyni, jaku testujut'. V danomu vypadku – na meni.

Davači pid’jednujut'sya do dekil'kox pal'civ pravoї ruky, odyn zakriplyujet'sya na likti livoї ruky, special'ni kanaly (trubka, lancyuh ta fiksatory) – na hrudyax ta žyvoti. Vsi vony majut' fiksuvaty pevni fiziolohični pokaznyky lyudyny, jak-to, zminy napovnenosti sudyn krovju na pal'cyax, zminu temperatury tila i elektryčnoho oporu škiry. Plyus, sydity potribno na tak zvanomu datčyku tremora (sxožyj na nevelyčku podušečku), jakyj fiksuje bud'-jaki ruxy lyudyny, vyjavlyajučy takym čynom možlyvu protydiju (robyty rizkyx ruxiv pid čas testuvannya ne možna). Dyvytysya treba prosto pered soboju, doloni ležat' spokijno na kolinax.

Do reči, testuvaly mene na peršomu ukraїns'komu polihrafi – «Rubikon» (na takomu ž, za slovamy Volodymyra Vedmidya, testuvaly i Nadiju Savčenko).

Testuvannya proxodylo

«Dyxajte spokijno, ne dumajte ni pro ščo zajve, zosered'tes' na moїx zapytannyax», – daje meni nastanovu polihrafoloh.

Vtim, česno kažučy, naspravdi rozslabytys' i zovsim ne dumaty ne tak prosto. Vidčuvaju vnutrišnye xvylyuvannya i z humorom počynaju ujavlyaty sebe na misci jakohos' zlodyužky. Na dumku čomus' spadaje kul'tova cytata z vidomoho kinofil'mu: «…U nas bulo 2 pakety travy, 75 tabletok meskalina, 5 upakovok kysloty, pivsolonky kokaїnu i bezlič trankvilizatoriv vsix sortiv i zabarvlen'…». Pevno, ce vplyvaje zakriplena na pidsvidomosti dumka, ščo na polihrafi pereviryajut' til'ky lyudej, jaki skoїly jakyjs' zločyn…

Ta popry taki ujavlennya pro «detektor brexni», joho možut' zastosovuvaty u najriznomanitnišyx sferax. Pro nyuansy roboty polihrafu Volodymyr Vedmid' rozpoviv UNIAN u interv’ju.

Volodymyr Vedmid' rozpoviv pro nyuansy roboty polihrafu / foto UNIAN

Jaka holovna meta polihrafoloha? Vin maje zrozumity, ščo lyudyna breše?

Holovna meta – ce, po-perše, ocinyty osobu, її fiziolohični indyvidual'ni osoblyvosti, vyznačyty, jaki tematyky dlya osoby je značuščymy. Bo sam polihraf ne fiksuje brexnyu, vin fiksuje značuščist' toho čy inšoho pytannya dlya lyudyny.

Jakym čynom?

Za hrafikamy. Koly polihrafoloh zapysuje reakciї lyudyny na ti čy inši pytannya, vin bačyt', čy važlyve pevne pytannya dlya lyudyny, naskil'ky vono її začipaje.

Čytajte takožMy povynni zrobyty ce udvox: Hordon ne poviryv rezul'tatamy perevirky Farion na detektori brexni

Ot vy pryjšly na probne testuvannya, vam cikavo. Ale dlya vas ce - hra, navit' jakščo ja vas poprošu pro ščos' zbrexaty. Dlya vas ne važlyvo, vykryju ja vašu nepravdu čy ni – vy pidete z cyoho kabinetu bez žodnyx vtrat. Inša sprava, jakščo my z vamy posperečajemosya na 500 dolariv, to todi u vas budut' zovsim inši reakciї. I z rozryadu prosto hry – numo, perevirymo, na ščo ci polihrafolohy zdatni – ce perejde dlya vas v ranh potencial'noї vtraty 500 dolariv.

Tak samo xtos' boїt'sya vtratyty svoju volyu. Do reči, same tomu vbyvc' vyjavlyaty nabahato lehše, niž zvyčajnyx zlodyužok, bo vony usvidomlyujut', jaki budut' naslidky, jakščo vykryjet'sya pravda. I tomu їxni reakciї [na hrafikax] dosyt' xoroši. Dosyt' často, čym bil'še stoїt' na konu, tym informatyvniši budut' reakciї lyudyny.

Rozkažit' pro proceduru testuvannya.

