Prodovžujučy perehlyad sajtu, vy pohodžujetes', ščo oznajomylys' z onovlenoju politykoju konfidencijnosti i pohodžujetes' na vykorystannya fajliv cookie.
Pohodžujus'
Novyny Syohodni
Zrobyty startovoju
26,84
30,19
RUS

Čomu vse bil'še ukraїnciv vidmovlyajut'sya vid propysky i na ščo ce vplyvaje

3,3 mln ukraїnciv žyvut' ne za miscem rejestraciї

77% lyudej, jaki ne žyvut' za miscem rejestraciї, ne vidčuvajut' potreby v cij samij rejestraciї
77% lyudej, jaki ne žyvut' za miscem rejestraciї, ne vidčuvajut' potreby v cij samij rejestraciї. Foto: Anatolij Bojko, "Sehodnya"

V Ukraїni ponad 3 mln doroslyx lyudej žyvut' ne za miscem rejestraciї. Zazvyčaj taki hromadyany pereїždžajut' do inšyx mist, orendujut' kvartyry i ne rejestrujut'sya za novym miscem prožyvannya. Z odnoho boku, instytut propysky postupovo vidxodyt' v mynule, ale z inšoho – isnujut' desyatky administratyvnyx posluh, jaki ne možna otrymaty prosto za miscem prožyvannya. Ce istotno uskladnyuje žyttya i spryjaje korupciї. Sajt "Syohodni" rozibravsya, jak pracyuje systema rejestraciї miscya prožyvannya v Ukraїni, naviščo potribna i dostup do jakyx posluh daje.

Dlya čoho potribna propyska

Vžyvaty termin "propyska" zaraz nekorektno, oskil'ky її v Ukraїni ne isnuje. Šče 2001 roku v kraїni pozbulysya systemy propysky i zaminyly її rejestracijeju miscya prožyvannya. Odnak zmina nazvy ne zminyla suti. Ukraїnci, jaki žyvut' ne tam, de zarejestrovani, stykajut'sya z bezliččyu trudnoščiv, počynajučy z toho, ščo ne možut' viddaty ditej do škil i dytyačyx sadkiv, i zakinčujučy oformlennyam subsydij i pensij.

Vže davno jdet'sya pro te, ščob počaty reformu rejestraciї miscya prožyvannya, a na počatku bereznya aktyvisty v Kyjevi navit' vyxodyly na masovyj mitynh za skasuvannya propysky. Mitynhuval'nyky zajavlyaly, ščo ukraїnci povynni rejestruvatysya tam, de vony faktyčno žyvut', a ne tam, de u nyx je majno. Tobto propyska povynna staty čysto deklaratyvnoju, a ne obov'jazkovym faktorom, jakyj zabezpečuje dostup do neobxidnyx adminposluh.

Pid čas prezentaciї rezul'tativ peršoho zahal'nonacional'noho sociolohičnoho doslidžennya "Hromadyany Ukraїny, jaki prožyvajut' ne za miscem rejestraciї: їx kil'kist' i problemy" eksperty zaznačyly, ščo skasuvaty propysku v kraїni ne možna, ale os' reformuvaty – neobxidno.

"Rejestracija miscya prožyvannya – ce ne pro administratyvnu posluhu, de ty prosto rejestruješsya, abo znimaješsya z rejestraciї. Ce pro cilu infrastrukturu pidsystem, jaki pryv'jazujut' lyudynu v otrymanni deržavnyx posluh do rejestraciї miscya prožyvannya. Skasuvaty prosto tu propysku, jaka dosi žyve v našij kraїni, nemožlyvo. Ale nam potribno zrozumity, jaka model' bude nam potribna, ščob vona bula i lyudynoorijentovanoju, i dopomahala deržavi zrozumity, skil'ky i de lyudej žyve, ščob spravedlyvo rozraxuvaty resursy", – zajavyla Lyudmyla Jankina, pravozaxysnycya, kerivnyk proektu "Svoboda peresuvannya dlya kožnoho: reforma systemy rejestraciї miscya prožyvannya v Ukraїni", Centr prav lyudyny ZMINA.

