Заступник голови Національного банку України Олег Чурій / фото УНІАН

Zastupnyk holovy NBU Oleh Čurij: «Naš prohnoz peredbačaje otrymannya cyoho roku dvox mil'jardiv dolariv za novoju prohramoju z MVF. I nastupnoho roku takož»

Hryvnya majže dva misyaci perebuvaje bilya tryričnoho maksymumu, odnak dija odnoho z klyučovyx faktoriv – kupivli deržoblihacij nerezydentamy poslablyujet'sya. Pro osinni perspektyvy hryvni, zahrozu povtorennya kryzy 2008 roku, novu prohramu z MVF, borhy ta operaciї nerezydentiv z OVDP rozpoviv UNIAN zastupnyk holovy NBU Oleh Čurij.

Заступник голови Національного банку України Олег Чурій / фото УНІАН

Ukraїns'ka hryvnya prodovžuje dyvuvaty: pislya zrostannya u lypni do tryričnoho maksymumu nacional'na valyuta druhyj misyac' pospil' perebuvaje bilya vidmitky v 25 hryven' za dolar.

Vodnočas, poslablyujet'sya dija odnoho z klyučovyx pozytyvnyx faktoriv dlya valyutnoho rynku – nerezydenty suttyevo skorotyly kupivlyu ukraїns'kyx oblihacij vnutrišnyoї deržavnoї pozyky ta vidpovidni vlyvannya valyuty u našu kraїnu.

Miž tym, svitovi ekonomisty bačat' serjoznu zahrozu povtorennya finansovoї kryzy 2008 roku. U toj čas Ukraїna lyšajet'sya z deficytnym byudžetom ta poky ščo bez novoї prohramy z Mižnarodnym valyutnym fondom, ta na počatku veresnya maje splatyty odyn iz najbil'šyx borhovyx plateživ cyoho roku.

Na pytannya UNIAN pro real'nist' zahrozy povtorennya kryzy 2008 roku v Ukraїni, perspektyvy započatkuvannya novoї prohramy z MVF, hotovnist' oplatyty cyohorični borhovi plateži ta povernuty košty nerezydentam, a takož pro osinni perspektyvy hryvni vidpoviv zastupnyk holovy Nacional'noho banku Ukraїny Oleh Čurij.

Providni mižnarodni eksperty poperedžajut' pro zahrozu recesiї svitovoї ekonomiky. Ukraїna može povtoryty dosvid kryzy 2008 roku? Jaki antykryzovi zaxody potribni?

Finansova kryza – ce spravdi ryzyk dlya usyoho svitu. V umovax upovil'nennya hlobal'noї ekonomiky centrobanky počynajut' pomjakšuvaty monetarnu polityku. Ce znyžuje vartist' hrošej – stavky zapozyčen' – i spryjatyme prytoku kapitalu do kraїn z vyščymy stavkamy.

Ale jakščo porivnyaty z 2008 rokom, sytuacija v Ukraїni istotno zminylasya. Ekonomika stala hnučkišoju ta syl'nišoju. Nacional'nyj bank stav naspravdi nezaležnym rehulyatorom, a Ministerstvo finansiv dotrymujet'sya zvaženoї fiskal'noї polityky. Inflyacija znyžujet'sya. Na maksymal'nomu rivni za ostanni šist' rokiv znaxodyat'sya mižnarodni rezervy. Takož platižnyj balans vyhlyadaje dosyt' dobre – deficyt potočnoho raxunku na kinec' roku, za našymy očikuvannyamy, stanovytyme 2,6 vidsotky VVP.

Якщо порівняти з 2008 роком, ситуація в Україні істотно змінилася / фото УНІАН

Klyučovyj ryzyk – ce nehatyvnyj vplyv zovnišnix tendencij na platižnyj balans kraїny. Spovil'nennya svitovoї ekonomiky može vyklykaty znyžennya popytu na tovary ukraїns'koho eksportu i skoročennya eksportnoї vyručky. Z inšoho boku, ce može buty kompensovano znyžennyam cin na tovary, jaki Ukraїna importuje. Napryklad, znyžennya svitovyx cin na enerhonosiї pozytyvno vplynulo na torhovyj balans našoї kraїny.

