Biblioteka i škola, kudy xočut' pryxodyty dity i bat'ky: istorija uspixu OTH na Dnipropetrovščyni

2387
26 bereznya 2019

– Raniše my naležaly do rajonu, i ce buv žax. Ne bulo tualetu, voda na pidlozi zamerzala. Dlya mene zaraz dyvo, ščo u biblioteci – teplo, – rozpovidaje Iryna Safonova.

Vona pracyuje dyrektorkoju biblioteky v Novooleksandrivci na Dnipropetrovščyni, central'nomu seli Novooleksandrivs'koї OTH.

Lyše za kil'ka rokiv vid počatku decentralizaciї tut peretvoryly biblioteku na kovorkinhovyj centr z hurtkamy, pravovoju konsul'tacijeju, modernizuvaly školu, do jakoї pryxodyt' vse bil'še učniv, i postijno šukajut' investyciї.

Sekret hromady, u jakij meškaje 12 tysyač lyudej, prostyj – vony use roblyat' razom.

Kovorkinhovyj centr

U sil's'kij biblioteci majže porožnyo. Vseredyni – lyše pracivnyci ta postijna vidviduvačka Lyubov Ivanivna.

Vona tut za svoju, bo perečytala dobru častynu miscevyx fondiv.

Lyubov Ivanivna - postijna vidviduvačka. Zavdyaky її lyubovi do knyh bibliotekarky radyat' inšym, ščo počytaty

Žinky obhovoryujut' knyhy, rozmovlyajut' pro svoje ta zajmajut'sya dokumentacijeju, poky nemaje vidviduvačiv.

A vony budut'. Treba til'ky počekaty, poky zaveršyt'sya ostannij urok.

Biblioteka nevelyčka, sxoža na xatynku. Vseredyni teplo i svitlo, stelaži napovneni sotnyamy žurnaliv i knyh.

V biblioteci takož je bukkrosynh. Podarovani knyhy, jaki ne možut' vzyaty na oblik, bibliotekarky zalyšajut' u vil'nomu dostupi dlya vsix

Vybir je i dlya ditej, i dlya doroslyx. Ta šče čotyry roky tomu tut ne bulo ni remontu, ni tepla, ni riznomanitnoї literatury.

Dyrektorka zakladu Iryna Safonova pracyuje u bibliotečnij systemi 22 roky.

Kaže, za cej čas vony z pracivnykamy za vlasni košty kupuvaly usi kanctovary, inkoly navit' knyhy, jaki duže cikavyly čytačiv.

Zaraz my zabezpečeni vsim. Z 2015 roku my potrapyly v kazku, – zaxopleno dodaje kerivnycya biblioteky.

Dyrektorka biblioteky Iryna Safonova

U hromadi cya biblioteka ne jedyna. Na 14 naselenyx punktiv їx try.

Iryna rozpovidaje, ščo mynuloho roku na zakupivlyu knyh dlya bibliotek vydilyly 100 tysyač hryven'.

U nas buly roky, koly my zovsim ničoho ne otrymuvaly. A teper my možemo samostijno analizuvaty ta vybyraty, jaki knyhy prydbaty! –  sxvylyovano dodaje.

Loading...
Raniše prymirnyky nadsylaly z rajonu, bahato z jakyx buly nepotribnymy.

Teper že u biblioteci je knyha vidmov. Tudy pracivnyci zapysujut' literaturu, pro jaku pytajut', ale jakoї nemaje. Potim skladajut' kataloh i formujut' fondy.

Vidviduvačka Lyubov Ivanivna rozpovidaje: koly pryxodyt' syudy, bere ščonajmenše try knyžky.

– Z’javylasya ukraїns'ka literatura i pereklady ukraїns'koju. A raniše bil'šist' fondiv buly rosijs'koju, – dodaje žinka.

Mynuloho roku na zakupivlyu knyh dlya bibliotek vydilyly 100 tysyač hryven'
Bibliotekarka Antonina Konoplyova

Bibliotekarky rozpovidajut': najbil'še čytajut' detektyvni i žinoči romany, ale teper velyka častka z nyx – ukraїns'ka literatura.

