Relihijna dekomunizacija v Ukraїni

2586
23 travnya 2019

Proces oficijnoї dekomunizaciї v Ukraїni, zapuščenyj u 2015 roci, svoho času vyklykav burxlyve obhovorennya jak u šyrokomu zahali, tak i v akademičnyx kolax.

Na syohodni bil'šist' pam‘jatnykiv, ščo pidpadaly pid diju zakonu, vže vydaleno z publičnoho prostoru ukraїns'kyx mist.

Ne maju namiru obhovoryuvaty docil'nist' čy metody dekomunizaciї, natomist' xoču vyokremyty odyn iz її menš pomitnyx projaviv: zvernennya do relihijnoho naratyvu zamist' tradycijnoho nacional'no-patriotyčnoho.

Zghadana tendencija poky ščo vyjavylasya u nečyslennyx prykladax.

Dlya prykladu, u Kryvomu Rozi zamist' Lenina vstanovyly Bohomatir.

U Kryvomu Rozi zamist' Lenina vstanovyly Bohomatir. Foto 0564.ua

U Renijs'komu rajoni Odeščyny zamist' "voždya svitovoho proletariatu" vstanovyly pam‘jatnyk svyatomu Mykolaju.

Na Odeščyni zamist' Lenina teper svyatyj Mykolaj. Foto glavcom.ua

Na perevali Tuxol's'ki vorota, jakym proxodyt' trasa Kyїv-Čop, bilya mista Skole na L'vivščyni buv modyfikovanyj oryhinal'nyj monument trembitaryam i radyans'komu soldatu.

Poškodženoho klimatyčnymy umovamy radyans'koho soldata zaminyly skul'pturoju arxystratyha Myxaїla.

 Monument trembitaryam i radyans'komu soldatu na perevali Tuxol's'ki vorota. Foto wikipedia.org
 Radyans'koho soldata zaminyly skul'pturoju arxystratyha Myxaїla. Foto lookmytrips.com

Prote najbil'š pomitnymy, u razi uspišnoї realizaciї, možut' staty monumenty na misci dvox najvidomišyx Leniniv nedavnyoho mynuloho: u Kyjevi ta Xarkovi.

U Xarkovi na zaminu kolyšnyoho 20-metrovoho pam‘jatnyka Illiču ekspertne žuri šče u 2017 roci pidtrymalo proekt 86-metrovoї kompozyciї anhela z pravoslavnym xrestom ta čotyrma znakovymy dlya rehionu fihuramy dovkola: skifa Anaxarsisa, knyazya Ihorya, filosofa ta avtora pisni "Їxav kozak za Dunaj" Semena Klymovs'koho ta poeta-romantyka Myxajla Petrenka, avtora virša "Dyvlyus' ja na nebo, ta j dumku hadaju".

Ščopravda, anhela žuri porekomenduvalo zaminyty na podvyžnyka Antonija Velykoho, jakyj je pokrovytelem Xarkivs'koho universytetu im. Karazina.

Proekt 86-metrovoї kompozyciї anhela z pravoslavnym xrestom ta čotyrma fihuramy u Xarkovi.
Foto city.kharkov.ua

U 2015 roci očil'nyky UPC KP, UPC MP, UHKC ta Rymo-Katolyc'koї cerkvy v Ukraїni pidtrymaly iniciatyvu vstanovlennya skul'ptury Bohomateri zamist' povalenoho u 2013 roci voždya na bul'vari Ševčenka u Kyjevi.

A ot očil'nyk UINP Volodymyr V‘jatrovyč vvažaje, ščo "tin' Lenina nadto husta, ščob vidmolyty karmu cyoho miscya".

A poky dolya postamenta zalyšajet'sya nevidomoju, poryad neščodavno vstanovyly tymčasovyj art-ob‘jekt u vyhlyadi veletens'koї blakytnoї ruky, ščo symvolizuje družbu i spilkuvannya.

U stolyci viryany rozpočaly iniciatyvu zi vstanovlennya skul'ptury Bohomateri. Foto religions.unian.ua
Vstanovyty її xočut' na misce povalenoho Lenina. Foto obozrevatel.com
Z 2013 roku na misce voždya na bul'vari Ševčenka namahalysya vstanovyty bahato ob`jektiv.  Foto obozrevatel.com

Odnym z najbil'š vydymyx symvoliv, ščo zalyšyvsya nedotorkanym, je monument Bat'kivščyna-Maty, zvedenyj u 1981 roci na terytoriї sučasnoho Nacional'noho muzeju istoriї Ukraїny u Druhij svitovij vijni.

