Андрій Кравченко розповів про ситуацію навколо затонулого біля берегів Мавританії траулеру «Іван Голубець» та відшкодування збитків за втрату судна / фото УНІАН

Zastupnyk holovy Deržrybahenstva Andrij Kravčenko: Pislya aneksiї Krymu suttyevi promyslovi dilyanky i sub’jekty hospodaryuvannya my vtratyly… Po Čornomu moryu sytuacija majže katastrofična – padinnya promyslu blyz'ko 90%

Zastupnyk holovy Deržavnoho ahentstva z pytan' rybnoї promyslovosti Andrij Kravčenko v intervju UNIAN rozpoviv pro sytuaciju navkolo zatonuloho bilya berehiv Mavrytaniї trauleru «Ivan Holubec'» ta vidškoduvannya zbytkiv za vtratu sudna, rozpodil kvot na vylov ryby z Rosijeju, zaležnist' vid ahresora ta možlyve vprovadžennya sankcij proty RF, borot'bu z nezakonnym rybal'stvom ta cvitinnyam vody u Dnipri.

Андрій Кравченко розповів про ситуацію навколо затонулого біля берегів Мавританії траулеру «Іван Голубець» та відшкодування збитків за втрату судна / фото УНІАН

Davajte počnemo z incydentu z zatonulym bilya berehiv Mavrytaniї traulerom. Oskil'ky ozvučuvalasya informacija, ščo nym načebto volodila ukraїns'ka deržavna kompanija, pojasnit', bud' laska, jakyj stosunok Ukraїna maje do cyoho sudna?

Ce sudno, tak zvanyj VATM (velykyj avtonomnyj trauler-morozyl'nyk) je vlasnistyu Ukraїny, znaxodyt'sya na balansi deržavnoho pidpryjemstva «Servis», jake znaxodyt'sya u sferi upravlinnya Deržavnoho ahentstva rybnoho hospodarstva. Ce dosyt' velyke sudno, pobudovane u 1991 roci, ale xoču naholosyty, ščo z momentu pobudovy i peredači cyoho sudna pidpryjemstvu, vono faktyčno bulo u stani berbout-čarteru, tobto postijno znaxodylosya v orendi.

Na sajti Deržrybahenstva vkazano, ščo usi košty vid orendy nadxodyat' do deržavnoho byudžetu Ukraїny. A jak ščodo ekipažu, jakyj najmavsya – čy orendar, u danomu vypadku – kanads'ka kompanija - jakymos' čynom povidomlyaje pidpryjemstvo-orendodavcya ščodo osib, jaki pracyujut' na bortu?

Fraxtuval'nykom cyoho sudna na danyj čas je kanads'ka kompanija Evial Biznes. Ostannij berbout-čarter vidbuvsya u 2016 roci terminom na 10 rokiv. I cya forma orendy peredbačaje peredaču sudna bez ekipažu. Tobto my nadajemo sudno v orendu, a sam fraxtuval'nyk vže bezposerednyo zajmajet'sya pidborom ekipažu i ukladannyam uhod iz kapitanom sudna ta ekipažem.

Košty za orendu otrymuje bezposerednyo DP «Servis», jake potim z nyx splačuje podatky do deržavnoho byudžetu Ukraїny. Tobto, ne napryamu, a čerez deržavne pidpryjemstvo.

Do reči, čy peredbačena jakas' kompensacija Ukraїni za vtratu zatonuloho traulera? Xto same її vyplačuvatyme?

Ce sudno bulo zastraxovane kanads'koju kompanijeju – vony, vidpovidno do umov straxuvannya, berut' na sebe vytraty za ekolohičnoju skladovoju u častyni zatoplennya sudna i vsima neobxidnymy rozraxunkamy z ekipažem. I vony takož berut' na sebe vyplatu kompensaciї simї znykloho na danyj čas moryaka.

Čy vže zvjazuvavsya orendar iz ukraїns'kym pidpryjemstvom dlya uzghodžennya detalej cyx vyplat?

Zvyčajno. Jakraz zaraz vidbuvajet'sya uzghodžennya straxovyx vyplat. Predstavnyk orendarya kontaktuvav z kerivnykom DP «Servis» ščodo vyplaty i kompensacij po znyklomu moryaku. Suma, zghidno umov kontraktu, ne rozghološujet'sya, ale vidomo, ščo kompensacija, za obsyahom, stanovytyme tu sumu, na jaku buv zastraxovanyj znyklyj moryak.

Usi inši členy ekipažu vže povernulysya do Ukraїny?