Ukraїnu v najblyžči roky očikujut' značni vyplaty za zovnišnim borhom. I je ryzyk, ščo sytuacija na rynkax kapitalu bude nespryjatlyvoju, koly neobxidno pozyčaty košty dlya pohašennya kolyšnix borhiv i pokryttya byudžetnoho deficytu. Vodnočas, my spodivajemosya, ščo Ukraїna bude v prohrami Mižnarodnoho valyutnoho fondu. Ce syhnal investoram, ščo naša kraїna provodytyme reformy. Zajavy predstavnykiv novoї vlady svidčat' pro pryxyl'nist' reformam za pidtrymky MVF.

Jak, do reči, spravy z MVF? Perehovory vže startuvaly?

My razom z Ministerstvom finansiv počynajemo vesty perehovory z MVF na texničnomu rivni. Jde lystuvannya. Zrozumilo, poky ščo ne jdet'sya pro pidpysannya dokumentiv, ale dialoh tryvaje. My očikujemo na pryїzd predstavnykiv MVF v Ukraїnu, koly bude sformovano novyj uryad, tobto, ce maje buty vže nezabarom.

Čytajte takožUkraїni potribna nova prohrama z MVF na $5-10 mil'jardiv – Nacbank

Jakščo nova prohrama z MVF bude pidpysana, to vona, najimovirniše, vklyučatyme nevykonani umovy poperednyoї prohramy. Ščodo finansovoho sektoru – ce zakony pro «split» (pererozpodil funkcij nahlyadu za rynkom nebankivs'kyx finansovyx posluh), zaxyst prav spožyvačiv finansovyx posluh, finansovyj monitorynh. Vidnovlennya vidpovidal'nosti za nezakonne zbahačennya takož može staty odnijeju z vymoh. Ščo stosujet'sya pidvyščennya vnutrišnix cin na haz, to pozycija MVF – ce ne vstanovlennya konkretnoї ciny, a її vidpovidnist' parytetu, rynku.

Naš prohnoz peredbačaje otrymannya cyoho roku dvox mil'jardiv dolariv za novoju prohramoju z MVF. I nastupnoho roku takož. Ale bude ce odyn mil'jard, dva abo try – ne pryncypovo. Dlya investoriv nemaje velykoho značennya. Holovne – najavnist' prohramy. Razom z tranšamy vid MVF my majemo možlyvist' otrymuvaty inše oficijne finansuvannya vid mižnarodnyx finansovyx orhanizacij.

U nas dostatnyo zapasiv dlya pohašennya borhiv cyoho roku bez tranšiv MVF?

Možu skazaty, ščo sytuacija vyhlyadaje dosyt' komfortnoju, oskil'ky vže na počatku cyoho misyacya Minfin vykonav ričnyj plan zapozyčen' pryblyzno na 90 vidsotkiv i teper može skoncentruvatysya na znyženni stavky zalučennya koštiv. Zvyčajno, za umovy, ščo sytuacija u svitovij ekonomici bude dosyt' stabil'noju.

Сьогодні відбувається процес заміщення валютного боргу гривневим / фото УНІАН

Potreby u finansuvanni do kincya roku, jakščo dotrymuvatysya planovyx pokaznykiv deficytu byudžetu, porivnyano nevelyki – blyz'ko 100 mil'jardiv hryven'. Navit', jakščo prodovžyty zalučaty košty čerez oblihaciї vnutrišnyoї deržavnoї pozyky, ne zastosovujučy inšyx džerel, ce cilkom real'no – po 20-25 mil'jardiv na misyac', abo blyz'ko 4-5 mil'jardiv na aukcion. Ce vidnosno nevelyki sumy.