– Sered doroslyx populyarni Dašvar, Dereš, Talan, Lys. Molod' čytaje bil'še fantastyku i prohramni  tvory, – dodaje bibliotekarka Antonina Konoplyova.

Trend dlya miscevyx zadaje Lyubov Ivanivna.

Vona pryxodyt' do nas z zakladkamy v knyžkax i kaže: "Otut obov’jazkovo pročytajte".

My odrazu ce perehlyadajemo, a potim rozpovidajemo čytačam, na ščo treba zvernuty uvahu, –  rozpovidaje Iryna.

U biblioteci zaraz ne til'ky knyhy.

Za čas decentralizaciї misceva vlada zakupyla ihry dlya ditej, mul'tymedijnu ustanovku, muzyčnyj centr ta komp’jutery.

Na kanikulax my pokazujemo dityam fil'my, inkoly navit' prohramni, tomu ščo vony ne zavždy xočut' čytaty.

Svitlyna z fotoarxivu sela

Važlyvo, ščo teper їm je kudy pryxodyty. Napryklad, v zymovyj čas xolodno na vulyci. Bahato pryxodyat' čerez wi-fi.

Dostup do komp’juteriv, do internetu v prioryteti dlya ditej. Vony v ihry hrajut', xalturyat', uroky spysujut'. A knyhy – ce vže naše vminnya pidsunuty, – smijet'sya Iryna. – Po-inšomu nijak.

– Ja počynaju z otakyx-ot ditej, – bibliotekarka pokazuje na riven' kolin. –  Zapytuju: "Ty bereš knyžku počytaty čy podyvytysya kartynky?".

Koly prynosyat' knyhy nazad, rozpytuju: "A xto ce, a ščo vin zrobyv?". Starši počynajut' protestuvaty. Ale vse odno potim prosyat' dopomohty vybraty knyhu.

Jakščo bibliotekarky bačat', ščo dity počynajut' čytaty menše, todi idut' u školu, rozpovidajut' pro novu ta cikavu literaturu.

Kažut', ščo namahajut'sya vyxovuvaty kul'turu čytannya.

U nas postijno je akcija "Knyha v kožnyj dim". Ot pryxodyla postijno lyudyna, a tut "op" – i її nemaje. My dzvonymo i zapytujemo, ščo trapylos'.

Vyjavlyajet'sya, zaxvorila. Antonina Anatoliїvna knyžky v ruky i bihom, –  rozpovidaje Iryna.

Tut navčajut' i komp’juternoї hramotnosti. Napryklad, lyudy zvertajut'sya z: "Ščo take skajp, ščo z nym robyty?".

– My i nasinnya kupujemo čerez internet, dopomahajemo na robotu vlaštuvatys'. Iryna Hryhorivna navit' vidpravlyala v Pol'šču pracivnykiv, –  rozpovidajut'.

Biblioteka spivpracyuje z centrom nadannya bezkoštovnoї pravovoї dopomohy, tomu kožen oxočyj može ščoponedilka otrymaty konsul'taciju.

Takož syudy pryxodyat' zajmatysya dva vokal'nyx kolektyvy. V odnomu spivajut' školyari, v inšomu – pensionery.

–  My robymo vse, tomu ščo zrozumily, ščo povynni pracyuvaty na hromadu, – kažut' bibliotekarky.

Na zapytannya, jaki u nyx problemy, žinky speršu ne nazyvajut' ničoho konkretnoho, a potim zghadujut':

 U nas duže malen'ki zarplaty. Nam xoča b minimal'nu stavku i štat troxy zbil'šyty, ščob braty novi funkciї.

Ale my rozumijemo, ščo poky ce ne v našyx sylax. Naše selo ne vidirvane vid hromady. Tym pače, v OTH my ne odni.

***

Tanyuš, "Povernutysya doščem" ne čytala? – pytajut' u peršoї nynišnyoї vidviduvačky Tetyany. To počytaj. Šče ščos'?

