эtot materyal dostupen na russkom

Lehalizacija azartnyx ihor: vsi nezakonni zaklady zalyšajut'sya pracyuvaty

Ihor Halyc'kyj
08:58, 14 lystopada 2019
Rizne
632 0
Dumka

V ostanni dni vlada vzyalasya za nelehal'nyj rynok azartnyx ihor ta lotereї. Narešti vynykla neobxidnist' joho vrehulyuvaty. Do parlaments'kyx komitetiv bula podana nyzka zakonoproektiv, v tomu čysli odyn osnovnyj № 2285 ta sim al'ternatyvnyx, tobto podibnyx do osnovnoho, ale z dejakymy vidminnostyamy. Našu uvahu pryvernuv al'ternatyvnyj zakonoproekt 2285-1, 05.11.2019r. vid Komitetu z pytan' finansiv, podatkovoї ta mytnoї polityky, podanyj narodnym deputatom Marusyakom O.R., jakyj vidznačyvsya osoblyvymy Prykincevymy ta perexidnymy položennyamy. Vony majut' vsi šansy paralizuvaty dijal'nist' loterejnoho rynku v Ukraїni.    

Klasyčni čyslovi lotereї pid zaboronoju

Prykincevi ta perexidni položennya zakonoproektu 2285-1 vymahajut' vid tyx operatoriv loterej, jaki pracyujut' za čynnym zakonom pro lotereї 2013r., predstavleni na rynku syohodni ta dobre vidomi, zupynyty provedennya klasyčnoї čyslovoї lotereї, v tomu čysli zakryty punkty rozpovsyudžennya tyražnyx čyslovyx loterej po vsij terytoriї kraїny. Zrobyty ce treba ne pizniše niž čerez try misyaci z momentu nabrannya čynnosti novym zakonom. A nabrannya nym čynnosti zaplanovane na 1 sičnya 2020r. Tobto, vže z 1 kvitnya 2020 roku, čyslovi lotereї v našij deržavi majut' prypynyty svoje isnuvannya. Navit' jakščo zakon iz takymy položennyamy bude pryjnyatyj pizniše i vstupyt' v sylu ne 1 sičnya, a v inšyj den', vse odno, strok u try misyaci dlya vykonannya vsix vymoh dlya otrymannya novyx licenzij, zvituvannya, nalahodžennya vsix kontrol'nyx funkcij – ce zanadto malo dlya toho, ščob biznes vstyh zorijentuvatysya ta pereformovuvaty svoju dijal'nist'. Loterejni operatory fizyčno ne vstyhnut' pidhotuvatysya do novyx pravyl, zakryjut'sya – i potim vže ne vidkryjut'sya znovu čerez vtratu rynku.   

Try misyaci je malym strokom ne til'ky dlya pryvatnyx pidpryjemstv. Zrozumilo, ščo їm zovsim ne zalyšyt'sya času na investuvannya v nove obladnannya, zbir dokumentiv, jaki podajut'sya dlya oderžannya licenzij, čyj dovhyj perelik vyznačenyj v zakonoproekti. Ale ne vstyhne i deržava vykonaty ti obov’jazky, jaki vona zbyrajet'sya vzyaty na sebe. 

Po-perše, Komisija z rozvytku ta rehulyuvannya azartnyx ihor (v zakonoproekti – Upovnovaženyj orhan), jakij vidvedena rol' rehulyatora vsix azartnyx ihor – do reči, do nyx vidneseni i lotereї – dije na pidstavi zatverdženoho Kabinetom Ministriv Ukraїny položennya. Ce normatyvnyj dokument, v nyomu propysani funkciї, povnovažennya Komisiї, її prava ta obov’jazky ta šče bahato inšoho. Položennya treba rozrobyty, pohodyty ta pryjnyaty, ščo zajme čas. Po-druhe, Komisija povynna buty stvorena, ce skladnyj ta bahatostupenevyj proces, adže vona planujet'sya jak kolehial'nyj orhan pid kontrolem Kabinetu Ministriv Ukraїny. Po-tretye, dlya zapovnennya vakantnyx posad holovy, čotyryox členiv ta obsluhovujučoho personalu Komisiї potribno provesty konkurs, a dijal'nist' novopryznačenyx posadovyx osib – zabezpečyty material'no-texničnymy zasobamy, ščo takož ne bude zrobleno za odyn den' i navit' za odyn misyac'. 

