Ukraїns'ka pravda
Istoryčna pravda

Lehendarna kryїvka, ščo otrymala druhe žyttya. Istorija iz s. Rungury

09.02.2019 _ Andrij Mac'kiv
Versija dlya druku

«S naxodyvšymysya v bunkere bandytamy bыly zavyazanы perehovorы s cel'ju sklonenyja yx sdat'sya žyvыmy, no bandytы okazaly vooružennoe soprotyvlenye. Poskol'ku ružejno-pulemetnыm ohnem y hranatamy služebnoho naryada naxodyvšyxsya v bunkere bandytov lykvydyrovat' ne predstavlyalos' vozmožnыm, poэtomu ukazannыj bunker v 19-00 bыl podorvan tolom»

Napočatku sičnya 2018 roku ministr zakordonnyx sprav Ukraїny Pavlo Klimkin z robočym vizytom vidvidav Prykarpattya. U ramkax cyoho vizytu vidbulasya poїzdka do peršoї zarejestrovanoї v Ukraїni ob’jednanoї terytorial'noї hromady — Pečenižyns'koї. U Pečenižyni pana ministra zustrily kolyadoju i "Knyhoju dobra", a takož provely ekskursiju v susidnye selo Rungury do rekonstrujovanoї kryїvky.

Pid vražennyamy pobačenoho Pavlo Klimkin napysav dlya "Istoryčnoї Pravdy" kolonku Ne bud'mo mankurtamy! Šukajmo spravžnyu istoriju. V nij korotko opysano istoriju padinnya cijeї kryїvky i navedeno foto memorial'noї tablyčky na xresti nepodalik neї z perelikom vidomyx imen zahyblyx (faktyčno tam buly dva prystanyšča pidpil'nykiv – A.M.). My ž rozpovimo detal'niše pro vidnovlenyj memorial i heroїv, jaki polyahly tut u lyutomu 1951 roku.

Zvernemosya do arxivnyx džerel i spohadiv žyteliv Rungur ta Pečenižyna dlya bil'š detal'noї rozpovidi pro cyu sparenu kryїvku ta її heroїv.

Pislya rozformuvannya ostannix soten' UPA voseny 1949 r. i transformaciї їx u Zbrojne pidpillya OUN(r), na tereni kolyšnyoho 21 Taktyčnoho vidtynku Vojennoї okruhy "Hoverlya" v Pečenižyns'komu rajoni (teper vxodyt' do Kolomyjs'koho – A.M.) dijalo dekil'ka hrup povstanciv.

Najvidomiša z nyx boїvka nadrajonnoho referenta SB Stepana Koz'myna - "Marka" ("Levka"), a takož boїvky "Orla", "Kuhuta", "Kamenya" ta inšyx pidpil'nykiv, kotri čas vid času ob’jednuvalysya dlya spil'nyx akcij i dijaly v tisnomu zv’jazku z podibnymy hrupamy susidnix rajoniv.

Bil'šist' povstanciv z Rungur, jaki raniše buly u sotni Myxajla Moskalyuka - "Spartana", pislya її rozformuvannya operuvaly pid kerivnyctvom xorunžoho Fedora Kuzenka - "Kamenya".

V okolyci Rungur dlya їxnyoho perexovuvannya bulo sporudženo dekil'ka kryїvok, vklyučno z hospodarčymy mahazynamy bilya xrebta Varatyk. 9 kvitnya 1950 roku, na Velykden', Fedir Kuzenko - "Kamin'" buv smertel'no poranenyj i nastupnoho dnya pomer. Z nym zahynuv joho odnosel'čanyn —kulemetnyk Vasyl' Hryhoriv - "Vil'xa".

Pislya zahybeli "Kamenya" rungurs'ki pidpil'nyky pidporyadkovuvalysya pobratymovi "Kamenya" Myxajlu Stefaku - "Pidkovi" ta najstaršomu rungurs'komu povstancyu i stanyčnomu cyoho sela Myxajlovi Hryhorivu - "Boru".

 Stoїt' druhyj zliva "Kamin'", prysily peršyj zliva "Pidkova", peršyj sprava "Čavun".