Eksperty vpevneni, ščo systema, jaka isnuje v Ukraїni zaraz, – rudyment z radyans'kyx časiv, bez jakoho, prote, skladno obijtysya. Advokat AO "Artius" Inna Vlasenko pojasnyla v komentari "Syohodni", ščo, v peršu čerhu, instytut propysky maje značennya dlya deržavnoho planuvannya i upravlinnya terytorijamy – napryklad, planuvannya kil'kosti dytsadkiv, škil, likaren', dlya pidtrymky pravoporyadku na pevnij terytoriї.

"Stosovno realizaciї hromadyanamy dejakyx svoїx prav, to taki ne zavždy zaležat' vid propysky. Jakščo hovoryty pro žytlovi prava, to, z jurydyčnoї točky zoru, propyska v kvartyri daje pravo til'ky na prožyvannya v nij osoby, misce prožyvannya jakoho zarejestrovano v cij kvartyri. Pravo vlasnosti na taku kvartyru propyska ne pidtverdžuje, ostannya pidtverdžujet'sya til'ky pravovstanovlyujučymy dokumentamy", – zaznačyla Inna Vlasenko.

U likarnyax zaraz možna obsluhovuvatysya i ne za miscem propysky. Dostatnyo napysaty zajavu na obsluhovuvannya i obzavestysya kartkoju. A sami medustanovy ne možut' vidmovyty v obsluhovuvanni tym, xto zvernuvsya ne za miscem rejestraciї.

Viddaty dytynu do školy i sadka tež možna za miscem prožyvannya, til'ky ne varto zabuvaty, ščo zaraz dije priorytet dlya tyx, u koho je rejestracija. A vže pislya toho, jak budut' zaraxovani vsi dity z propyskoju v rajoni navčal'noho zakladu, počnet'sya zaraxuvannya inšyx.

"Osoblyvu uvahu na propysku zvertajut' pry pryjomi na robotu, oskil'ky pracivnyky dopuskajut'sya do material'nyx cinnostej, bankivs'koї tajemnyci, konfidencijnoї informaciї. Propyska maje značennya pry rozghlyadi sporiv sudovymy orhanamy, oskil'ky nezaležno vid statusu storony (pozyvač, vidpovidač, tretya osoba, svidok), sudovu povistku sud napravlyatyme za zarejestrovanoju adresoju miscya prožyvannya. Jakščo do vas podadut' pozov, sud nadsylaje povistky za adresoju rejestraciї. Tož jakščo ne prožyvajete za adresoju rejestraciї, to možna i ne vznaty, ščo rozghlyadajet'sya sudova sprava z vamy", – pojasnyuje Vlasenko.

Ne varto zabuvaty, ščo rejestracija miscya prožyvannya maje velykyj vplyv takož i na vyborčyj proces. Adže propyska neobxidna dlya kontrolyujučyx orhaniv, dlya vyznačennya spyskiv vyborciv, stvorennya vyborčyx dil'nyc' i t.d.

Dani doslidžennya, jake provodyly v analityčnomu centri CEDOS, svidčat' pro nyžčyj riven' vyborčoї aktyvnosti sered osib, jaki prožyvajut' ne za miscem rejestraciї. Tak, 45% respondentiv braly učast' v miscevyx vyborax v tyx naselenyx punktax, de zarejestrovani, ale faktyčno ne prožyvajut'. U toj že čas til'ky 3% opytanyx holosuvaly na parlaments'kyx vyborax 2014 r., skorystavšys' mexanizmom tymčasovoї zminy miscya holosuvannya. Raniše my vže pysaly, jak možut' proholosuvaty lyudy, ščo žyvut' ne za propyskoju.

"Na miscevyx vyborax lyudy možut' holosuvaty til'ky v tyx naselenyx punktax, de vony zarejestrovani. Koly my bačymo 45% lyudej, jaki ne žyvut' za miscem rejestraciї, proholosuvaly na miscevyx vyborax, ce označaje, ščo vony vybyraly predstavnykiv vlady dlya toho naselenoho punktu, de vony, faktyčno, ne žyvut'", – zaznačaje doslidnycya analityčnoho centru CEDOS Oleksandra Slobodyan.