Oficijno odyn moryak narazi vvažajet'sya znyklym bezvisty. Faktyčno je velyka imovirnist' zahybeli cijeї lyudyny, ale pošuky tila tryvajut'. Pislya nadxodžennya informaciї [pro avariju] vid fraxtuval'nyka, Deržrybahenstvo zkontaktuvalo z posol'stvom Ukraїny u korolivstvi Marokko, oskil'ky u Mavrytaniї v Ukraїny vidsutnye predstavnyctvo. Častyna ekipažu vtratyly dokumenty, adže vony zalyšaly sudno za dopomohoju inšoho sudna, a dokumenty zalyšylys' na zatonulomu korabli. Їm posol'stvo nadalo vsebične spryjannya u oformlenni dokumentiv dlya povernennya v Ukraїnu. Tobto usi hromadyany-členy ekipažu, jaki buly bez dokumentiv, їx otrymaly i povernulysya v Ukraїnu. U Mavrytaniї zalyšylas' ta častyna ekipažu, jaka, vidpovidno do zakonodavstva i kodeksu torhovel'noho moreplavstva, maje nadaty pojasnennya ta oformyty neobxidni dokumenty, oskil'ky za faktom incydentu mavrytans'koju vladoju bula vidkryta kryminal'na sprava.

Na trauleri načebto znaxodylysya kadety odnoho iz navčal'nyx zakladiv, jakyj znaxodyt'sya v okupovanij Kerči. Ščo vam vidomo pro ce?

My otrymaly cyu informaciju iz zasobiv masovoї informaciї, pislya čoho operatyvno zkontaktuvaly z DP «Servis». Nam povidomyly, ščo cya informacija ne zovsim vidpovidaje dijsnosti, tomu ščo tam buly pracivnyky, jaki u sudovyx rolyax (dokumentax) zaznačalysya jak «kadet», xoča ce povnocinni pracivnyky. Narazi ce vsya informacija, ščo u nas je.

My takož zvernulysya do hruzyns'koї vlady, tomu ščo sudno na toj moment bulo pid praporom Hruziї. Faktyčno, u častyni provedennya zaxodiv, napravlenyx na z’jasuvannya pryčyn incydentu, hruzyns'ka vlada takož stvoryla komisiju dlya ob’jektyvnoho rozsliduvannya avariї.

Zghidno z oficijnoju informacijeju, kompanija-orendar zarejestrovana u Kanadi, na čas orendy trauler buv zarejestrovanyj u Hruziї, a sam korabel' naležyt' Ukraїni. Jak tak stalosya, ščo texničnyj nahlyad za nym buv pid kontrolem u Rosiї, ba bil'še – u rosijs'koho pidpryjemstva, jake v Ukraїni znaxodyt'sya pid sankcijamy? Pojasnit' cyu sytuaciju.

Berbout-čarter buv pidpysanyj u 2016 roci i trauler buv zarejestrovanyj u mižnarodnomu rejestri torhovel'noho flotu Hruziї na ves' period orendy. Promysel sudno zdijsnyuvalo u terytorial'nyx vodax Mavrytaniї. Ščodo vyboru klasyfikacijnoho pidpryjemstva (ustanova, jaka zajmajet'sya rejestracijeju suden ta ocinyuvannyam їx xarakterystyk, - UNIAN), pro jake vy zaraz kažete, na toj čas fraxtuval'nykom bulo vybrane same rosijs'ke. Ce їx pravo vyboru, ta ja ne stav by zaraz komentuvaty pryčyny, ce my budemo z’jasovuvaty. Ale možu skazaty, ščo v jurydyčnij mižnarodnij ploščyni ce vidpovidaje vsim vymoham.

Tym ne menš, ščonajmenše dva roky vidomo pro te, ščo ce pidpryjemstvo znaxodyt'sya pid sankcijamy v Ukraїni. Čy za cej čas pidnimalosya pytannya ščodo usunennya abo vidmovy rosijs'koї kompaniї vid obsluhovuvannya sudna?

Sudna, ščodo jakyx uxvaleni podibni dohovory, žodnym čynom ne kontrolyujut'sya Rosijeju. Texničnyj stan sudna kontrolyuje inspektor kraїny klasyfikacijnoho tovarystva, z jakym fraxtuval'nyk uklav uhodu. A takož administracija praporu Hruziї. Tobto, za rezul'tatamy cyoho rozsliduvannya, budemo vžyvaty zaxodiv. Ja tak rozumiju, perevedennya klasyfikacijnoho tovarystva na inši kraїny i vidmovy vid rosijs'koho.