Foto nadane avtorom (z rodynnoho arxivu Mykytyukiv z Pečenižyna)

Za svidčennyamy pleminnyka "Pidkovy" Dmytra Il'čyšyna pidzemnyj sxovok na kutku "Petryčyeva" v uročyšči "Jurašiv" počaly sporudžuvaty šče u 1948 roci. Pracyuvaly napolehlyvo i dovho, vnaslidok čoho na sxyli hory bulo sporudženo dobrotnu zaxyščenu kryїvku jak sparenu z dvox, kožna z jakyx mala svij okremyj vyxid, a miž nymy buv pryxovanyj pidzemnyj perexid-tunel'.

U nyžnyu kryїvku zatikala voda z džerela, a takož buv zroblenyj vidstijnyk, vidxody z jakoho vyvodylysya čerez hrunt u potičok poruč. Vse bulo produmano tak, aby tut mohly perebuty tryvalyj čas odrazu dekil'ka povstanciv, ne vydajučy miscyasvojeї lokalizaciї.

Pro sporudžennya kryїvky točno znav lyše odyn miscevyj žytel', jakyj postačav pidpil'nykam xarči, neobxidni reči ta instrumenty.

V tu zymu 1950–1951 rokiv lisy zasypaly hlyboki snihy, ščo značno obmežylo možlyvist' zdijsnyuvaty akciї čy manevruvaty. Pidpil'nyky, jaki perebuvaly nedaleko vid rajcentru Pečenižyn, zvidky miscevyj rajviddil MHB provodyv svoї čekists'ko-vijs'kovi operaciї, zataїlysya hlyboko pid zemleju.

Produkty xarčuvannya, voda i zapasy palyva dozvolyaly spokijno perebuty zymu j vidnovyty dijal'nist' navesni. Odnak ne sudylosya…

Z riznyx džerel nam vidomo, ščo kryїvku u Rungurax zdav miscevyj čolovik, im’ja jakoho z etyčnyx mirkuvan' podavaty ne budemo. Vzyattya cijeї kryїvky počav rozsliduvaty urodženec' Rungur Mykola Ivaniv - "Skoryj", jakyj na toj čas buv esbistom (členom Služby bezpeky OUN A.M.) u Koršivs'komu rajoni, odnak ne zaveršyv čerez svoju zahybel' 6 kvitnya 1951 roku — majže čerez dva misyaci pislya trahediї v Rungurax.

Stoїt' poseredyni "Skoryj", krajnij sprava Prokopiv "Lyutyj", prysiv poseredyni "Pidkova", nyžče nyoho poseredyni "Kamin'".

Foto nadane avtorom (z rodynnoho arxivu Mykytyukiv z Pečenižyna) 

U dopovidnij respublikans'koho MHB vid 10 lyutoho 1951 roku vkazano:

"9 fevralya s.h. Pečenežynskym RO MHB, po ahenturnym dannыm, v lesnom massyve blyz sela Sloboda-Runhurskaja provodylas' čekystsko-vojskovaja operacyja. V xode operacyy v skalax bыl obnaružen tščatel'no zamaskyrovannыj bunker…".

U operatyvnomu zvedenni oblasnoho MHB vkazano detal'nyj opys kryїvky: "…v skale lesnoho massyva … bыl obnaružen tščatel'no zamaskyrovannыj y kapytal'no oborudovannыj dvojnoj bunker s tremya otdelenyjamy".

Otže, z dopovidnoї bačymo, ščo buly-taky ahenturni dani. Z rozpovidej starožyliv vidomo: vranci 9 lyutoho misce operaciї bulo ščil'no obstavleno čekistamy z kulemetnymy hnizdamy i službovymy sobakamy. Učast' v operaciї braly 1 rota 331 strilec'koho polku VV MHB pid komanduvannyam kapitana Maksymova i spivrobitnyky Pečenižyns'koho RV MHB pid zahal'nym komanduvannyam načal'nyka RV kapitana Černyavs'koho.

Kažut', ščo spočatku pošuky vxodu do kryїvky ne daly rezul'tativ (u operatyvnomu zvedenni zaznačeno, ščo kryїvku vyjavylyv 11:00 – A.M.), čerez ščo special'no pryvely zamaskovanoho ahenta, jakyj i vkazav vidbytkom ruky na snihu de lyuk. Inši tverdyat', ščo cej vidbytok buv postavlenyj na snihu šče neperedodni operaciї.