Zvažajučy na symvolične značennya cyoho miscya dlya istoryčnoї polityky deržavy, osoblyvo pid čas komemoratyvnyx zaxodiv 8-9 travnya, skul'pturu odyahaly u makovyj vinok, ščo stav elementom novoї polityky pam‘jati. Ale problema polyahaje u velykomu radyans'komu herbi na ščyti.

Sekretar Kyїvrady Volodymyr Prokopiv povidomyv, ščo narazi Instytut elektrozvaryuvannya im. Patona vyvčaje možlyvist' demontažu serpa i molota, ale pro cilkovytyj demontaž čy kapital'nu rekonstrukciju ne jdet'sya (i navryad čy ce vydajet'sya real'nym z ohlyadu na texničnu skladnist' ta inši čynnyky).

U 2018 roci na sajti "Radio Svoboda" u rubryci "Točka zoru" z‘javyvsya tekst Iryny Kostenko "Dekomunizacija monumenta "Bat'kivščyna-Maty". Xto povynen zaxyščaty Kyїv?", de avtorka zaznačaje, ščo, za pidraxunkamy, zrizannya herba koštuvatyme vid 500 tysyač hryven', do toho ž dovedet'sya prydumaty, jak joho zaminyty.

I navodyt' svoju propozyciju vyrišennya dylemy. Pryhadujučy, osoblyve značennya Kyjeva jak relihijnoho centru pravoslav‘ja i fakt, ščo radyans'kyj monument buv poklykanyj potisnyty zolotoverxi obrysy "svyatyx kyїvs'kyx hir", žurnalistka proponuje ne obmežuvatys' ščytom, a zrobyty z Bat'kivščyny-Materi… Božu Matir, ščo oxoronyatyme Kyїv.

 8-9 travnya na skul'pturu Bat'kivščyny-Materi odyahaly u makovyj vinok. Foto Planet of Hotels

U xrystyjans'komu sviti tradycija vstanovlyuvaty hihants'ki relihijni monumenty najbil'še pošyrena u Latyns'kij Ameryci, xoča okremi pryklady traplyajut'sya i v Jevropi ta Aziї.

Čy ne najvidomišymy je statuї Xrysta u Rio-de-Žanejro (1931) ta Al'madi poblyzu Lisabona (1959).

Čymalo mist u riznyx kutočkax svitu pizniše vyrišyly i sobi ne vidstavaty.

 Kito, Ekvador. Foto wikimedia.org

 Manado, Indonezija. Foto wikimedia.org

 Oruro, Bolivija. Foto periodicolaregion.com

U Pol'šči, de 2016 roku vidbulasya ceremonija intronizaciї Isusa Xrysta jak korolya deržavy, zvely najvyšču statuju Xrysta u sviti.

U Pol'šči zvely najvyšču statuju Xrysta u sviti. Foto wikimedia.org

Čy real'ni podibni monumenty u nas?

Okremi pryklady vže možna sposterihaty.

Meškanec' Truskavcya Ihor Kisak vlasnym koštom vstanovyv 12-metrovu kopiju statuї Xrysta-Spasytelya u Rio, ne dopustyvšy na budmajdančyk predstavnykiv DABI dlya perevirky budivel'nyx norm, za ščo buv oštrafovanyj na 50 tysyač hryven'. Čolovik oskaržyv štraf u sudi.

 Meškanec' Truskavcya vstanovyv 12-metrovu kopiju statuї Xrysta-Spasytelya u Rio. Foto religions.unian.ua

U 2012 roci u vže zghadanomu Skole uročysto vidkryly 18-metrovyj xrest "Mohyla knyazya Svyatoslava", ščo syohodni zarostaje čaharnykamy i bur‘janom.

Pislya desyatylit' vytisnennya symvoliv kul'tu z publičnoho prostoru, relihijni postati povertajut'sya na vulyci i plošči mist svits'koї Ukraїny.

Їxnij styl' vse vyrazniše tyažije do imitaciї mynuloho z mimikrijeju pid baroko, ščo navryad čy vidpovidaje sučasnym tendencijam monumental'noho mystectva.

Krim toho, v ukraїns'kyx realijax dovodyt'sya perejmatys' ne lyše za xudožnyu jakist' oformlennya, ale j finansovu dobročesnist', osoblyvo u dorohovartisnyx proektax.  

Andrij Avramenko, special'no dlya UP.Žyttya

Oznajomtesya takož iz Specproektom pro te, jak vlaštovani zaklady pam’jati pro Holokost u sviti

My xočemo trymaty z vamy zvjazok. Budemo radi bačytysya i spilkuvatysya z vamy na našij storinci u Facebook.

A jakščo xočete buty v kursi lyše novyn ta važlyvoї informaciї pro zdorovja, pidpysujtes' na našu Facebook-hrupu abo Telegram pro zdorovja ta zdorovyj sposib žyttya.

powered by lun.ua