Do kožnoho testuvannya polihrafoloh hotujet'sya. Spočatku vidbuvajet'sya pered testova besida, my z lyudynoju spilkujemosya, dyvymosya, naskil'ky švydko vona nam vidpovidaje, dyvymosya čy vona ne «pid čymos'» (liky, narkotyčni rečovyny, - UNIAN), čy lohično vidpovidaje.  

Napryklad, pryxodyt' čolovik 55 rokiv, vin vse žyttya propracyuvav oxoroncem, ja u nyoho spytaju: «Skažit', vy vvažajete sebe nevdaxoju?» – vin dast' jakus' reakciju. Tak samo žinka 37 rokiv, z pered testovoї besidy z jakoju ja znaju, ščo vona poky ne maje ditej. Ja їj postavlyu pytannya: «Skažit', a vy vse-taky xotily b maty ditej?» Cymy pytannyamy my vymiryujemo, jak lyudyna reahuje na važlyvi dlya neї pytannya. Jakščo reakcij nemaje – lyudyna «pid čymos'». Ja ne možu її testuvaty.

Takož za cej čas my z’jasovujemo stavlennya lyudyny do pytan', jaki budut' testuvatysya. Napryklad, pytajemo: «Jak vvažajete, a čomu vas u cyomu pidozryujut'?» A lyudyna vidpovidaje: «Tomu ščo mij kerivnyk zijšov z hluzdu, vin paranoїk...» Potim vidrazu jde testuvannya - vid odnijeї do dvox hodyn. Za našymy metodykamy, ponad dvi hodyny bez perervy lyudynu ne možna testuvaty.

Vid čoho zaležyt' tryvalist' testuvannya?

Vid kil'kosti pytan' i vid informatyvnosti samoї lyudyny. Lyudyna – ce ž ne komp’juter, a žyvyj orhanizm. Inkoly lyudy na hrafikax prosto čudovi, їx lehko čytaty. A jakščo lyudyna u stani zbudžennya, perevtomy, nadto sxvylyovana, postijno ruxaje tilom, to my možemo til'ky adaptacijne testuvannya piv hodyny provodyty.

Ruxatysya vzahali ne možna?

My nikoly ne kažemo: «Ne ruxajtes'». Bo lyudyna šče bil'še napružujet'sya. Ale ne možna robyty rizkyx ruxiv, vstavaty, sidaty…  Spokijno siv v zručnij pozi j testuješsya.

V jakomu stani lyudyna ne može proxodyty polihraf, čy je jakis' obmežennya?

V peršu čerhu, kožna lyudyna pidpysuje dobrovil'nu zghodu na provedennya doslidžennya, ce roz’jasnyujet'sya v Konstytuciї.

Kožna lyudyna pidpysuje dobrovil'nu zghodu na provedennya doslidžennya / foto UNIAN

Do 14 rokiv my ne testujemo vzahali, z 14 do 18  rokiv – za zghodoju bat'kiv ta opikuniv. Takož my vzahali ne testujemo vahitnyx žinok, lyudej, jaki perenesly za ostannij rik infarkt čy insul't, lyudej, jaki majut' hostryj bil', bo vony ne možut' skoncentruvatysya na doslidženni, lyudej z psyxičnymy rozladamy, z oznakamy šyzofreniї…  

… Isnuje dumka, ščo lyudy z šyzofrenijeju možut' obmanuty polihraf.

Je teorija pro odyn iz vydiv šyzofreniї - rozdvojennya osobystosti – lyudyna ščos' zrobyla v odnomu stani, a peredi mnoju sydyt' v inšomu. I vona projde perevirku, bo ce ž ne cya osobystist' zdijsnyla toj včynok. Tomu tak, vy pravi.

Jakyj vidsotok dostovirnosti testuvannya?

Serednij – ce 92-95%. Za našoї metodykoju, my ne majemo prava nadavaty doslidžennya zamovnyku, jakščo my dosyahly menše niž 85%. V takomu vypadku polihrafoloh maje dodatkovo provesty testy.