Bil'še toho, stvorena Komisija šče maje orhanizuvaty elektronnyj aukcion – za joho rezul'tatamy vydajet'sya licenzija na vypusk ta provedennya loterej. Aukcion, v svoju čerhu, provodyt'sya vidpovidno do poryadku, zatverdženoho Kabinetom Ministriv. Tobto, ce šče odyn skladnyj normatyvnyj dokument, jakyj maje buty rozroblenyj ta zatverdženyj okremoju proceduroju – i til'ky pislya cyoho možna provodyty aukcion. 

Zaborona tradycijnyx čyslovyx loterej ta malyj strok na otrymannya novyx licenzij pryzvede do toho, ščo otrymuvaty їx vže bude nikomu, oskil'ky u zv‘jazku iz osoblyvistyu rynku klasyčnyx loterej, vtračenyj rynok bude vidnovlyuvatys' rokamy

Ale zakonoproekt nevblahannyj. Čyslovi lotereї zobov’jazani prypynyty pryjnyattya stavok čerez try misyaci. V inšomu vypadku, porušnykam cyoho pravyla zahrožuvatymut' sankciї – ce štraf u podvijnomu rozmiri platy za licenziju ta pozbavlennya možlyvosti otrymaty licenziju. Sama plata ne vstanovlena, oskil'ky vyznačajet'sya Komisijeju, jakoї šče nema. 

Zaborona tradycijnyx čyslovyx loterej ta malyj strok na otrymannya novyx licenzij pryzvede do toho, ščo otrymuvaty їx vže bude nikomu, oskil'ky u zv‘jazku iz osoblyvistyu rynku klasyčnyx loterej, vtračenyj rynok bude vidnovlyuvatys' rokamy. Ce spryčynyt' značni zbytky operatoriv loterej, nedootrymani deržavoju podatky ta znyknennya dobre vidomyx spožyvačam klasyčnyx loterejnyx produktiv. 

Naspravdi, rozumnym strokom dlya zabezpečennya licenzuvannya čyslovyx loterej je povnyj kalendarnyj rik, protyahom jakoho operatory prodovžat' dijal'nist' z vypusku, provedennya ta rozpovsyudžennya vyklyučno čyslovyx loterej, na pidstavi zatverdženyx Ministerstvom finansiv Ukraїny pravyl, vykonujučy inši obov’jazky, pokladeni na nyx vže novym zakonom, ta hotujučys' do podannya dokumentiv dlya oderžannya licenzij.

Nadmirne rehulyuvannya, zlam isnujučyx vidnosyn na rynku ta štučne stvorennya novyx nikoly ne pryzvedut' do uspixu. Ce dovedeno proval'nym dosvidom planovyx totalitarnyx ekonomičnyx system, koly zverxu namahalysya zrobyty jak krašče, a vyxodylo čy ne najhirše. Zavdannya zakonodavcya ne zaboronyty, obmežyty, vtrutytysya abo nasyl'no pererobyty, a zafiksuvaty isnujuče ta stvoryty prozori, spravedlyvi ta, holovne, rozumni pravyla hry na loterejnomu rynku, jakym budut' sliduvaty ne čerez strax sankcij, a z ohlyadu na vzajemnu koryst', poryadok, vidkrytist' ta česnist'.       