A vzahali, bahato u nas takyx suden, do jakyx Rosija takym čynom maje vidnošennya?

Analohičnyj okeaničnyj flot narazi naličuje try sudna.

Jakščo їx kil'ka, to čy jdet'sya narazi pro pravovyj mexanizm ščodo zaborony zalučennya rosijs'kyx kompanij?

Zaraz ja ne hotovyj na ce pytannya vidpovisty. My budemo suvoro dotrymuvatysya zakonodavstva u častyni pidpryjemstv, jaki perebuvajut' pid sankcijamy, i v častyni dotrymannya norm torhovel'noho zakonodavstva. Tobto, budemo dijaty vyklyučno u mežax pravovoho polya, vyxodyačy z nacional'nyx interesiv našyx rybovydobuvnyx kompanij.

В Азовському морі виловлюється, орієнтовно, від 37 тисяч тонн / фото УНІАН

U lyutomu stalo vidomo, ščo Ukraїna i Rosija pohodyly pravyla vylovu ryby u akvatoriї Azovs'koho morya. Ale u žovtni mynuloho roku zasidannya komisiї za učasti predstavnykiv Deržrybahenstva i Rosrybal'stva, de, naskil'ky ja rozumiju, torkalysya tyx samyx pytan', bulo zirvane. Čomu ž todi zghodom, zvažajučy na skandal, jakyj zčynyvsya u mynulomu roci, znovu povernulysya do obhovorennya cyoho pytannya?

U mynulomu roci u Kyjevi bula provedena čerhova, na danomu etapi, 30-ta sesija ukraїns'ko-rosijs'koї komisiї z pytan' rybal'stva v Azovs'komu mori. Buly pidstavy dlya її provedennya. Po-perše, ce konvencija OON z mors'koho prava. Zghidno z neju, Ukraїni i Rosiї, jaki spil'no ekspluatujut' resurs Azovs'koho morya, neobxidno vžyvaty zaxodiv, spryamovanyx na vrehulyuvannya pytannya stosovno orhanizaciї rybal'stva. Perš, niž provesty cyu sesiju komisiї, my čotyry razy provodyly mižvidomči narady za učasti kompetentnyx vidomstv – Ministerstva justyciї, Ministerstva zakordonnyx sprav, Deržavnoї prykordonnoї služby, inšyx zacikavlenyx orhaniv (maju na uvazi Službu bezpeky Ukraїny) – de uzghodžuvaly neobxidnist', a takož procedury provedennya zasidannya cijeї komisiї. Holovne її zavdannya – ocinka stanu zapasu, rehulyuvannya promyslu, a takož rozpodilu resursu miž kraїnamy.

Azovs'ke more je dosyt' važlyvym u ekonomičnomu plani vodnym ob’jektom, v jakomu blyz'ko 100 sub’jektiv hospodaryuvannya zdijsnyujut' hospodars'ku dijal'nist' ta vylovlyujet'sya, orijentovno, vid 37 tysyač tonn. Tobto, ce toj resurs, jakyj potraplyaje do našyx spožyvačiv. Takym čynom, pidstavy buly. Pizniše, pislya zryvu komisiї narodnymy deputatamy, dyplomatyčnymy kanalamy, za učasti MZS, protokol komisiї bulo pidpysano. Ci protokoly implementujut'sya u nacional'ne zakonodavstvo u vyhlyadi justovanyx nakaziv Minahropolityky v častyni vyznačennya obsyahu resursiv, jaki možna vylučyty. Mova jde pro nakaz pro limity, a takož nakaz pro režymy rybal'stva – jakym čynom, u jaki terminy možna zajmatysya vylovom vodnyx bioresursiv. Na prevelykyj žal', inšyx variantiv ne bulo zaproponovano.

Ale ž na zakonodavčomu rivni Ukraїna vyznala Rosiju ahresorom. Čy je narazi možlyvist' obijtysya bez uzghodžen' z Rosijeju kvot na vylov?

Zapas u nas spil'nyj dlya dvox kraїn. Ščob pravyl'no joho ocinyty, ščob pravyl'no joho ekspluatuvaty, ce potribno. Znovu ž taky, u vypadku vidsutnosti bud'-jakyx kontaktiv z RF, u nas je Konvencija OON z mors'koho prava, jaka vymahaje vid nas vstupaty, nazvemo tak, u dialoh z kraїnoju, z jakoju my spil'no ekspluatujemo cej resurs. Najholovniše - provedennya cijeї komisiї važlyve, u peršu čerhu, dlya našyx rybalok, aby u kontrolyujučyx orhaniv RF ne bulo spokusy u čerhovyj raz zvynuvatyty Ukraїnu u provokacijax v Azovs'komu mori.