Je systema obraxunku rezul'tativ. Napryklad, bulo 100 zapytan'. Z jakyx 60 stosujut'sya temy doslidžennya (napryklad, čy pryčetna lyudyna do zločynu), a 40 – nejtral'nyx. Z 60 zapytan' lyudyna v 50 vypadkax dala reakciju, u vos'my ne dala, u dvox – ščos' ne zrozumilo na hrafiku, je pytannya… 

Prostoju škil'noju proporcijeju raxujemo, i vyxodyt', ščo 50 vypadkiv – ce 85%.  Vidpovidno, u nas dostovirnist' 85% vidsotkiv, ščo lyudyna pryčetna do skojennya zločynu.

U roboti polihrafoloha, jakyj vidstežuje ta analizuje lyuds'ki reakciї za hrafikamy, važlyva lyše «matematyka» abo šče intuїcija, dosvid?

I te, i te važlyvo. Do reči, intuїcija bil'še rozvynuta u žinok, u čolovikiv – lohika. Ale holovne, ščob polihrafoloh ne stavav zaručnykom svojeї intuїciї, jaka može pidvodyty. Napryklad, intuїtyvno, na pidsvidomosti, polihrafoloh može sformuvaty nehatyvne vidnošennya do osoby, jaku testuvatyme (ne tak pryvitavsya, skazav «ty» polihrafolohu, zamist' «vy»), sub’jektyvni faktory formujut' dumku. Same tomu my pryvčajemo pracyuvaty vyklyučno za hrafikamy.

A dosvid važlyvyj, ščob vyjavyty protydiju. Narazi ž vsi protydijut' - p’jut' pihulky, fizyčnyj bil' sobi zavdajut'. 

Do protydiї my šče povernemosya. Vy zaznačyly, ščo u žinok intuїcija bil'š rozvynuta, čy ne zavažaje ce žinkam-polihrafoloham?

Žinkam zavažaje menše, niž čolovikam, bo vona u nyx vid pryrody. Ale my ž ne možemo odnym hovoryty «dyvytys' na hrafiky», a inšym – ni. Tomu je zahal'ne pravylo ščodo hrafikiv – šanovni, dotrymujmos'. Tym bil'š, intuїciju dali nide ne pryv’jažeš. Ce ž bude smišno, jakščo v sudi, koly treba obgruntuvaty vysnovok, posylatymetesya na intuїciju. Rozumna lyudyna bude apelyuvaty do hrafikiv.

Čy bahato žinok sered ukraїns'kyx polihrafolohiv?

Ja ne analizuvav, ale meni zdajet'sya, des' vidsotkiv sorok. U nas je nepereveršeni pryklady žinok-polihrafolohiv. Napryklad, naš vice-prezydent Tetyana Morozova – polihrafoloh vid Boha.

Pohovorimo pro zamovnykiv. Xto perevažno zvertajet'sya za posluhamy polihrafolohiv?

Naš osnovnyj zamovnyk – ce malyj, serednij ta velykyj biznes.  Pravooxoronni orhany na druhomu miscya, v tomu čysli tomu, ščo vony majut' duže bahato svoїx polihrafolohiv. Krim toho, biznes maje bil'še koštiv, i može sobi dozvolyty polihrafolohiv.

Skil'ky koštuje perevirka na polihrafi? Vid čoho zaležyt' vartist'?

V diapazoni vid 1200 do 3 tysyač hryven' za provedennya odnoho doslidžennya. Zaležyt' vid skladnosti doslidžennya ta vid kil'kosti osib, testuvannya jakyx zamovlyaje klijent. Sudovi ekspertyzy koštujut' dorožče, blyz'ko 10-15 tysyač hryven', bo z nymy roboty nabahato bil'še – opysova častyna, vyїzdy v SIZO, podal'ši sudovi rozghlyady, ryzykovanist' spravy, reputacijni ryzyky.

Z jakoju metoju do vas zvertajut'sya z biznes-sektoru? Pereviryajut' svoїx potencijnyx pracivnykiv pry pryjomi na robotu?

Tak, a takož personal, ščo pracyuje. Je skryninhovi vidsijuvannya pry pryjnyatti na robotu ta potočni doslidžennya, jaki lyudy des' raz v pivroku proxodyat'. Abo ž, koly mova jde pro lyudej na vidpovidnyx posadax. Ce tak samo, jak v ukraїns'kij polityci, koly je posady, jaki «zobov’jazujut'» do korupciї.

I jaki ce, na vašu dumku?