Tak čy inakše, poky odni emhebisty šukaly lyuk, inši pišly u selo j počaly lovyty miscevyx žyteliv ta vesty na misce operaciї. Vasyl' Stefak u knyzi "Rungury" navodyt' їxni prizvyšča: Mykola i Dmytro Fenyni, Myxajlo Žolob i sestra Myxajla Hryhoriva - "Bora" Paraska Fenyn.

Xtos' z cyx lyudej i pobačyv zloščasnyj vidbytok seksota nad lyukom kryїvky — їx zastavyly joho vidkopuvaty, bo bojalysya, ščo može buty sekret z vybuxivkoju. Sekretu ne bulo i koly vže dobralysya do lyuka, z pidzemellya prolunaly postrily.

Todi načal'nyk Pečenižyns'koho RV počav perehovory iz zablokovanymy. Imovirno, vid povstanciv hovoryv Myxajlo Stefak - "Pidkova", bo čekist zvertavsya do nyoho famil'jarno po imeni. Takož do "Bora" zvertalasya sestra Paraska z proxannyam zdatysya, ščob їxnyu rodynu ne deportuvaly, odnak povstanec' vidmovyvsya.

 Stoїt' krajnij sprava "Kamin'", prysiv peršyj zliva "Pidkova", sydyt' poseredyni Stefak"Lyutyj", ležyt' sprava "Puhač".

Foto nadane avtorom (z rodynnoho arxivu Mykytyukiv z Pečenižyna)

Perehovory ni do čoho ne pryvely: "S naxodyvšymysya v bunkere bandytamy bыly zavyazanы perehovorы s cel'ju sklonenyja yx sdat'sya žyvыmy, no bandytы okazaly vooružennoe soprotyvlenye. Poskol'ku ružejno-pulemetnыm ohnem y hranatamy služebnoho naryada naxodyvšyxsya v bunkere bandytov lykvydyrovat' ne predstavlyalos' vozmožnыm, poэtomu ukazannыj bunker v 19-00 bыl podorvan tolom".

Pidirvanu kryїvku bulo rozkopano i z neї distaly tila p’jaty ubytyx povstanciv, ščo vkazano u operatyvnomu zvedenni j dopovidnij respublikans'koho MHB. Z nastannyam temnoty rozkopky prypynyly, a misce operaciї bulo zablokovane. Tila povstanciv znosyly vnyz do dorohy, pryblyzno na te misce, de zaraz vstanovleno xrest.

Miscevi lyudy rozpovidajut', ščo zaprodanec' koly pryjšov opiznavaty trupy, to vkazav, ščo tut ne vsi i je šče odna kryїvka, u jakij maly buty šče pidpil'nyky. U dopovidnij vid 12 lyutoho vkazano:

"Prodolžaja operacyju, эta že čekystsko-vojskovaja hruppa dnem 10 fevralya s.h. v 200 metrax ot bunkera, hde bыly lykvydyrovannы bandytы, obnaružyla vtoroj bunker.

Naxodyvšyesya v nem bandytы okazaly vooružennoe soprotyvlenye. V svyazy s nevozmožnost'ju zaxvatyt' zasevšyx v bunkere bandytov, bыlo rešeno vzorvat' bunker. Posle vzrыva yz-pod razvalyn bunkera yzvlečenы pyat' trupov bandytov…".

Otže, z tekstu dopovidnoї vyxodyt', ščo u druhij kryїvci tež perebuvaly p’jat' pidpil'nykiv.

Spočatku čekistamy buly identyfikovani zahybli z peršoї kryїvky: stanyčnyj Rungur Myxajlo Hryhoriv - "Bor", komandyr miscevoї boїvky Myxajlo Stefak - "Pidkova", Mykola Prokopiv - "Lyutyj","Rajduha" (dopovidna vid 12 lyutoho – A.M.).

U dopovidnij vid 13 lyutoho vkazano, ščo dodatkovo do "Bora", "Pidkovy" i "Lyutoho" identyfikovani (mabut', ne bez dopomohy agentiv – A.M.) Myxajlo Andrusyak - "Solovej" i Andrij Duvirak - "Čavun".

Ostannij (pravyl'no same Duvirak, a ne Dovirak – A.M.) rodom z Pečenižyna, usi inši —z Rungur. Myxajlo Andrusyak buv stanyčnym susidnyoho sela Malyj Klyučiv, do jakoho vid kryїvky čerez lis i polya menše p’jaty kilometriv.