Syohodni vidbuvajet'sya proces zamiščennya valyutnoho borhu hryvnevym, tomu, napevno, Minfin prodovžyt' zalučaty košty za dopomohoju prodažu OVDP.

Tobto, potreby vyxodu na zovnišni rynky kapitalu cyoho roku vže nemaje? Za jakoju stavkoju my mohly b zaraz pozyčyty košty?

Ce pytannya znaxodyt'sya nasampered v kompetenciї Minfinu. Zi svoho boku skažu, ščo svitovi stavky na bezryzykovi aktyvy suttyevo znyžujut'sya. Ale premiї za ryzyk duže volatyl'ni. Zaraz investory dosyt' oberežno sebe povodyat', adže je peredčuttya svitovoї recesiї.

Znyžennya stavok za OVDP ne vidlyakuvatyme investoriv-nerezydentiv?

Stavky po suti vyznačajut' sami nerezydenty, podajučy zajavky na aukciony z fiksovanymy obsyahamy rozmiščen'. I jakščo raniše stavky za OVDP buly dosyt' žorstko pryvjazani do našoї oblikovoї stavky, to teper cya pryvjazka vže ne taka očevydna. Pryxid inozemnyx investoriv zminyv pravyla hry. Z počatku roku stavka za korotkostrokovymy oblihacijamy znyzylasya pryblyzno na try procentnyx punkty, vodnočas oblikova stavka NBU – lyše na odyn. Ce pytannya popytu-propozyciї. Jakščo bude velykyj popyt i fiksovana propozycija, je potencial dlya znyžennya stavky.

Potencial pryxodu nerezydentiv v OVDP šče dosyt' velykyj. Portfel' nerezydentiv stanovyt' lyše 11-12 vidsotkiv vid zahal'noho obsyahu hryvnevyx OVDP v obihu abo blyz'ko 20 vidsotkiv bez portfelya NBU. Jakščo porivnyuvaty z inšymy kraїnamy, to u Peru cej pokaznyk stanovyt' 55 vidsotkiv, Čexiї – 40 vidsotkiv. V Indoneziї, PAR, Meksyci – blyz'ko 30-40 vidsotkiv.

Čomu nerezydenty švydko narostyly častku rynku OVDP na vidminu vid lokal'nyx investoriv? I jakščo vony tak samo švydko budut' znyžuvaty svoju častku, my hotovi do vidtoku valyuty?

Po-perše, centrobanky rozvynutyx kraїn zaraz pom’jakšujut' svoї monetarni polityky, ščo pidvyščuje interes investoriv do al'ternatyvnyx vkladen'. Po-druhe, zapusk «linku» z mižnarodnym depozytarijem Clearstream suttyevo sprostyv dostup nerezydentiv na naš rynok. Po-tretye, їx pryvablyujut' vidnosno vysoki doxidnosti v Ukraїni.

Професійні інвестори добре оцінюють свої ризики, працюючи на ринках країн, що розвиваються / фото УНІАН

Profesijni investory dobre ocinyujut' svoї ryzyky, pracyujučy na rynkax bahatyox kraїn, ščo rozvyvajut'sya, i rozumijut' svoї možlyvosti. V inozemnoho fondu, jakyj investuje v ukraїns'ki OVDP, može buty blyz'ko 4-5 tryl'joniv dolariv aktyviv. Dlya takoho fondu obsyah investycij v Ukraїnu – ce kopijky.

Vodnočas, jakščo hovoryty pro ryzyky «haryačoho» kapitalu, to vyxid nerezydentiv z OVDP ne može buty duže švydkym, oskil'ky mova jde perevažno pro dovhostrokovi investyciї. Zvyčajno, oblihaciї možna prodaty na vtorynnomu rynku, ale likvidnist' cyoho rynku obmežena. Tož investory zvažatymut' na ce.