Ja utrymujus' vid komentariv. Ale my vsi pro nyx znajemo, i vy takož. Radše skažu, ščo v pryvatnomu biznesi do takyx posad vidnosyat'sya posady zakupivel'nykiv, jaki pryjmajut' rišennya, za jakoju vartistyu provodyty zakupku, jaki provodyat' tendery, obyrajut' kontrahentiv, pryjmajut' rišennya rozpodilu koštiv. Vse, ščo pov’jazano z hrošyma. Plyus, material'no-vidpovidal'ni osoby.

Čytajte takožMatios projšov perevirku na polihrafi u zv’jazku iz rozsliduvannyam korupciї časiv Janukovyča

Jak často v ukraїns'kyx sudax syohodni zvertajut'sya do polihrafiv?

Z kožnym rokom vse častiše. Ja pojasnyuju ce rozvytkom nauky, polihrafu ta zakonodavčoї bazy. Tak, v 2016 roci v instrukciї Ministerstva justyciї bulo vneseno rozdil, jakym dozvoleno ekspertam-psyxoloham vykorystovuvaty polihraf, provodyty sudovi psyxolohični ekspertyzy z vykorystannyam  polihrafu. V Kyїvs'komu naukovo-doslidnomu instytutu sudovyx ekspertyz provodyat' ekspertyzy z polihrafu, z’javlyajut'sya polihrafy, jaki vidpovidajut' texničnym standartam Ukraїny DSTU, lyudy perekonujut'sya v dijevosti, zrostaje riven' profesionalizmu, profesija rozvyvajet'sya, rynok, jakyj vplyvaje na vse ce, roste…

Z osobystymy pobutovymy istorijamy lyudy často zvertajut'sya?

Dosyt' často. Rodyči u rodyčiv, znajomi u znajomyx ves' čas ščos' vykradajut'… 

Na polihraf lyudyna može pryjty til'ky z osobystoї zghody. Jak dumajete, jaka motyvacija testuvannya u takyx ot pobutovyx kradiїv? Vony viryat', ščo možut' obmanuty polihraf, čy ce skeptycyzm ščodo pevnosti testu? 

Vse zaležyt' vid intelektual'noho rivnya lyudyny. Lyudy z nyz'kym intelektual'nym rivnem jdut' na polihraf, navit' znajučy, ščo vony zločynci. Perš za vse, spodivajut'sya na svoju aktors'ku hru. A potim, koly polihraf pokaže pravdu, počynajut', jak kažut', v narodi, zemlyu їsty. Žinky v isteryku vpadajut', čoloviky počynajut' ahresyvno sebe povodyty.

Je kohorta lyudej, jaki vidmovlyajučys' vid polihrafu, namahajut'sya inšyx pidozryuvanyx perekonaty ne jty na test. Takym čynom, vony rozsijujut' pidozru na dekil'kox lyudej.

Ti, xto vvažajut' sebe rozumnymy, počynajut' šukaty zasoby protydiї, «xvority», ne pryxodyty. A najbil'š «rozumni» počynajut' «їxaty v vidryadžennya», «vahitnity», «lamaty nohy», porušuvaty proceduru pid čas doslidžennya, tobto sabotujut' test. Polihrafoloh robyt' zauvažennya, i kaže, ščo ne vdalosya provesty doslidžennya.

A, v pryncypi, nepidhotovlena lyudyna može obmanuty polihraf?

Jak ja i kazav, u doslidžennya dostovirnist' – 95%. Os' ci 5% – ce pravo na poxybku polihrafoloha. Polihraf nemožlyvo obmanuty, bo ce texnika. Jakščo mova jde pro vvedennya v omanu, to, skoriše, polihrafoloha. Tut vse zaležyt' vid joho dosvidu. Čy vystačyt' joho, aby vyjavyty, ščo lyudyna protydije doslidžennyu…

Čytala pro medyčni zasoby protydiї, a takož, ščo lyudy sobi u vzuttya jakus' holku kladut', ščob zavdavaty sobi fizyčnoho bolyu i protydijaty takym čynom testu… Dlya ukraїnciv ci zasoby šče aktual'ni?

Zavdannya bolyu – ce najprymityvnišyj metod, jakyj zaraz malo roblyat'. Narazi u nas je special'nyj datčyk tremoru, jakyj vyjavlyaje bud'-jakyj rux lyudyny. Ja ce baču, i dlya mene ce protydija.