Terminal čyslovyx loterej – zaborona, a nelehal'ni zaklady - bud' laska 

Protyahom tryox misyaciv vid nabrannya syly zakonom (v proekti 2285-1), lehal'ni operatory loterej majut' ne til'ky prypynyty rozpovsyudžennya čyslovyx tyražnyx loterej, ale j zobov’jazujut'sya vykonaty dodatkovi umovy. V peršu čerhu, nadaty perelik hral'noho obladnannya, do jakoho avtor zakonoproektu vklyučaje terminaly dlya prodažu loterejnyx biletiv čyslovyx loterej, a takož adresy vsix hral'nyx zaliv (zaliv rozpovsyudžennya lotereї). Tut, uvaha, vsi pracyujuči nelehal'ni zaklady takož majut' pravo zadeklaruvaty svoje obladnannya, nevidomo jakoho poxodžennya, ta prodovžuvaty pracyuvaty.

Sprava tut v tomu, ščo «terminal dlya prodažu loterejnyx biletiv» ne vidnosyt'sya do ponyattya «hral'noho obladnannya», jak vono vyznačeno zakonoproektom. Operator loterej ne je orhanizatorom azartnyx ihor, ce rizni katehoriї, rozdileni samym zakonoproektom. A os' ponyattya «terminalu čyslovyx loterej»v nyomu vzahali vidsutnye. Ščo ž javlyaje soboju loterejnyj terminal, v jakyx vypadkax ta z jakoju metoju vin vykorystovujet'sya?

Terminal elektronnoї systemy pryjnyattya stavok – tak vin imenujet'sya dijučym zakonom pro lotereї – za svoїmy texničnymy oznakamy ne je podibnym do hral'noho avtomatu, vin ne maje zasobiv, za dopomohoju jakyx na nyomu možna hraty, vin ne mistyt' heneratoriv vypadkovyx čysel. Terminal funkcional'no podibnyj do kasovoho aparatu i pryznačenyj vyklyučno dlya rejestraciї biletiv čyslovyx loterej,  vyplaty vyhrašiv ta peredači informaciї loterejnoї systemy, jaka znaxodyt'sya pid postijnym monitorynhom Minfinu. Na takomu terminali žodna hra ne vidbuvajet'sya, oskil'ky lyudyna hraje večorom pid čas rozihrašu čysel.   

Terminal čyslovoї loterej zdijsnyuje lyše rejestraciju čysel u hri, ale ne prystosovanyj dlya samoї hry. 

Prote, perexidni položennya zakonoproektu pid vyhlyadom borot'by iz terminalamy klasyčnyx čyslovyx loterej, dozvolyaje nelehal'nym zakladam ihrovyx avtomativ zadeklaruvaty bud'-jake hral'ne obladnannya, jaka kožna zacikavlena osoba vyrišyt' za neobxidne, v bud'-jakomu stani i jake znaxodyt'sya u bud'-jakomu misci, ta prodovžuvaty dijal'nist'. Pry cyomu, vidsutnij naležnyj kontrol' za jakistyu ta stanom takoho obladnannya.         

Zelene svitlo nelehal'nym Internet-kazyno

Perexidnymy položennyamy proektu zakonu peredbačajet'sya, ščo za sajt iz azartnoju hroju treba zaplatyty majže 1 mln 700 tys. hryven'. Inšymy slovamy, bud'-jakyj nelehal'nyj sajt kazyno, bukmpekers'kyj, sajt iz slotam, do jakyj pryrivnyanyj oficijnyj sajt operatora klasyčnyj čyslovyx loterej, maje prosto zaplatyty sumu ta lehalizuvaty svoju dijal'nist'.

Ale ce je povnoju nisenitnyceju. Z operatora čyslovyx loterej vže styahujet'sya 30% podatku na prybutok, operator čyslovyx loterej pracyuje lehal'no ta splačuje vsi podatky ta zbory. V toj že čas, nelehal'ni sajty v pryncypi zaboronyajut'sya zakonom, ale ne perexidnyj period – nibyto možna da šče j za minimal'nu platu. Ce todi, koly za onlajn kazyno neobxidno platyty desyatykratnyj rozmir ukazanoho platežu da šče j v Jevro valyuti. 