– Xvate. Ja dočytaju, todi pryjdu, – vidpovidaje žinka, jaka pryjšla za knyhamy dlya syna-odynadcyatyklasnyka j odrazu pryxopyla sobi.

Pryjšla za knyžkamy synu, zaodno j sobi počytaty pryxopyla

Rozpovidaje, ščo xlopec' lyubyt' čytaty. Ce u nyx simejne.

–  Čytaju z dytynstva. Zaraz robota, ale z ponedilka jdu u vidpustku. Horodiv šče nemaje, tomu zmožu počytaty, – pojasnyuje Tetyana.

Z počatkom vesny čytačiv u biblioteci zavždy menšaje, rozpovidaje bibliotekarka Antonina, i žartoma dodaje:

–  Ja blahaju tebe, ne zasny,

Ne vtračaj zolotoї nahody

Pročytaty use do vesny,

Bo vesnoju počnut'sya horody.

Inša vidviduvačka, Ol'ha Jaskul's'ka, pryxodyt' za knyhamy perevažno dlya ditej.

Ol'ha Jaskul's'ka
 

Času tež ne maje. Ale pryčyna inša – u žinky troje ditej ta napruženyj hrafik.

Menšij don'ci 2,5 roky, vona duže lyubyt' knyžečky. Perevažno kupuju kartonni, bo vona može їx porvaty. Ale taki knyhy švydko nabrydajut', bo v nyx lyš po odnij kazci.

A v biblioteci velykyj vybir. Ja vzyala try knyžečky, my perehlyanemo, ščob zapam’jatalosya, a potim viz'memo inši, –  kaže Ol'ha.

Tut dity možut' ne prosto počytaty čy posydity za komp’juterom. Їm šče j provodyat' bezkoštovni hurtky.

Napryklad, dvoje staršyx ditej Ol'hy vidvidujut' zanyattya iz petrykivs'koho rozpysu.

 Ja bula zacikavlena, ščob dity zajmalysya v jakyxos' hurtkax, ale nam bulo b važko vozyty їx v misto, bo dity riznoho viku. Tomu duže xotila, ščob v seli ščos' z’javylosya. Ale de? Prymiščennya ne bulo.

Ščos' pidštovxnulo zajty v biblioteku. Ja vže bula ladna na volonters'kij osnovi pošukaty faxivcya, i orhanizuvaty ce za košty bat'kiv, ščob dity pry dili.

Zaxodžu syudy, a meni kažut': "Zaraz lito, u nas je dytyačyj kinozal, a z peršoho veresnya bude šče j hurtok rukodillya", –  rozpovidaje Ol'ha.

Svitlyna z fotoarxivu sela

Žinka kaže, ščo zavdyaky onovlenij biblioteci її žyttya jak mamy tryox ditej polehšylos'.

Dityam treba prosto pryjty: muzyku my uvimknem, mikrofony damo. Xočete – tancyujte, xočete – spilkujtes'.

U biblioteci ne povynno buty tyšyny. Jakščo u nas tyxo – ce ne poryadok, –  smijet'sya Iryna.

Ot šče koly pobudujut' cej klub! – dodaje Ol'ha.

Pro nyoho hovoryat' usijeju bibliotekoju. Na terytoriї sela budujut' budynok kul'tury, jakyj maje staty pryxystkom i dlya biblioteky, i dlya miscevyx kolektyviv ta hurtkiv.

Tryvaje budivnyctvo budynku kul'tury

Bil'šu častynu proektu finansuje Deržavnyj fond rehional'noho rozvytku, oskil'ky hromada prymiščennya u 2000 kvadratnyx metriv poky ščo dozvolyty sobi ne može.

Nova škola: jak dity povertajut'sya u selo

Dity Ol'hy xodyat' u miscevu školu, xoča do mista – rukoju podaty.

Pid opiku hromady škola perejšla 1 kvitnya 2016 roku, rozpovidaje dyrektor zakladu Oleksandr Ovsyuk.

Vin pracyuje na posadi 33 roky. Kaže, ščo značni zminy vidbulysya za čas decentralizaciї.