U operatyvnomu zvedenni oblasnoho MHB vid 15 lyutoho zaznačeno zahal'ne čyslo vbytyx pidpil'nykiv — 10, a takož vkazano pro identyfikaciju šče dvox: Dmytra Semenyšyna - "Puhača" i Dmytra Stefaka - "Lyutoho" z Rungur. Na žal', dopovidnoї MHB z imenamy šče tryox zahyblyx u druhij kryїvci ne vyjavleno, tomu sprobujemo identyfikuvaty їx z inšyx džerel.

Na peršomu xresti bilya kryїvky, ščo buv vstanovlenyj šče u dev’janostyx rokax, bulo dodatkovo napysano prizvyščeHanny Tafijčuk - "Orysi" zi s. Nyžnij Verbiž.

Dani dvox inšyx zahyblyx podaje u svoїj knyzi "Pečenižyn. Pam’jat' mynulyx stolit'" miscevyj krajeznavec' Vasyl' Havryščuk: Šrebert (jevrej), likar-frontovyk, pracyuvav u Velykomu Klyučevi i joho spivmeškanka rodom iz Zakarpattya, jaka pracyuvala medsestroju tež u Velykomu Klyučevi.

Ci dvoje medykiv dekil'ka rokiv zabezpečuvaly povstanciv likamy; kažut', ščo Šrebert navit' operuvav poranenyx. Joho vpiznaly žyteli Pečenižyna, oskil'ky vin pryvozyv zvity z Velykoho Klyučeva do rajcentru j spilkuvavsya z miscevymy lyud'my, odnak pro nyoho emhebistam ne rozpovily.

Ščodo joho spivmeškanky — to ce pryblyzna identyfikacija miscevyx, jaki pobačyly poryad zi znajomym likarem žinku. U druhij kryїvci medyčnyj inventar ne buv opysanyj, odnak zaznačeno, ščo okrim zbroї tam znajšlydo 3 kgh typohrafičnoho šryftu, 8 humovyx kliše dlya vyhotovlennya protyvyborčyx lystivok, dvi ounivs'ki pečatky, drukars'ku mašynku, velyku kil'kist' ounivs'kyx dokumentiv, literatury i radiopryjmač.

U pisni pro cyu podiju je ryadky "Sekretarka ukraїnciv Prykaz hotuvala. Smert' dyvylasya u oči — Vna sya ne straxala". Sekretarkoju Kolomyjs'koho nadrajonnoho provodu OUN bula Hanna Tafijčuk - "Orysya", "Kvitka", "Halya", a vylučeni drukars'ka mašynka, šryfty, kliše ta dokumenty najimovirniše naležaly їj.

Hanna Tafijčuk - "Orysya"

Foto nadane avtorom

 

Takož u pisni je ryadky "Zastrilyvsya za Vkraїnu "Lyutyj" ta "Dubočok". Povstanec' z psevdom "Lyutyj" identyfikovanyj, a os' xto takyj "Dubočok" namy ne vstanovleno. Možlyvo, ce psevdo likarya Šreberta, abo druhe psevdo kohos' z inšyx vidomyx povstanciv.

U knyzi Luk’jana Vardzaruka "Reabilitovani istorijeju. Ivano-Frankivs'ka oblast'. Knyha druha" vkazano dosi nevidomoho povstancya:

"LASIJČUK Myxajlo Jurijovyč, 1919, s. Nyžnij Verbiž Kolomyjs'koho rajonu, oxoronec' rajprovodu OUN, Bohun, + 11.02.1951, bilya s.Rungury Kolomyjs'koho rajonu".

I xoča data zahybeli "Bohuna" vkazana 11 lyutoho, odnak taka sama data vkazana Vardzarukom i ščodo zahybeli "Solov’ja", jakyj točno zahynuv u cij kryїvci. Informaciju L.Vardzaruk zdobuvav na osnovi dokumentiv z arxiviv MHB-KGhB.

Rodyna Hanny Tafijčuk vkazuje, ščo vona bula tajemno vinčana u cerkvi v Pečenižyni z povstancem z Verbiža i na moment zahybeli bula vahitna.