Tym časom ukraїnci stojat' u velyčeznyx čerhax, ščob zminyty misce holosuvannya do druhoho turu prezydents'kyx vyboriv:


Nahadajemo, ščo neobxidnist' propysky zmušuje čolovikiv povozytysya i z vijs'kovym oblikom. Tut je dva važlyvyx aspekty. Po-perše, vsi povistky pro pryzov do armiї pryxodytymut' za miscem propysky. A po-druhe, jakščo vy stoїte na vijs'kovomu obliku v jakomus' pevnomu vijs'kkomati, to pry zmini miscya rejestraciї vam bude neobxidno їxaty do vijs'kkomatu iz zajavoju pro rejestraciju na novomu misci. U tomu vijs'kkomati vas znimut' z vijs'kovoho obliku, a slidom potribno їxaty do vijs'kkomatu za novym miscem prožyvannya i zanovo stavaty na oblik.

Rejestracija miscya prožyvannya zalyšylasya važlyvoju dlya dostupu ukraїnciv do riznomanitnyx posluh. 21% lyudej, jaki žyvut' ne za miscem rejestraciї, vvažajut', ščo čerez ce їx prava značno obmeženi. Prote, bahato xto ne pospišajut' rejestruvatysya abo ž prosto ne majut' takoї možlyvosti.

Skil'ky ukraїnciv žyve ne za miscem rejestraciї

Zaraz ne za miscem rejestraciї žyve blyz'ko 3,3 mln ukraїnciv, ščo stanovyt' 12% naselennya. Taki rezul'taty predstavyla doslidnycya analityčnoho centru CEDOS Oleksandra Slobodyan.

"Na osnovi rezul'tativ zahal'nonacional'noho opytuvannya my zmohly ocinyty kil'kist' osib, jaki prožyvajut' v Ukraїni ne za miscem rejestraciї, pryblyzno v 3,3 mil'jona osib, ščo stanovyt' blyz'ko 12% naselennya. Cya ocinka stosujet'sya til'ky dorosloho naselennya. U nas je pidstavy vvažaty, ščo vona minimal'na. Točniši dani možna otrymaty til'ky pislya provedennya perepysu naselennya", – hovoryt' Oleksandra Slobodyan.

Vodnočas, v Ukraїni je 0,9 mln ditej, jaki žyvut' ne za miscem rejestraciї, 0,7 mln ​​doroslyx, jaki žyvut' vzahali bez rejestraciї, 1,5 mln vnutrišnyo peremiščenyx osib i 0,4 mln inozemciv.

Eksperty pojasnyujut', ščo problema z propyskoju staje zahal'nonacional'noju i provokuje korupciju. Za danymy doslidžennya, blyz'ko čverti respondentiv, jaki prožyvajut' ne za miscem rejestraciї, vidpovily, ščo same z cijeї pryčyny buly zmušeni robyty pevni neformal'ni doplaty likaryam i oplačuvaty blahodijni vnesky do fondiv poliklinik. Majže taka ž kil'kist' opytanyx povidomyly, ščo namahajut'sya ne zvertatysya do likaren'.

"Za ostanni dva roky 72% opytanyx hromadyan dorosloho viku zvertalysya do deržavnyx poliklinik, ščob otrymaty pevni posluhy, jaki bil'šist' z nyx otrymaly. Posluhy ne otrymaly lyše 2% osib, jaki prožyvajut' za miscem rejestraciї, i 3% z tyx, xto prožyvaje ne za miscem rejestraciї. Odnak osoby, jaki prožyvajut' ne za miscem rejestraciї, častiše robyly pevni neformal'ni doplaty i blahodijni vnesky za otrymannya posluh", – utočnyla Slobodyan.