Te, ščo ja zrobyv za 30 rokiv – ničoho v porivnyanni z tym, ščo my zrobyly za 3, – dodaje dyrektor.

 

Na čas stvorennya OTH u školi bulo 295 ditej. Za try roky їx stalo 424.

Raniše, za slovamy Ovsyuka, bil'še 100 ditej bat'ky vidvozyly u mis'ki školy.

Perše, ščo zrobyla hromada, ščob povernuty ditej u miscevi školy – stvoryla hrupy prodovženoho dnya.

 Do toho u nas bula hrupa z 30 ditej, jaki mohly perebuvaty v školi z 13 do 16 hodyny. Bat'ky ž zazvyčaj pracyujut' do 18, – rozpovidaje dyrektor.

Ščojno z’javylasya možlyvist', za košty hromady u školi orhanizuvaly dvi hrupy prodovženoho dnya z 13 do 19 hodyny.

I zaboronyly bud'-jaki fondy.

Koly my pryjšly v peršyj klas, hromady šče ne bulo. Nam skazaly: treba paperovi servetky, plakaty dlya navčannya, kuler dlya vody ta odnorazovi stakančyky.

Peršyj fond vyjšov 150 hryven' til'ky na klas. Jakščo u mene dvoje ditej v školi – to ce 300 hryven', – zghaduje Ol'ha Jaskul's'ka.

Žinka zdyvuvalasya, koly počula, ščo bil'še hrošej zdavaty ne potribno.

Ja speršu podumala, ščo buv jakyjs' konflikt. Ale skazaly, ščo vse teper finansujet'sya hromadoju.

Bil'š ničoho z pidručnyx zasobiv dlya navčannya my ne kupujemo, –  dodaje Ol'ha.

Nastupnym stalo pokraščennya material'no-texničnoї bazy.

 

Dlya školy prydbaly sportyvni ta ihrovi majdančyky, vidnovyly tyr ta pobuduvaly smuhu pereškod, zrobyly pavil'jony, u jakyx možna provodyty uroky na svižomu povitri.

Dlya kožnoho klasu kupyly mul'tymedijni kompleksy, zrobyly lohopedyčnyj kabinet, a vse prymiščennya školy pokryte wi-fi, –  hordo rozpovidaje dyrektor.

Kožne roboče misce včytelya – z noutbukom.

U školi je dva sučasnyx linhafonnyx kabinety, try komp’juternyx klasy j xobi-rum: prymiščennya z majsternyamy, kabinetamy dlya malyuvannya i Zaxystu Vitčyzny.

Use ce – za raxunok miscevoho byudžetu.

Pislya urokiv dlya ditej provodyat' riznomanitni hurtky.

Xočemo pereprofilyuvaty školu z kompleksu na navčal'no-vyxovne ob’jednannya, tomu ščo xoč i provodymo hurtky, ale pozaškil'na tema vse odno ne zakryta. I budujemo dytyačyj sadok na 80 misc', –  rozpovidaje Ovsyuk.

Raniše, zghaduje dyrektor, tut buly til'ky stiny i stari mebli:

Meni na školu ničoho ne davaly. A ja postijno dovodyv i prosyv. My ne mohly vplyvaty na byudžetni procesy.

 

Zaraz taka možlyvist' je, pojasnyuje taki rizki zminy u školi dyrektor.

U hromadi čotyry školy. Pered formuvannyam byudžetu kožna daje zapyt na te, ščo potribno. I povynna dovesty čomu.

Ty pracyuješ iz deputatamy, utvoryuješ lobi. Vse, jak u Verxovnij Radi. Dity našyx deputativ ž tež xodyat' u miscevu školu.

Dejaki školy, napryklad, kupujut' kostyumy dlya xoru. My kostyumy znajdemo inšymy šlyaxamy. Ja prošu na te, ščo potribne dlya navčannya, ščob pidnyaty riven' jakosti osvity, –  kaže dyrektor.

Vin prohnozuje, ščo do 2020 roku ditej stane bil'še 500. I dodaje, ščo vostannye stil'ky školyariv bulo u 1985 roci.

