9 travnya – pam’jat' pro didusya: jak onuka veterana Druhoї svitovoї stala paramedykom v ATO

4425
9 travnya 2018

Dorižka z hraviju, na jakij hrijet'sya siryj kit, vede do zatyšnoho pryvatnoho kyїvs'koho budynku.

Joho u 50-x rokax vlasnoruč zbuduvav veteran Druhoї svitovoї vijny Kostyantyn Čubukov.

Na kuxni bilya stolu uže zibranyj armijs'kyj ryukzak. Onuka veterana – Julija Pajevs'ka – za dvi hodyny sidaje v potyah na Mariupol'. Zvidty – na Šyrokine.

Uže p’jatyj rik vijny vona žyve tam, na peršij ta druhij linijax frontu. Ryatuje i vyvozyt' poranenyx.

Jak ce – buty onukoju veterana i medykom na vijni, i čym je dlya neї 9 travnya, Julya rozpovila "Ukraїns'kij pravdi. Žyttya".

Vijnu spočatku perežyv didus', a teper perežyvaje joho onuka

***

– Pro samu vijnu did malo rozkazuvav. Til'ky teper rozumiju, čomu. Lyudy, jaki ne maly stosunku do vijny, ne rozumijut' odrazu, pro ščo ty. I ce dobre, ščo vony možut' sobi dozvolyty ne rozumity. Značyt', my tam ne daremno, – zavaryuje kavu onuka veterana z pozyvnym Tajra.

Maloju vona kil'ka raziv xodyla z didusem na parad 9 travnya. U cij rodyni cej den' zavždy buv svyatom, ale bez heroїčnoho pafosu.

Zliva - Julya z didusem i babuseju na 9 travnya. Sprava - veteran Kostyantyn Čubukov na službi

– Vin bil'še lyubyv xodyty do pam’jatnyka Nevidomomu soldatu, na sxyly Dnipra, – červonijut' oči Juli. – Zavždy dovho tam stojav. Ničoho ne kazav.

Kvity zavždy tudy nosyly: babusya, mama, vsi. Nikoly ne čula vid nyoho dyfirambiv KPSS čy čomus' takomu. Zavždy považav voїniv, zahyblyx, duže їx šanuvav.

Didus' očolyuvav rozvidku v štabi vijs'kovo-povitryanyx syl na Leninhrads'komu fronti ta keruvav rozvidkoju štabu 13-ї Povitryanoї armiї pid čas Druhoї svitovoї.

***

Vin nikoly ne rozpovidav onuci pro straxy vijny čy boї.

Zghaduvav pro žyttya u Piteri pid čas blokady Leninhrada, jak dilyvsya tam pajkom z čužoju rodynoju z dit'my.

Rozkazuvav prykol'ni reči. Vin vprovadyv systemu fotohrafuvannya z litaka. Doty ne bulo cyoho v takyx masštabax, naskil'ky ja zrozumila. Ot jomu treba bulo pidtverdyty dani aerorozvidky. Ce buv 42 čy 43-j rik.

Tryvala blokada. Vin poїxav na peredovu. Tam stojaly baltijs'ki matrosy, jakyx znyaly z suden i postavyly na peršu liniju trymaty oboronu.

Didus' očolyuvav rozvidku v štabi vijs'kovo-povitryanyx syl na Leninhrads'komu fronti ta keruvav rozvidkoju štabu 13-ї Povitryanoї armiї

Rozvidnyk dav їm zavdannya: potriben "jazyk". Tobto lyudyna z protyležnoho taboru, jaku možna "rozpytaty". Čym vyščyj ranh, tym krašče.

– Xlopci skazaly: "Ok, buxla dasy?". Kaže: "Kanyešno". Pišly. Did dovho čekav, potim šuxer z toho boku, strilyanyna. Xlopci prybihly i na štykax jomu pid nohy kynuly čy to henerala, čy koho. Jakyjs' vysokyj ranh, ale vin buv uže mertvyj. Na žal', zamist' rozvidky vyjšla rozvidka bojem, – smijet'sya Julya. – Did buv duže vraženyj їxnyoju smilyvistyu.

Veterana nahorodyly čotyrma zirkamy šanovanoї bojovoї nahorody "Krasnoho znameny", ordenom Lenina ta bahat'ma inšymy ordenamy ta vidznakamy. Nahorody dosi ležat' u Juli vdoma – u sejfi.

Koly vin vyjšov u vidstavku u 50-x rokax, jomu zaproponuvaly vybraty bud'-jake misto dlya žyttya na terytoriї SRSR. Vybrav dilyanku u Kyjevi: sam rodom z Mykolaїvščyny, družyna – z Poltavščyny.

Zbuduvaly budynok, u jakomu narodylysya dity ta onuka.