Do reči, ne za miscem rejestraciї žyve perevažno molod'. Tak, 17% lyudej, jaki žyvut' ne za miscem rejestraciї, – ce ukraїnci vikom vid 18 do 24 rokiv, 19% – lyudy vid 25 do 34 rokiv. A os', napryklad, lyudy vikom vid 55 do 64 rokiv stanovlyat' lyše 6% tyx, xto žyve ne za miscem propysky.

77% lyudej, jaki ne žyvut' za miscem rejestraciї, ne vidčuvajut' potreby v cij samij rejestraciї. V Ukraїni takož je velykyj plast tyx, xto znimaje kvartyry i ne maje svoho vlasnoho žytla. Ščob zarejestruvatysya, їm potribno pred'javyty jakis' dokazy pro te, ščo vony žyvut' na tij čy inšij orendovanij kvartyri. Dlya cyoho їm potribno prynesty dohovir pro orendu abo ž otrymaty zghodu vid vlasnyka žytla. Ale z cym bahato problem, adže vlasnyky kvartyry prosto ne pohodyat'sya rejestruvaty u sebe vsix kvartyrantiv.

"Naselennya často pov'jazuje pravo vlasnosti na žytlo ta rejestraciju miscya prožyvannya. Jaskravoju ilyustracijeju toho, ščo cej stereotyp dosi žyvyj, stav vidpovid' na zapytannya pro te, zarejestrujete vy orendariv u vlasnomu žytli. 95% vsyoho naselennya vidpovily, ščo vony b ne zarejestruvaly orendarya v svoїj oseli", – pidsumuvala Slobodyan.

Jevhen Rijako, advokat, kerujučyj partner Jurydyčnoї kompaniї "RIYAKO & PARTNERS", v komentari "Syohodni" hovoryt', ščo propysujučy u sebe kvartyrantiv, orendodavci v majbutnyomu možut' zitknutysya z bahat'ma problemamy.

"U našij pravovij systemi je take ponyattya jak pravo korystuvannya žytlovym prymiščennyam, jake, v tomu čysli, vynykaje z momentu rejestraciї miscya prožyvannya osoby v konkretnomu žytlo. Na praktyci taka systema spotvoryuje real'ni vidnosyny, jaki skladajut'sya v suspil'stvi. Osoblyvo, jakščo vlasnyk kvartyry, napryklad, "dopomih" znajomomu abo orendaryam z rejestracijeju. V podal'šomu vony vyїxaly i ne znyalysya z rejestraciї abo navpaky žyvut' bez zghody vlasnyka i ne zbyrajut'sya vyselyatysya. Rišennya takoї problemy ležyt' v bahatoričnij sudovij ploščyni i ne zavždy može zakinčytysya pozytyvno dlya vlasnyka", – pojasnyv ekspert.

Čy potribna kraїni propyska i čy možna vid neї vidmovytysya

V jevropejs'kyx kraїnax hromadyany podajut' informaciju pro svoje misce prožyvannya, za jakym їm nadsylatymut' poštu, raxunky i t.d. V Ukraїni ž obhovoryujut' pidxody do reformuvannya instytutu rejestraciї miscya prožyvannya.

"Vže desyat' rokiv pospil' vsi hovoryat' pro važlyvist' reformy v cij sferi. Ščo ž vsix turbuje? Vidpovid' prosta: Ukraїna – cyvilizovana projevropejs'ka kraїna, jaka rozumije, ščo take servis, v tomu čysli servis u vidnosynax hromadyanyn-deržava. Suspil'stvo vymahaje konkretyky v rozuminni rejestraciї miscya prožyvannya ta joho značennya. Z odnoho boku, kožen z nas rozumije, ščo povynen buty oficijnyj kanal zv'jazku miž lyudynoju i deržavoju, v jakij vona prožyvaje. Ce potribno dlya nyzky obov'jazkovyx funkcij, pov'jazanyx z tym, ščo deržava znaje, kudy vam posylaty korespondenciju. Ne bil'še toho. Ce stosujet'sya napryamu vymoh ščodo splaty podatkiv, sudovyx povistok, lystiv z banku i tomu podibnyx povidomlen'", – kaže Rijako.