Do nas počaly pryxodyty navit' dity z Doslidnoho. Ce selyšče u našij hromadi, roztašovane na meži iz Dniprom.

Tym dityam do mis'koї školy potribno perejty čerez vulyčku. A vony їdut' do nas, prokydajut'sya duže rano.

 

Kil'kist' ditej zbil'šujet'sya ne til'ky u Novooleksandrivs'kij, a j v inšyx tryox školax hromady.

Dyrektor kaže, ščo opornu školu v hromadi robyty ne xotily, oskil'ky buv ryzyk nezadovolennya miscevyx. Tomu zbil'šyly kil'kist' škil'nyx avtobusiv.

 Do 2011 roku vzahali ne bulo pidvozu. Naša škola bula ostannyoju v rajoni, jakij daly avtobus. Ja sam ne xotiv speršu pidvozu, bo buly postijni problemy iz pal'nym ta zapčastynamy.

A v 2017 roci my vyprosyly v obladministraciї šče odyn avtobus. Jakščo peršyj pryviz ditej buv o 7.15, a urok počynavsya u 8.30, to zaraz peršyj pryviz o 7.45, –  rozpovidaje dyrektor.

 

Neščodavno u školi zrobyly enerhoaudyt, ščob zghodom zmenšyty vytraty hazu ta elektroenerhiї, uteplyvšy školu. Nadijut'sya, ščo zmožut' zrobyty vse svoїmy sylamy.

Sučasnoju sil's'ka škola stala ne til'ky zavdyaky miscevomu byudžetu – navčal'nyj zaklad navčyvsya ekonomyty.

–  U nas v štati je faxivec' z publičnyx zakupivel'. Zavdyaky jomu za 2 roky my zekonomyly bil'še mil'jona hryven' i zmohly dodatkovo osnastyty školu, –  dilyt'sya dyrektor.

V navčal'nomu procesi škola tež starajet'sya ne pasty zadnix.

Zavždy kažu: "My iz sil's'kym holovoju zabezpečyly vse na robočomu misci. Teper mene cikavyt' jakist'".

Takož počynajemo hotuvaty včyteliv do toho, ščo treba vidmovlyatysya vid domašnyoho zavdannya. Je HDZ. Nu spyšut' vony joho.

Treba navčytysya tak donosyty material na uroci, ščob ne bulo domašnix zavdan',  rozpovidaje dyrektor.

Pedahohy možut' їzdyty na treninhy ta braty učast' u vebinarax.

U nas dovoli molodižnyj kolektyv. Kažu, ščob vony zabuly, jak včyly їxni včyteli. Zminylysya dity i suspil'stvo. Jakščo my ne budemo zminyuvatysya, to zalyšymos' na obočyni, – dodaje dyrektor.

Na zapytannya pro stosunky bat'kiv i školy Ovsyuk vidpovidaje:

Bat'ky pro sytuaciju kažut' svoїmy nohamy. Jakščo vony vedut' syudy ditej, značyt', vse dobre.

Pracyuvaty na hromadu. Razom

Šče do počatku ob’jednannya Novooleksandrivka bula samodostatnim selom – na terytoriї je kil'ka pidpryjemstv.

Peršoju pro ob’jednannya zahovoryla Volos'ka sil'rada.

Bil'še 20 rokiv Volos'ke bulo dotacijnym selom, їm til'ky na zarplatu z rajonnoho byudžetu davaly. Ni pro jakyj blahoustrij movy buty ne mohlo, – rozpovidaje holova Novooleksandrivky Oleksandr Vizir.

 

Zreštoju, selo pohodylos' dopomohty zemlyakam.

Speršu meškanci ne spryjmaly propozyciju, tomu ščo my mohly funkcionuvaty samostijno, –  kaže holova. –  Perekonuvav postupovo. My proanalizuvaly i zrozumily, ščo vid ob’jednannya vyhrajut' usi. Ale zaproponuvav speršu pidtyahnuty susidiv, bo vony buly slabkymy.

Zaraz, kaže Vizir, sela pryblyzno na odnomu rivni:

Zdebil'šoho syohodnišni problemy – perehorila lampočka, jama na dorozi čy neobrizane derevo.