Dlya nas ce pytannya dosyt' čutlyve, oskil'ky u bik Deržrybahenstva lunaly rizni zvynuvačennya. Na danyj čas my (ne xoču rozkryvaty usi karty, nasampered, pered rosijs'kymy kolehamy) provodymo konsul'taciї z MZS i Ministerstvom justyciї, ščob maksymal'no u pravovomu poli zaxystyty našyx rybalok, dozvolyty їm zdijsnyuvaty hospodars'ku dijal'nist', i ščob ekonomična skladova Pryazov’ja ne postraždala.

Do reči, u mynulomu roci bulo kil'ka vypadkiv zaxoplennya specslužbamy RF ukraїns'kyx rybalok. Na jakyx pidstavax їx zatrymujut' ta jak často ce vidbuvajet'sya?

Jakščo hovoryty pro zatrymannya rybalok, jaki zdijsnyuvaly hospodars'ku dijal'nist' vidpovidno do najavnyx dozvoliv ta neobxidnyx dokumentiv, oformlenyx kompetentnymy orhanamy, to u Azovs'komu mori u mynulomu roci, jak ne dyvno, ne bulo žodnyx zatryman'. Bulo provedeno ryad perevirok, i naši rybalky povidomlyajut', ščo rosijs'ki služby pereviryajut' dokumenty ščodo zdijsnennya hospodars'koї dijal'nosti, ale rybalky ne povidomlyajut' pro porušennya abo pretenziї, jaki vyxodyat' za meži čynnoho protokolu ukraїno-rosijs'koї komisiї.

Ščo stosujet'sya Čornoho morya, u mynulomu roci bulo dva zatrymannya rybolovec'kyx suden. Sudna buly dostavleni do Krymu, kapitanam buly vysunuti obvynuvačennya u «porušenni deržavnoho kordonu RF» v častyni zdijsnennya «brakon'jerstva». Na danyj čas usi vony vidpuščeni i vse їx majno bulo povernuto. Pidkreslyuju, ščo v Čornomu mori u nas vidsutni bud'-jaki dohovory z RF ščodo vrehulyuvannya rybal'stva.

Zvažajučy na aneksiju i suttyeve skoročennya vylovu ryby pislya neї, čy planujet'sya vprovadžennya pevnyx zaxodiv ščodo pokraščennya sytuaciї u rybnij promyslovosti? Jakyx same?

Zvyčajno, suttyevi promyslovi dilyanky i sub’jekty hospodaryuvannya my vtratyly. Jakščo dyvytysya statystyčni pokaznyky pislya aneksiї Krymu, to po Azovs'komu moryu sytuacija krašča, ale po Čornomu moryu sytuacija majže katastrofična – padinnya promyslu tam blyz'ko 90 vidsotkiv.

Treba rozumity, ščo rybolovec'kyj flot v Krymu buv duže potužnym. Dlya porivnyannya: u 2012 roci vylov stanovyv blyz'ko 40 tysyač tonn, a u 2014-2015 – 3-5 tysyač tonn. Perš za vse, zmenšennya zumovleno tym, ščo naši rybalky dosyt' bojazno vidxodyat' vid bereha u vidkrytu častynu morya, a naši sub’jekty hospodaryuvannya, jaki zalyšylys' na okupovanij terytoriї, faktyčno pracyujut' na pidvyščennya statystyky u RF. Narazi najbil'š dijevym može buty mexanizm sankcij, oskil'ky my čudovo rozumijemo, ščo ce - naš resurs i joho nezakonno ekspluatuje Rosijs'ka Federacija. Ce pidpadaje pid nezakonne nepidzvitne nerehulyovane rybal'stvo (tak zvanyj NNN-promysel). I ce pytannya sankcij do okremyx pidpryjemstv i do kraїny v cilomu.

Čy jdet'sya zaraz pro napracyuvannya takyx sankcij?

Usyu neobxidnu informaciju my u ramkax arbitražu Ukraїny proty RF peredajemo do MZS - i po vylovu, i po nezakonnomu zaxodu suden tretix kraїn do portiv Krymu. Ja ne xotiv by tut komentuvaty, tomu ščo je zakryta častyna sudovoho pozovu.

Neodnorazovo zustričala zajavy vid asociacij rybalok ščodo korupciї u rybnij haluzi. Za їx slovamy, same vona provokuje rybal's'ki pidpryjemstva pracyuvaty ne zovsim prozoro. Jakščo vže hovoryty pro nelehal'nyj vylov ryby useredyni kraїny, jaki zaraz joho masštaby ta čy je narazi u vidomstvi rozuminnya toho, jak cyu sytuaciju vypravlyaty?