Cilkom imovirno, ščo čolovikom "Orysi" jakraz i buv "Bohun" z Verbiža— oxoronec' rajonnoho provodu, bezposerednyo ne pov’jazanyj z inšymy miscevymy povstancyamy, jaki zafiksovani na hrupovyx svitlynax bahatyox rokiv. Odnak cya informacija inšymy džerelamy ne pidtverdžena.

Otže, možlyvi dva varianty: pidpil'nykiv bulo desyat', jak vkazujut' čekisty, todi tijeju žinkoju, jaku žyteli Pečenižyna vkazaly jak medsestra i spivmeškanka likarya Šreberta bula same Hanna Tafijčuk, a desyatym buv Lasijčuk Myxajlo.

I jak maloimovirnyj variant — pidpil'nykiv bulo odynadcyat', pro ščo vkazuje napys na tablyčci na xresti u Rungurax z simoma prizvyščamy "i čotyry nevidomi imeni", a takož napys na xresti na cvyntari Pečenižyna, de vony poxovani. Čekisty v pereliku "bandytiv" mohly prosto ne vkazaty cyvil'nu medsestru.

Tila zahyblyx — jak u peršij, tak i v druhij kryїvci buly vidvezeni do Pečenižyna u RV, a potim zabrani rodynoju Andrija Duviraka j poxoroneni na miscevomu "staromu" cvyntari v jami vid vybuxu bomby.

Na poxovanni zrobyly zvyčajnyj nepokaznyj hrib z dubovym xrestom. Naprykinci simdesyatyx rokiv braty Andrija — Fedir i Hnat zrobyly novyj šyrokyj hrib i vstanovyly xrest z tablyčkoju

"Tut spočyvajut' Duvirak Andrij Vasylyovyč *1926 +1951 ta Desyat' druziv, trahično zahynuvšyx. Synam vid materiv".

Cyfra "desyat'" vkazana pleminnykom "Pidkovy", jakyj bratam "Čavuna" pokazuvav misce kryїvky i rozpovidav istoriju, vidomu jomu. Eksghumacija poxovannya ne provodylasya.

Aktyvisty KUNu z Rungur Ivan Romaniv i Mykola Vasylyšyn inicijuvaly vstanovlennya vnyzu bilya dorohy pam’jatnoho xresta, jakyj by pobačyv kožen perexožyj. Pryblyzno na ce misce znosyly tila zahyblyx heroїv u lyutomu 1951 roku.

14 žovtnya 2002 roku, v datu svyatkuvannya 60-riččya stvorennya UPA, cej xrest bulo osvyačeno, pislya čoho panaxydy po zahyblyx za nezaležnist' Ukraїny odnosel'čanax u cyomu misci vidbuvajut'sya ščoroku na Pokrovu.

Za iniciatyvoju sil's'koho vijta (a do stvorennya ob’jednanoї hromady bahatoričnoho holovy – A.M.) pana Vasylya Fenyna u 2017 roci bilya počatkovoho miscya roztašuvannya odnijeї z kryїvok bulo pobudovano dvoxrivnevu kryїvku, a bilya neї vstanovleno statuju Materi Božoї.

Na Pokrovu ce misce bulo osvyačeno, na vidkryttya z’їxalysya bahato lyudej z blyžnix i dal'nix misc', a takož učasnyky bojovyx dij na sxodi Ukraїny, sered jakyx onuk Myxajla Hryhoriva - "Bora" Vasyl'Stefak, pozyvnyj "Koval'" (joho dido "Bor" buv u seli kovalem – A.M.).

Ne vsi, xto perebuvav u cij lehendarnij kryїvci, zahynuly. Dmytro Semenyšyn "Puhač" mav divčynu Rozaliju Levkun, jaka na svyato Blahoviščennya, 7 kvitnya 1949 roku, narodyla jomu u cij kryїvci syna.

U toj važkyj nepevnyj čas dytynku, jaka stala radistyu bat'kam v take znakove xrystyjans'ke svyato, nazvaly Bohdanom. Bohdančyk i matir probuly u kryїvci z povstancyamy blyz'ko p`jatnadcyaty tyžniv, odnak čerez važki umovy perebuvannya, ščo vplyvaly na novonarodženoho, matir z nemovlyam zabraly bat'ky divčyny Mykola i Anna u Čorni Oslavy (teper Nadvirnyans'koho rajonu), zvidky vony rodom, j perexovuvaly u sebe.