Xoča do ob’jednannya u Volos'komu bil'še 20 rokiv ne bulo vodopostačannya, dodaje holova. Tomu speršu rozibralysya z cijeju problemoju.

U sil'radi namahajut'sya dbaty pro kožnoho.

Napryklad, u rozporyadženni hromady je mobil'nyj ofis, oblaštovanyj noutbukom ta prynterom, z jakym ščoponedilka pracivnyky CNAPu vyїždžajut' u viddaleni sela, ščob lyudy mohly otrymaty potribnu posluhu.

Tut stvoryly i rejestracijnu službu. Teper hromada može vydavaty zakordonni pasporty ta ID-kartky. Vyručeni košty idut' u miscevyj byudžet.

 My takož dopomahajemo vsim, xto v skladnij žyttyevij sytuaciї. Provodymo robotu z tymy, xto može zijty zi šlyaxu, z odynokymy, bahatoditnymy. Divčata, jakščo treba, i vnoči do nyx pryxodyat', –  rozpovidaje Oleksandr Vizir.

Jomu zaraz – 68. I ce joho druha kadencija.

Zastupnycya holovy Valentyna Boxan rozpovidaje, ščo Vizir je holovoju komisiї u spravax ditej:

–  U našoho holovy roboty duže bahato. A vin šče j ne propuskaje zasidan' cijeї komisiї. Znaje kožnu problemnu sim’ju.

Prote sil'rada zaklopotana ne til'ky social'nymy ta pobutovymy problemamy.

Znyžujut'sya procentni stavky akcyznoho podatku, a takož zmenšujet'sya subvencija, – rozpovidaje zastupnycya. – Napryklad, u mynulomu roci byudžet buv 96 mil'joniv, u cyohorič vže 74 mil'jony. Nastupnoho rozraxovujemo na 69.

Tomu tut uže dumajut', jak najšvydše zalučyty investyciї v hromadu.

Tut dity možut' provodyty uroky prosto neba

Decentralizaciju u seli nazyvajut' odnym z najkraščyx instrumentiv dlya jakisnoho žyttya.

Za slovamy holovy, hromada často bere učast' v riznyx proektax. Zavdyaky odnomu z nyx otrymaly snihoprybyral'nu texniku vartistyu bil'še tryox mil'joniv.

***

U sil'radi pracyuje bil'še 40 lyudej. Kolektyv namahajut'sya omolodžuvaty.

–  Kožnomu, xto syudy pryxodyt' na robotu, ja kažu: "Ce naša velyka sim’ja. Vy povynni dbaty ne til'ky pro sebe, a j za svoho tovaryša.

Jakščo vy ščos' ne tak zrobyte, ce švydko pobačat'. Tomu postijno dumajte, čy robyte pravyl'no. I pered tym, jak kohos' krytykuvaty, počynajte z sebe", –  rozpovidaje Vizir. –  Nixto ne protyvyt'sya. Ja vidčuvaju їx pidtrymku.

Raniše zverxu dyktuvaly "Oce roby tak, a ce tak", a tut my možemo vil'no myslyty i dijaty.

My nastil'ky družni, ščo jakščo nam ščos' treba, holova može dopomohty. Vin bezvidmovnyj. Ale jakščo holova dzvonyt' i kaže, ščo treba, to my kydajemo vse. My vzajemopov’jazani, –  dodaje dyrektorka biblioteky.

Kažut', ščo za roky plidnoї roboty perekonalysya: xorošyj rezul'tat je til'ky todi, koly vony use roblyat' razom.

Kateryna Xoroščak, žurnalistka, dlya UP.Žyttya

Možlyvo, vas zacikavyt':

My xočemo trymaty z vamy zvjazok. Budemo radi spilkuvatysya z vamy u našomu Facebook.

A jakščo xočete buty v kursi lyše novyn ta važlyvoї informaciї pro zdorovja, pidpysujtes' na našu Facebook-hrupu abo Telegram pro zdorovja ta zdorovyj sposib žyttya.

powered by lun.ua

Holovne na sajti