Krim toho, sajt operatora ne je ihrovym sajtom, jak u vypadku z onlajn kazyno abo slotiv, de možna za kil'ka sekund zrobyty stavku ta otrymaty rezul'tat (vyhraš/prohraš), a potim zrobyty šče odnu stavku, i tak bezlič raziv. Sajt operatora je instrumentom prodažu biletiv čyslovyx loterej – i ne bil'še. Sama podija hry ta rozihraš v čyslovyx loterejax vidbuvajet'sya ne na veb-sajti v moment zdijsnennya stavky ta/abo її oplaty, a v inšyj čas, z promižkom v dekil'ka hodyn abo dniv, pid čas rozihrašu tyražu vidpovidnoї lotereї iz translyacijeju na telebačenni.

Tobto, na perexidnyj period faktyčno proponujet'sya dotysnuty internet sajty čyslovyx klasyčnyx loterej ta dozvolyty bezkontrol'nu roboty nelehal'nyx internet sajtam kazyno ta bukmekerstva. Pry cyomu, ne važlyvo kudy real'no bude jty prybutok vid takyx sajtiv, čy v Rosiju, čy v ofšory.

Dublyuvannya deržavnyx orhaniv: čy je v cyomu sens? 

Dlya zabezpečennya vykonannya vyšče proanalizovanyx Prykincevyx ta perexidnyx položen', Kabinetu Ministriv proponujet'sya utvoryty tymčasovu komisiju dlya pryjnyattya informaciї ta dokumentiv vid operatoriv loterej, jaki, za zadumom, vže maly b prypynyly pracyuvaty. 

Pry cyomu, zalyšajut'sya nezrozumilymy prava ta obov’jazky, status ta povnovažennya danoho orhanu. Z tekstu sliduje, ščo taka tymčasova komisija – ce same deržavnyj orhan, jakyj dije na pidstavi položennya ta projšov deržavnu rejestraciju, maje pryznačenoho kerivnyka. Vsi ci diї zajmajut' čas. Zakonoproektom vže peredbačene isnuvannya Komisiї z rozvytku ta rehulyuvannya azartnyx ihor, tym bil'še dublyuvannya її funkcij inšoju komisijeju, til'ky tymčasovoho xarakteru, vydajet'sya zajvym. Ce ne pryskoryuje proces otrymannya novyx licenzij operatoramy čyslovyx loterej, a spovil'nyuje joho čerez vybudovuvannya novyx byurokratyčnyx perepon. 

Xaos na hral'nomu rynku 

Cikavo, ščo zghidno zakonoproektu, dlya dovedennya statusu rozpovsyudžuvača biletiv loterej, osobi samostijno dostatnyo lyše nadaty vidpovidni dohovory z operatoramy. 

Na syohodnišnij den' isnujut' bahato nezakonnyx zakladiv ihrovyx avtomativ, jaki raniše počynaly pracyuvaty jak rozpovsyudžuvači loterej, a potim z riznyx pryčyn perejšly u nezakonnyj format. Bil'še, nelehal'ni zaklady ihrovyx avtomativ narazi prykryvajut'sya pidroblenymy dohovoramy z loterejnymy operatoramy

Takyj pidxid pryzvede do toho, ščo ne til'ky vsi zakonni punkty rozpovsyudžennya loterej, ale j razom iz nymy takož nezakonni kazyno, bukmekers'ki kontory, zaklady iz ihrovymy avtomatamy, nezakonni Internet-sajty, vykorystovujučy rizni sxemy, otrymujut' možlyvist' bez kontrol'no provodyty svoju dijal'nist'.