– Didus' mene vyxovuvav. Žodnoho razu ne pidvyščyv ton. Ce buly čemni nakazy, – smijet'sya Julya. – Skazaty "Ni" bulo majže nemožlyvo. Vin buv nejmovirnym. Jak javyšče pryrody. Ty možeš obražatys' na došč skil'ky zavhodno, ale vid toho vin ne perestane ity.

Did razom z Juleju. U 50-x vin sam zbuduvav dim, u jakomu narodylys' i dity, i onuka

Zavždy meni pojasnyuvav, ščo nemaje bil'šoї česti dlya lyudyny, niž zaxyščaty svoju zemlyu. Včyv, ščo vse musyt' buty po-spravedlyvosti. I ščo treba žyty tak, ščob ne bulo soromno pered samym soboju. Dumaju, ce najvažlyviše v žytti.

Ne perestupaj moral'nyx kordoniv, roby tak, ščob prynesty jaknajbil'še korysti.

Ja žyvu ne dlya sebe… inodi dlya sebe, – smijet'sya.

***

Julya včylas' robyty perev’jazky i nakladaty džhuty šče z 1 klasu.

Cyomu її včyla škil'na medsestra. Vona bula saninstruktorom pid čas Druhoї svitovoї. Za ce otrymala ridkisnu medal', jakyx vsyoho 30 u sviti.

– Vona bula fanatkoju svojeї spravy. Ščotyžnya brala ditej z peršoho do ostannyoho klasu – i perev’jazky, džhutuvannya. Duže serjozno vse bulo.

Tomu ne dyvno, pid čas revolyuciї Tajra stala medykom Jevromajdanu.

Tajra bula medykom Majdanu, a potim stala medykom na fronti

Pozadu zalyšylas' robota dyzajnera i trenera z ajkido, cym bojovym mystectvom paramedyk zajmalas' ponad 20 rokiv.

U berezni 2014 roku Tajri zatelefonuvav znajomyj. Poprosyv staty trenerom z taktyčnoї medycyny. Vona našvydkuruč pereryla anhlomovni ta frankomovni resursy i zlipyla kurs.

Samodyelka na kolinax vyjšla nepohana. Bulo kil'ka nekrytyčnyx pomylok, ja їx potim vypravyla.

Počala vykladaty. U kvitni 2014 poїxala na Donbas medykom. Zrozumila, ščo bil'še potribna tam. I bez vahan' zalyšylas'.

Dlya Tajry Majdan šče tryvaje

– Dlya mene Majdan šče ne zakinčyvsya, vin dosi tryvaje. Dosi prodovžuju te, ščo robyla tam.

A same nadavaty poranenym peršu dopomohu i dovozyty їx u jaknajkraščomu stani do hospitaliv čy likaren'.

Za čotyry roky ob’їzdyla ves' front: Ščastya, Popasna, Zolote, Avdiїvka, Svitlodars'ka Duha, Šyrokine … Perša ta druha linija frontu.

Vdoma zalyšylys' čolovik ta don'ka-pidlitok.

 

Didusya-veterana uže davno ne bulo – vin pomer do nezaležnosti.

***

Julynu hrupu nazyvajut' "Anhelamy Tajry". Na їx raxunku – blyz'ko 400 vryatovanyx žyttiv.

"Anhely" pracyujut' bezoplatno

Vony znajšlys' niby sami ta pracyujut' bezoplatno. Za čotyry roky vijny "anhelamy Tajry" stala majže sotnya lyudej.

– Ne lyublyu slova "volonter". V nyomu je vidtinok neprofesijnosti. Za čotyry roky my vže taki profi, ščo mama dorohaja. My dobrovol'ci – ti, xto svidomo i ščyro robyt' te, ščo robyt'.

Її pidrozdil povnistyu finansujut' ukraїnci. Dajut' babusi po 20 hryven'. Inodi prosto zupynyajut' na dorozi: "Tajra, my tebe vpiznaly. Deržy 500 hryven', sama znaješ, ščo treba kupyty xlopcyam".

– Inodi mecenaty velyki sumy skydajut', i ce klyovo, bo my todi možemo vidremontuvaty mašynu. My pidrozdil ASAP (ukraїns'koї hromads'koї orhanizaciї vijs'kovyx paramedykiv – UP), i finansuvannya jde čerez nyoho.

Vona ne pam’jataje lyudej, jakyx vytyahuvala. Xiba do toho їx dobre znala. Ale čitko pam’jataje poranennya.

– Inodi mene v Kyjevi zupynyajut': "Tajra, ty mene vezla! Pam’jataješ?". Ja: "E-e-e… A de poranennya bulo?" – "Tam i tam" – "A-a-a! Zghadala!".