Farmakolohična protydija postijno traplyajet'sya, bo ce - najlehše. Vam prosto treba pryjnyaty jakis' pihulky. Ale, povirte meni, perši dva testy napravleni same na te, ščob vyjavyty reaktyvnist' lyudyny. Napryklad, provodymo peršyj test na im’ja. Jakščo my bačymo, ščo lyudyna ne reahuje na svoї im’ja – my ne budemo prodovžuvaty doslidžennya.

Jak ščodo kolyšnix ahentiv pravooxoronnyx orhaniv, čy ahentiv inšyx deržav, jaki majut' vmity protydijaty. Naskil'ky vony zdatni obmanuty polihrafoloha?

Vse zaležyt' vid metodyky, jaku obrav polihrafoloh. Napryklad, je amerykans'ki metodyky, a je vitčyznyani, dopracyovani.

Amerykans'ki metodyky obijty prostiše, bo vony pryami – je kontrol'ne pytannya i je pereviročne. Pojasnyu vam na prykladi. Os' my rozslidujemo, čy ce vy vykraly hroši iz sejfa. Za amerykans'koju metodykoju ja zadaju vam kontrol'ne pytannya: «Skažit', v mynulomu misyaci vy vbyvaly lyudynu (des' na 99,9% my znajemo, ščo lyudyna nikoho ne vbyvala)?» – «Ni». «Mynuloho misyaci vy vykradaly hroši z sejfa?» – «Ni». I počynajemo porivnyuvaty fizyčni reakciї.

Je rizni metodyky provedennya doslidžennya / foto UNIAN

Pid čas protydiї lyudyna vyjavlyaje ce kontrol'ne pytannya, i imituje reakciju (počynaje ujavlyaty orhazm, ščo vona padaje, jakyjs' bil' sobi zavdaje), i namahajet'sya spokijno zreahuvaty na pereviročne pytannya. Ce - najprostišyj sposib psyxolohičnoї protydiї.

My ž vykorystovujemo pošukovi metodyky perevirky versij. Napryklad, iz sejfa bulo vykradeno 66 tysyač hryven'. Cya informacija nikomu ne vidoma.  Xto znaje točnu sumu, jak vy vvažajete?

Vlasnyk sejfu i vykradač.

Vse virno. Pid čas doslidžennya my pytajemo u lyudyny: «Vam vidomo, jaka suma bula vykradena»? Jak pryčetna, tak i nepryčetna osoba skažut', ščo ne vidomo.

Potim my pytajemo: «Jak vy vvažajete, bulo vykradeno 46 tysyač»? – «Ne znaju». «Jak vy vvažajete, bulo vykradeno 86 tysyač»? – «Ne znaju». Pryčetna osoba čekaje cyx 66 tysyač, i vona dast' na nyx reakciju. Tak, vona može sprobuvaty stvoryuvaty fonovi reakciї, ale vona ž ne znaje, koly same my nazvemo pravyl'nyj variant. A jakščo ž lyudyna bude sobi nakručuvaty reakciї na kožne zapytannya, my ce bačymo.

A jak ščodo profesijnyx aktoriv, jaki vmijut' plakaty, koly treba… Vony možut' zbrexaty v testi?

Profesijnyj aktor, perš za vse, može vxodyty v emocijnyj stan, ščob pišly slyozy (xoča i ce možut' odynyci), ale aktor ne može vplyvaty na nervovu systemu, na robotu sercya, na ob’jem krovi v pal'cyax, na potovydilennya. A ce i je holovni kanaly dlya fiksaciї reakcij lyudyny. Sydyš spokijno, dyxaješ rivno. Vse.

A z polihrafolohom často namahajut'sya domovytysya, aby pidrobyty vysnovok testuvannya?

Je taki vypadky, i v moїj praktyci takož. Zvyčajno, my vidmovlyajemosya, bo, perš za vse, je etyka, kodeks polihrafoloha. Poryadnist' – peršyj priorytet. Po-druhe, nixto ne xoče čerez jakes' odne doslidžennya zahubyty vse žyttya i profesiju. Ti hroši, jaki ty viz'meš, zakinčat'sya, a nehatyvna reputacija zalyšyt'sya. Jakščo nam stajut' vidomi vypadky otrymannya xabariv polihrafolohamy, my cyu informaciju «vynosymo».

Čy buly taki vypadky u vas, napryklad, u mynulomu roci? I ščo todi robyty? Vyklyučajete lyudynu z Asociaciї?