Na syohodnišnij den' isnujut' bahato nezakonnyx zakladiv ihrovyx avtomativ, jaki raniše počynaly pracyuvaty jak rozpovsyudžuvači loterej, a potim z riznyx pryčyn perejšly u nezakonnyj format. Bil'še, nelehal'ni zaklady ihrovyx avtomativ narazi prykryvajut'sya pidroblenymy dohovoramy z loterejnymy operatoramy. Vony distanut' stari dohovory, fal'syfikujut' їx, zroblyat' nibyto aktual'nymy ta stanut' stverdžuvaty, ščo v nyx je pravo na dijal'nist'. 

Navit' zaraz, poky šče dije zakon pro lotereї 2013 roku, dohovory doručennya masovo fal'syfikujut'sya nedobrosovisnymy rozpovsyudžuvačamy. Jakščo vstupyt' v sylu zakon, jakyj peretvoryt' ci dohovory na jedynu pidstavu lehal'noї dijal'nosti, todi vže fal'syfikatory postarajut'sya na slavu. 

Naspravdi, til'ky operator loterej volodije informacijeju pro zakonnist' roboty toho čy inšoho punktu rozpovsyudžuvača, til'ky operator zatverdžuje ti pravyla provedennya loterej, na pidstavi jakyx zdijsnyujet'sya їx vypusk ta rozpovsyudžennya, i til'ky operator nadilenyj rozsudom delehuvaty pravo na rozpovsyudžennya loterej. V inšomu vypadku, jakščo kožnyj rozpovsyudžuvač, nezaležno vid toho, čy vin je takym naspravdi, čy vin obmannym šlyaxom prysvoїv sobi ce zvannya, bude zajmatysya vlasnoju lehalizacijeju, ce spryčynyt' xaos na hral'nomu rynku. 

U pidsumku 

Namahannya vynajty uskladnenyj perexidnyj mexanizm ne najkraščyj variant. Jakščo vin bude zastosovanyj, to trahični naslidky očevydni: prodaž čyslovyx loterej prypynyt'sya, podatky perestanut' nadxodyty do deržavnoho byudžetu, a v mil'joniv hravciv bude vkradena mrija, nadija ta šans rozbahatity, provesty cikavo čas, otrymaty zadovolennya vid hry. 

Ale ce ne vse. Jakščo avtor zakonoproektu dumaje, ščo pislya zaborony loterej, jomu vdast'sya vyrišyty vsi problemy ta stvoryty novyj čystyj svit, vin pomylyajet'sya. Opynyvšys' formal'no poza zakonom, rozpovsyudžuvači loterej ta ti, xto pid nyx maskujet'sya, ne pidut' z vulyc' mist. Vony zalyšat'sya na svoїx miscyax, možlyvo, zminyat' vyvisky, perekrasyat' vikna z fasadamy v inšyj kolir – ta prodovžat' svoju robotu «v tini». Ale za odnijeї umovy: poza kontrolem z boku deržavy, vykorystovujučy bud'-jake obladnannya, bez zvažannya na te, vidpovidaje vono jakymos' vymoham čy ni, čy vyklykaje zaležnist', bez obmežennya po kil'kosti hodyn, provedenyx u hri, toščo. Za takyx obstavyn, riven' ihrovoї zaležnosti ta zločynnosti zroste, a deržava ne til'ky pozbavyt' sebe možlyvosti popovnyuvaty byudžety, finansuvaty sport ta kul'turu, ale j otrymaje splesk tinyovoho hral'noho biznesu ta ludomaniї, ščo bude pošyryuvatysya suspil'stvom.

Todi vynykaje slušne pytannya: zaboronyajučy loterejnyx operatoriv, jaki rozroblyajut' pravyla ta zdijsnyujut' kontrol' svoїx rozpovsyudžuvačiv, platyat' podatky ta finansujut' social'ni iniciatyvy, čy ne otrymaje avtor zakonoproektu zvorotnij efekt u vyhlyadi bezkontrol'noho zaxoplennya mist styxijeju azartnoї hry?  

Halyc'kyj Ihor, advokat, ekspert loterejnoho rynku  

Jakščo vy znajšly pomylku, vydilit' її myškoju ta natysnit' Ctrl+Enter