Poranenyj, jakyj vmyraje, i zdorova lyudyna v "cyvilci" – absolyutno rizni lyudy, їx važko identyfikuvaty.

Na raxunku "Anheliv" - blyz'ko 400 vryatovanyx žyttiv

Režym v "anheliv" može buty riznym, zaležno vid točky frontu i sytuaciї na nij. Može buty "peklo", a možna j kil'ka misyaciv sydity i miscevym "hajmoryty likuvaty".

– My takož opikujemosya cyvil'nymy u zoni konfliktu. Vyvozymo їx inodi duže važkyx do likaren', bo "švydki" tudy ne їzdyat', a xtos' musyt' ce robyty. Vijs'kovi medyky tež nabyrajut' sylu, vže molodci. Dumaju, skoro my stanemo їm ne potribni. Budu rada. Može, todi pidu v ZSU, – kaže Tajra.

Її pidrozdil ryatuje takož poranenyx bojovykiv.

– Tak samo za nymy dohlyadaju, dyvlyusya, ščob vse bulo ideal'no. Ne možu skazaty, ščo palaju lyubov’ju do separatystiv, ale koly ty zrizaješ z poranenoho odyah – ty prosto bačyš poranenoho čolovika, jakyj potrebuje dopomohy i kryčyt', jak jomu bolyače i pohano.

A šče ce naš obminnyj fond, ščob zberehty jomu žyttya i obminyaty na našyx polonenyx, – pojasnyuje paramedyk.

***

Tajru často pytajut' cyvil'ni, ščo vony možut' zrobyty u vijni.

Kažut': "Vy, napevno, nas nenavydyte, bo my tut farbujemo volossya, a vy tam ne možete inodi pomyty holovu".

Tajra ryatuje polonenyx na fronti uže 4 roky

Kažu: "Ni fiha. My tam jakraz dlya toho, ščob vy maly možlyvist' farbuvaty volossya, nosyty harne vbrannya, čepurytysya. Ale ne zabuvajte pro front. Vy možete staty zbrojeju v informacijnij vijni".

U nij Ukraїna na rivni deržavy pros*raje vščent. Znovu, jak na Majdani, majemo braty vse v svoї ruky: pojasnyuvaty, čomu tak stalosya, jak tak stalosya. Bo informacija moskovs'kymy ZMI duže perekručujet'sya. Možna braty ne zbroju, a klaviaturu, hovoryty z lyud'my.

– Na 5-j rik vy bačyte kinec' vijni? – pytaju.

– Ne baču. Baču, ščo zminyujet'sya v pozytyvnyj bik stavlennya do Ukraїny z "toho" boku, ale čym bil'še krovi, tym bil'še hruzne lyuds'kyj faktor. Krov za krov. Ne možna lyšyty tak, jak je, ščob vsix obnyaty i vse. Zanadto bahato krovi. Z obox storin.

Tajra ne vidčuvaje, ščo vijna jde do zaveršennya

Treba zajnyaty terytoriju do kordonu, zajnyaty kordon, i xto ne zghoden – xaj vyїždžaje.

Xto zarobyv na sud – toho pid sud. Til'ky tak. Ja ne sxyl'na do karal'nyx operacij. My ne fašysty i ne karateli, ale did mene včyv, ščo vse maje buty po spravedlyvosti.

Vony porušyly zakon – vony musyat' vidpovisty.

***

Tajra ridko buvaje vdoma. Kil'ka dniv raziv na misyac', a to j raz na dva.

9 travnya vona šče bude na fronti. Cej den' dlya neї – Den' pam’jati. Ne til'ky pro dida, ale j pro vijnu.

– Ja znaju, ščo ce take. V SRSR bulo: "Vijna – ce svyate, heroїčnyj proces". Ja sxyl'na do toho, ščo Druha svitova – ce same trahedija. Pro neї treba pam’jataty, ščob vona ne povtorylas'.

Koly Julya pryїždžaje do Kyjeva, xodyt' na cvyntar, de poxovani vijs'kovi, її did ta inši rodyči-veterany.

Po dorozi do didusya je nova dilyanka. Tam splyat' moї zahybli pobratymy vijny na sxodi. Zaxodžu i do nyx. Tak peresiklysya dlya mene dvi vijny. Ja hordžus' moїmy ridnymy i pobratymamy zi vsix časiv, ščo ne žalijučy sebe zaxyščaly svoju zemlyu i svobodu žyty vil'no.

Vijna mene navčyla, ščo komu sudyt'sya pomerty, toj pomre. A meni zdajet'sya, ščo cij kraїni sudylosya staty syl'noju, vil'noju i ofihennoju. I ja viryu, ščo tak vono i bude. A my možemo na ce vplyvaty – kožen okremo.

Iryna Andrejciv, UP

powered by lun.ua

Holovne na sajti