Zi znyžennyam inflyaciї zmenšujut'sya i stavky zapozyčen'. Ale ce ne označaje, ščo nerezydenty odrazu vyvedut' usi košty. Inozemni investory kupujut' oblihaciї i z nyžčymy stavkamy. Častka nerezydentiv na borhovomu rynku v kraїnax Sxidnoї Jevropy dosyt' vysoka. Ce može buty, napryklad, 20-40 vidsotkiv na tli doxidnosti v kil'ka vidsotkiv.

Jak syl'no my teper zaležymo vid cyoho potoku valyuty? Rizke znyžennya nadxodžen' vid nerezydentiv ne obvalyt' hryvnyu?

Ostanni kil'ka tyžniv pryplyv valyuty vid nerezydentiv duže nevelykyj, dexto navit' vyxodyv z OVDP. Ale ce ne malo značnoho vplyvu na kurs. Zaraz Ukraїna maje pryjnyatni umovy torhivli: spryjatlyvi ciny na svitovomu rynku ta velykyj vrožaj.

Ryzyky je zavždy. Pytannya v tomu, naskil'ky vony suttyevi. Pryplyv valyuty v kraїnu formujut' ne til'ky inozemni investory. Z počatku roku vony zavely v kraїnu blyz'ko 3 mil'jardiv dolariv. Ce menše 10 vidsotkiv do obsyahiv eksportu. Navit' ščodo deržborhu pokaznyk їxnix vkladen' ne velykyj – blyz'ko 4 vidsotkiv.

Holovnyj ryzyk dlya Ukraїny – ne vysokyj borh. Vidnošennya deržborhu do VVP v Ukraїni stanovyt' blyz'ko 55 vidsotkiv. Navit' nyžče, niž u Jehyptu (ponad 90 vidsotkiv - red), rejtynh jakoho vyščyj. Problema v tomu, ščo blyz'ko 70 vidsotkiv deržavnoho borhu Ukraїny – v inozemnij valyuti. Cej pokaznyk potribno skoročuvaty – zamiščaty valyutnyj borh hryvnevym.

Investory otrymujut' porivnyano vysoku doxidnist' za OVDP, ale vony j pryjmajut' na sebe valyutnyj ryzyk. Z našoї točky zoru, pryxid nerezydentiv i rozvytok vnutrišnyoho borhovoho rynku dopomožut' znyzyty valyutni ryzyky. I cyu tendenciju my z Ministerstvom finansiv pidtrymujemo.

Чурій: З початку року ми купили майже на 3 мільярди доларів більше, ніж продали / фото УНІАН

Eksperty vvažajut', ščo Nacbank u potočnij sytuaciї maje vykupovuvaty bil'še valyuty na popovnennya rezerviv. Čomu vy tak malo kupujete?

Z počatku roku my kupyly majže na 3 mil'jardy dolariv bil'še, niž prodaly. Ščo stosujet'sya našoї polityky na valyutnomu rynku, to Nacbank provodyt' intervenciї dvox typiv. Peršyj – vyklyučno dlya naroščuvannya rezerviv bez vplyvu na kurs. Ce intervenciї nevelykoho obsyahu - do 20 mln dolariv SŠA na den', jaki my provodymo, jakščo hryvnya stabil'na abo zmicnyujet'sya.

Čytajte takožNacbank ne očikuje tradycijnyx dlya oseni potryasin' na valyutnomu rynku

Druhyj typ intervencij – dlya zghladžuvannya rizkyx valyutnyx kolyvan' v tu čy tu storonu. Jaki kolyvannya my vvažajemo rizkymy – ne možu skazaty. Jakščo rynok bude znaty ci parametry, vin hratyme proty Nacional'noho banku. Možu til'ky skazaty, ščo koly my u 2015 roci perejšly do polityky plavajučoho kursu, parametry kolyvan' buly značno vužčymy. Dlya toho, ščob rynok zvykav postupovo, ne panikujučy, u cej period my provodyly intervenciї dosyt' často. Zaraz diapazon kolyvan' značno šyršyj, ale vidpovidaje praktyci inšyx kraїn, ščo rozvyvajut'sya. Postupovo naselennya zvykaje, ščo kurs plavajučyj, i ščo hryvnya može jak poslablyuvatysya, tak i rosty. Napryklad, zmina kursu vprodovž dnya na umovnyj odyn vidsotok žodnoho vplyvu na biznes abo hromadyan ne maje.