Jakščo kazaty pro korupciju, to, po-perše, my u 2016 roci vvely novu postanovu, jaka faktyčno stymulyuje rybni hospodarstva pokazuvaty vylovlenyj vodnyj bioresurs. Jakščo raniše my u ručnomu poryadku dilyly, i ne bulo pryv’jazky do jakoїs' formuly abo procedury, to z 2016 roku postanova peredbačaje sxemu, za jakoju, čym bil'še ty vylovlyuješ, tym bil'še ty otrymuješ u podal'šomu. Po-druhe, my vidijšly vid ščoričnoho rozpodilu i zaminyly joho p’jatyričnym rozpodilom.

Ci zminy buly pozytyvno spryjnyati sub’jektamy hospodaryuvannya. Ale, vidverto kažučy, meni tut skladno komentuvaty, bo jakščo je zvynuvačennya na adresu orhanu, to my vidrazu operatyvno їx napravlyajemo do kompetentnyx orhaniv – Nacpoliciї, NAZK ta NABU. Faktyčno, u kožnij jevropejs'kij kraїni je problema z NNN-promyslom. Nepidzvitne rybal'stvo je i v Ukraїni. Jedyne - dosyt' važko skazaty pro joho real'ni obsyahy, oskil'ky rizni hromads'ki orhanizaciї podajut' riznu informaciju.

My u cyomu roci namahajemos' rozrobyty i vynesty do Verxovnoї Rady proekt zakonu pro prostežuvanist'. Tobto, ščob produkcija, jaka prodajet'sya z vylovlenyx bioresursiv v Ukraїni, bula naležnym čynom sertyfikovana i mala b pidtverdžuval'nyj dokument, jakyj by zasvidčuvav zakonnist' її poxodžennya. Jakraz za raxunok posylennya kontrolyu za torhivleju rybnoju produkcijeju my zmožemo jakščo ne poboroty, to maksymal'no znyzyty riven' brakon'jerstva u našij deržavi.

Є спеціальний закон про правовий режим території, яка зазнала радіоактивного забруднення внаслідок Чорнобильської катастрофи / фото УНІАН

Zaraz dovoli populyarnym stalo rybal'stvo u Čornobyl's'kij zoni. Čy často tam lovlyat' rybalok ta jake pokarannya dlya nyx peredbačene?

Je special'nyj zakon pro pravovyj režym terytoriї, jaka zaznala radioaktyvnoho zabrudnennya vnaslidok Čornobyl's'koї katastrofy, tobto je pevni normy perebuvannya tam. Naši pravyla lyubytel's'koho i promyslovoho rybal'stva ne pošyryujut'sya na cyu terytoriju, a naši inspektory ne majut' prava perebuvaty na cij terytoriї. Tobto, cym opikujut'sya vidpovidni orhany, jaki v cilomu vidpovidajut' za sytuaciju v Čornobyl's'kij zoni.

Cyoho lita jak nikoly aktyvno «cviv» Dnipro. Iz čym ce pov’jazano ta jaki naslidky dlya rybnoho hospodarstva ce maje?

Cvitinnya v umovax anomal'no teploї pohody my sposterihajemo vže kil'ka rokiv. Ce pov’jazano z rozvytkom mikrovodorostej. Ce aktyvno sposterihajet'sya na Dniprovs'komu kaskadi ta u mežax Kyjeva. Na takyx dilyankax sposterihajut'sya javyšča zaduxy ta zahybeli ryby. Ce pov’jazano z vysokym antropohennym navantažennyam – my bačymo aktyvnu zabudovu berehiv Dnipra, masove vykorystannya myjučyx zasobiv iz fosfatovmisnymy rečovynamy, ščo nehatyvno vplyvajut' na ekosystemu i stymulyujut' rozvytok vodorostej. Vyrišennya cyoho pytannya kompleksne. V peršu čerhu, neobxidna melioracija, tobto rozčyščennya ričok. Po-druhe, naukovci radyat' zaryblyuvaty vodojmy roslynoїdnymy vydamy ryb, jaki spožyvajut' ci vodorosti i rozčyščajut' vodu. I vono maje buty systemnym - iz zalučennyam usix deržavnyx orhaniv, jaki opikujut'sya ekolohičnoju skladovoju.

Anastasija Zaremba

Jakščo vy znajšly pomylku, vydilit' її myškoju ta natysnit' Ctrl+Enter