Tak, mynuloho roku buly, ale ne z našymy členamy, i my cyomu duže radi. Takož buly vypadky vyklyučennya z členiv asociaciї, ale ne čerez korumpovanist'. Buv vypadok, koly polihrafoloh proviv doslidžennya (sudovu ekspertyzu) za vlasnoju ne aprobovanoju metodykoju na rosijs'komu obladnanni, jake ne vidpovidaje texničnym standartam Ukraїny. My ne mohly z cym myrytysya, i vin buv vyklyučenyj.

Vy ot skazaly pro kodeks polihrafoloha… Jakym vin je? Ce pryamo takyj sobi «talmud» nastanov?

Ni, ce v našij metodyci provedennya doslidžen' je okremyj rozdil «etyka polihrafoloha».

I jaku normu vvažajete najbil'š važlyvoju?

Perš za vse, polihrafoloh maje pam’jataty: «Ščo b ne stalosya pid čas doslidžennya – ničoho ne stalosya…». Rozšyfruju vam, ščo ce označaje. Dosyt' často može ščos' jty ne za planom. Ne pracyuvaty obladnannya, lyudyna buty «pid čymos'». Ni v jakomu vypadku polihrafoloh ne povynen svoju vnutrišnyu tryvohu peredaty na doslidžuvanu osobu, bo tak i vona stane nervovoju.

Po-druhe, polihrafoloh, popry ranh osoby, jaku vin testuje, maje keruvaty procesom. Lyudyna maje prosto sydity na doslidženni, a ne počynaty tobi rozkazuvaty, movlyav, nepravyl'no stavyte pytannya, ci pytannya nekorektni, na ce ja ne budu vidpovidaty…

A často take buvaje?

Zvyčajno. Ce ž naši ulyubleni top-menedžery abo vysokoposadovci, osoblyvo vijs'kovi (ti sami heneral's'ki posady), jaki ne zvykly, ščob nymy keruvaly. My spilkujemosya z lyudynoju z povahoju, ale my kerujemo procesom, a ne vona. Jakščo vy vže daly dobrovil'nu zghodu na test, bud' laska, vykonujte pravyla. Ne xočete – jdit'.

Politykiv vam často dovodylosya testuvaty?

Dekil'kox testuvav. Berezu dlya telešou (Boryslav Bereza, pozafrakcijnyj narodnyj deputat, – UNIAN), jake tak i ne vyjšlo. Kostyantyna Likarčuka, na toj čas peršoho zastupnyka Nasirova, try roky tomu. V asociaciї polihrafolohy takož testujut' politykiv. Bo ce, perš za vse, reklama.

Čy zvertalysya do vas koly-nebud' iz proxannyamy navčyty obmanuty polihrafoloha?

Tak, zvertajut'sya, i, zdebil'šoho, my vidmovlyajemo. Inkoly pohodžujemosya, ščob zrozumity metu lyudyny. My ne navčajemo osobu  protydiї, ale xočemo posluxaty її istoriju. Ce ti ž zakupivel'nyky, top-menedžery… Potim povidomlyajemo pro nyx u koli svoїx koleh.  

A vy osobysto mohly b obmanuty polihraf?

Ni, ne mih by. Ja ne znaju, jak ce robyty. Mih by prydušyty svoї reakciї nastil'ky, ščob nedosvidčenyj polihrafoloh, možlyvo, ce ne vyjavyv. Ale dosvidčenyj – vyjavyv by. Proviv by zi mnoju try hodyny, počekav, poky vyjdut' liky pered testom…

Slid zrozumity nastupne. Pryncyp roboty polihrafa bazujet'sya, po-perše, na tomu, ščo my ne možemo keruvaty svojeju pam’jattyu. Ot syohodni my z vamy zustrilysya, i zavtra, navit' jakščo vam zaproponujut' 100 tysyač dolariv, jakby vy sebe ne prymušuvaly, – vy syohodnišnyoї zustriči ne zabudete. I druhyj pryncyp – vy ne kerujete svoїmy vnutrišnimy reakcijamy. Meni, buvaje, kažut': «Ta ja spokijnyj, zajmajus' johoju….» A ja vidpovidaju: «Dobre, potijte. Bez fizyčnoho navantažennya, vyklyučno syloju svoho mozku….» Ce - prymityvnyj pryklad, ale na cyomu i bazujet'sya robota polihrafa.

Iryna Ševčenko

Jakščo vy znajšly pomylku, vydilit' її myškoju ta natysnit' Ctrl+Enter