Povertajučys' do pytannya, čomu my kupujemo malo valyuty, ja možu skazaty, ščo my skupovujemo majže ves' nadlyšok. Praktyčno 100 vidsotkiv koštiv, jaki zajšly vid nerezydentiv, my vykupyly. Jakby kupuvaly bil'še, mohly b staty na zavadi zmicnennyu hryvni. Ale naša meta – ne vplyv na kursoutvorennya, a popovnennya rezerviv i nedopuščennya rizkyx kolyvan'.

Čy je pryplyv valyuty v kraїnu cyoho roku, jakščo vraxovuvaty real'ni hroši, a ne virtual'ni? Bez texničnoї dokapitalizaciї bankiv ta inšyx podibnyx operacij.

Zvyčajno, pryplyv je. Vse zajve Nacbank vykupovuje. Ce i je čystyj pryplyv – 3 mil'jardy dolariv, ščo my vykupyly za nepovnyj rik. Za ves' mynulyj rik my kupyly vdviči menše – lyše 1,4 mil'jarda dolariv.

Валютна лібералізація не спричинила суттєвого відтоку валюти / фото УНІАН

Cyoho roku Nacbank skasuvav nyzku obmežen' na valyutnomu rynku, zokrema i hranyčnu sumu vyplaty dyvidendiv inozemnym investoram ta obovjazkovyj prodaž valyuty. Ci kroky ne maly nehatyvnoho vplyvu na rynok?

Valyutna liberalizacija ne spryčynyla suttyevoho vidtoku valyuty. Skasuvannya obmežen' pevnoju miroju zbil'šuje volatyl'nist', ale ce ne nese ryzykiv dlya ekonomiky, a ukraїnci do pomirnyx kolyvan' vže zvykajut'.

Možna vvažaty, ščo voseny vse bude dobre? Na počatku veresnya odna z najbil'šyx borhovyx vyplat cyoho roku na 1 mil'jard dolariv. Ce ne matyme nehatyvnoho vplyvu na kurs?

Ministerstvo finansiv – klijent Nacional'noho banku. Usi operaciї Minfin provodyt' vyklyučno z Nacbankom, ne vyxodyačy na rynok. Jakščo v nyx vynykaje potreba valyutnyx vyplat i je vil'na hryvneva likvidnist', kupujet'sya valyuta za kursom NBU, i ce žodnoho vplyvu na rynok ne maje. Na syohodni Ministerstvo finansiv akumulyuvalo dostatnij obsyah koštiv jak v nacional'nij, tak i v inozemnij valyuti. I nemaje žodnyx sumniviv u hotovnosti Minfinu zdijsnyty vsi neobxidni plateži.

Tak ščo bude z kursom – my ne vyjdemo za meži prohnozu? Nacbank bude koryhuvaty prohnoz dlya byudžetu na nastupnyj rik na proxannya Minfinu?

Prohnoz – ce ne meta. Koly my skladaly prohnoz, nixto ne očikuvav takoho potoku valyuty vid nerezydentiv i takyx spryjatlyvyx umov torhivli. My z Minfinom aktyvno pracyujemo – rozghlyadajemo varianty znyžennya vplyvu kursu na byudžetni pokaznyky. Ale ce ne označaje, ščo Nacbank zminyuvatyme svoju polityku. Zokrema, povernennya do polityky fiksovanoho kursu my navit' ne rozghlyadajemo, oskil'ky taka polityka pryzvela do dvox duže serjoznyx kryz.