U Verxovnij Radi zaraz zarejestrovanyj zakonoproekt 9218 "Pro svobodu peresuvannya ta vil'nyj vybir miscya prožyvannya v Ukraїni". Zakonoproekt peredbačaje, ščo, dlya rejestraciї čy znyattya z rejestraciї podavatymet'sya til'ky zajava-deklaracija, jaku navit' možna bude podaty onlajn. A vnesennya poznačok do pasportu pro misce prožyvannya bude neobov'jazkovym i zdijsnyuvatymet'sya til'ky za bažannyam osoby.

Razom z tym, zakonoproekt proponuje vvesty novi štrafy. Inspektoram orhaniv rejestraciї dozvolyat' vybirkovo naviduvatysya dodomu do zajavnykiv, ščob pereviryty podanu informaciju. Jakščo vyjavlyat', ščo lyudyna podala nepravdyvi vidomosti pry rejestraciї, propyska anulyujet'sya, a lyudynu prytyahujut' do administratyvnoї vidpovidal'nosti – štraf vid 100 do 200 neopodatkovuvanyx minimumiv – 1700-3400 hryven'.

"Na žal', pryjnyaty prohresyvnu model' za osnovu reformuvannya systemy rejestraciї deržava ne bažaje. Bil'š toho, v komitetax Verxovnoї Rady znaxodyt'sya na rozghlyadi zakonoproekt, jakyj šče bil'še posylyuje cej instytut. Proponujet'sya istotno zbil'šyty štrafy i dozvolyty čynovnykam provodyty vyїzni perevirky real'nosti miscya prožyvannya. Ce nijak ne vkladajet'sya do jevropejs'koї praktyky. Dosvid takyx kraїn, jak Estonija, Nimeččyna, Francija, ta j bahatyox inšyx kraїn jevropejs'koї zony pokazuje, ščo povidomnoho pryncypu dlya normal'noho žyttya dosyt'. V Jevropi lyudyna prosto vkazuje deržavi za jakoju adresoju vona otrymuvatyme poštu. Točka", – komentuje sytuaciju advokat Jevhen Rijako.

Vin dodaje, ščo sytuacija v Ukraїni, krim cyoho, uskladnyujet'sya šče j tym, ščo deržava za faktom obmežuje nyzku prav svoїx hromadyan. Bez rejestraciї nemožlyvo otrymaty "identyfikacijnyj nomer", zarejestruvaty biznes (FOP), otrymaty častynu social'nyx dopomoh abo proholosuvaty na vyborax. Z bojamy inodi potribno vidstojuvaty svoje pravo na otrymannya zakordonnoho pasporta, a takož pravo na zanyattya dytyny v sadočku čy školi.

"Instytut propysky, z odnoho boku, je duže vidnosnym, a z inšoho – realizacija dejakyx prav taky zaležyt' vid tak zvanoї propysky. Skasuvannya propysky bulo odnym z osnovnyx vymoh Jevropejs'koho Sojuzu dlya bezvizu z Ukraїnoju. Šče 2003 roku Verxovna Rada uxvalyla zakon, jakym formal'no skasuvaly propysku, ale faktyčno її perejmenuvaly na "rejestraciju miscya prožyvannya", – pidsumuvala Inna Vlasenko.

Čytajte najvažlyviši ta najcikaviši novyny u našomu Telegram

Vy zaraz perehlyadajete novynu " Čomu vse bil'še ukraїnciv vidmovlyajut'sya vid propysky i na ščo ce vplyvaje". Inši Novyny Ukraїny dyvit'sya v bloci "Ostanni novyny"

AVTOR:

Anastasija Iščenko

Džerelo:

"Sehodnya"

Jakščo vy znajšly pomylku v teksti, vydilit' її myškoju i natysnit' Ctrl + Enter
Orfohrafična pomylka v teksti:
Poslaty povidomlennya pro pomylku avtoru?
Povidomlennya povynno mistyty ne bil'še 250 symvoliv
Vydilit' nekorektnyj tekst myškoju
Dyakujemo! Povidomlennya vidpravleno.