Z odnoho boku, zmicnennya hryvni provokuje korotkostrokove neotrymannya planovyx nadxodžen' do byudžetu vid importu. Z inšoho – znyžujut'sya vytraty na borhovi vyplaty, oskil'ky v takomu razi Minfin može kupuvaty valyutu za vyhidnišym kursom. U dovhostrokovij perspektyvi syl'nyj kurs pozytyvno poznačyt'sya na borhovij stijkosti, znyžujučy vidnošennya borhu do VVP. Ce tak samo bude spryjaty pozytyvnym nastrojam investoriv i znyžennyu stavok zapozyčen'.

Чурій: повернення до політики фіксованого курсу ми навіть не розглядаємо / фото УНІАН

Jakyj kurs možna vvažaty optymal'nym dlya ukraїns'koho biznesu i hromadyan? Dejaki eksperty hovoryat' pro škodu rizkoho zmicnennya kursu hryvni.

Kolyvannya hryvni ne možna nazvaty nadto rizkymy, jakščo porivnyuvaty z valyutamy inšyx kraїn. Optymal'nyj kurs – rynkovyj, jakyj formujet'sya pid vplyvom popytu ta propozyciї, stabilizujučy platižnyj balans. Zrozumilo, ščo eksporteram ne podobajet'sya rizke zmicnennya valyuty, importeram – deval'vacija. Ale rynkovyj kurs zbalansovuje use v interesax ekonomiky.

Xto syohodni robyt' pohodu na valyutnomu rynku? Na jaki čynnyky zvertaty uvahu?

Klyučovi faktory poky ščo ne zminylysya: eksport, import, zalučennya ta povernennya finansuvannya. Ale je takož inši čynnyky. Jakščo kraїna bude provodyty neobxidni reformy, ce bude spryjaty zalučennyu ne til'ky portfel'nyx, a j pryamyx investycij. V ostanni roky nehatyvnym faktorom dlya ukraїns'koї ekonomiky buv duže nyz'kyj riven' pryamyx investycij. My spodivajemosya, ščo biznes-klimat pokraščyt'sya, i ce spryjatyme zalučennyu investoriv.

Ryzyk prypynennya tranzytu rosijs'koho hazu čerez Ukraїnu i vtraty vidpovidnoї valyutnoї vyručky možna vvažaty realizovanym? Ščo v prohnozax NBU?

Naši prohnozy dosyt' konservatyvni – my peredbačajemo padinnya vyručky vid tranzytu bil'š niž na tretynu nastupnoho roku. Vidpovidno, ce vplyne na platižnyj balans. Ale ce avtomatyčno ne označaje vtratu pevnoї sumy valyuty. Sytuacija dynamična, rizni čynnyky možut' odyn odnoho kompensuvaty.

фото УНІАН

Čy je u prohnozi na nastupnyj rik pohašennya 3 mil'jardiv dolariv kredytu «Janukovyča»?

Ni. Jakščo bude takyj fors-mažor – budemo vnosyty zminy v prohnoz. Ryzyky je zavždy.

Ščo bude z oblikovoju stavkoju i stavkamy za bankivs'kymy kredytamy?

My opublikuvaly naš prohnoz ščodo klyučovoї stavky. Vidpovidno do cyoho prohnozu uprodovž nastupnyx kil'kox rokiv očikujet'sya znyžennya stavky do 8-9 vidsotkiv. Jakym čynom ce vplyne na stavky po kredytax? Naša stavka – lyše odyn iz komponentiv ciny kredytu. Inšyj komponent – kredytnyj ryzyk. Jakščo banky vidčujut', ščo kredytnyj ryzyk znyžujet'sya, jakščo nadali bude posylyuvatysya zaxyst prav kredytoriv, provedena reforma sudovoї reformy, to znyzyt'sya i cya marža.

U kraїni zminyujet'sya vlada. Vy ne bačyte peredumov dlya zminy skladu pravlinnya NBU?

My vže bahato raziv komentuvaly ce pytannya. Ničoho novoho dodaty ne možu. Poky ničoho ne zminylosya.

Ol'ha Hordijenko

Jakščo vy znajšly pomylku, vydilit' її myškoju ta natysnit' Ctrl+Enter