Rozalija prodovžuvala dopomahaty povstancyam i nosyla їžu vid Semenyšynoho Ivana — brata čolovikovoho bat'ka. Ostannij raz Rozalija nesla moloko i xlib povstancyam vdosvita 9 lyutoho, koly počula bilya nyžnyoї kryїvky hudinnya motoriv i kryky čekistiv…

Verxom hory vtekla u ridne selo j bil'še nikoly ne pobačyla svoho koxanoho, adže čerez nebezpeku areštu bat'ky zaboronyly їj ity dyvytysya na tila zahyblyx u MHB j podumky poproščatysya z Dmytrom.

Bohdan zrostav z mamoju bilya dida j baby,a koly pryjšov čas ity do školy, to joho ne xotily pryjmaty čerez vidsutnist' rejestraciї. Baba Anna vzyala vnuka i poїxala u rajonnyj centr Jaremče, de čerez znajomyx zarejestruvala u sxidnyačky, odnak ta vkazala nepravyl'no datu narodžennya xlopcya.

Pro bat'ka Bohdana tak nixto z "orhaniv" i ne dovidavsya. Ščoroku na Pokrovu pan Bohdan pryїzdyt' u tyxu ulohovynu miž stolitnimy bukamy v uročyšči Jurašiv, de ponad pivstolittya tomu obirvalosya žyttya joho bat'ka-heroja razom z bojovymy pobratymamy i medyčnymy pracivnykamy i de vin z pidpil'nykamy prožyv majže čotyry misyaci…

 Xrest bilya dorohy, vstanovlenyj u 2002 roci. Zliva vverxu buly kryїvky.

Foto nadane avtorom

Majže odrazu pislya vzyattya kryїvky u 1951 roci miscevi lyudy sklaly pisnyu pro cyu podiju ta naspivuvaly styxa, viryačy, ščo žertva krovi ne bude marnoju i pro heroїv kolys' diznajut'sya j zahovoryat' na poven holos:

Oj, kuvala zazulen'ka

V lisi na horbočku.

Zahynuly partyzany

V temnomu lisočku.

A to buly partyzany

Molodiї xlopci.

Vny ne znaly — їx prodaly

Rungurs'ki seksotci.

Oj, jak pryjšly do kryїvky

Dobre povkladaly.

Ta j skazaly partyzanam,

Ščoby vny sya zdaly.

– Vy, moskali, vy proklyati,

Ščo Moskva xotila?

Vy nas žyvyx ne viz'mete,

Xiba naši tila!

Dijalasya cya podija

Kolo Juraševa,

Ščo vletila hostra kulya

V hrudy "Puhačevy".

Zvysla joho holovon'ka

Do samoho stolu.

Zastrilyvsya za Vkraїnu

"Lyutyj" i "Pidkova".

Ale braty z tovaryšem

Žyttyam ne žalija.

Perestalo serce bytys'

V druha "Solovija".

Zvysla joho holovočka

U samyj kutočok.

Zastrilyvsya za Vkraїnu

"Lyutyj" ta "Dubočok".

"Bor" z kryїvky vidizvavsya,

Ščo kuli svystaly,

A Lobanovi seksotci

Zboku sya smijaly.

Sekretarka ukraїnciv

Prykaz hotuvala.

Smert' dyvylasya u oči —

Vna sya ne straxala.

A to xlopci molodiї

Usi vojuvaly

Ta j za vil'nu Ukraїnu

Žyttya svoje daly!

(zapysano vid dočky Myxajla Hryhoriva"Bora" p.Anny Stefak (1936-2017)

U statti vykorystano materialy z HDA SBU, knyh Vasylya Stefaka, Vasylya Havryščuka, Ivana Lutčaka i Luk’jana Vardzaruka, a takož spohady rodyn Stefakiv, Pančošakiv, Semenyšynyx, Duvirakiv, Prokopivyx, Tafijčukiv i materialy istoryka Dmytra Prodanyka.

Čytajte takož:

Čym "banderivci" zavynyly Zemanu? Spivpracya čexiv z pidpillyam OUN ta UPA na Volyni

"Satana" u spidnyci abo ž pidpil'nycya, jaku omynajut' kuli

"Som", "Harpun" i "Sivko". Formuvannya i zahybel' peršoho štabu UPA

"Neptun-47" — tajemna zbroja MHB

U pošukax "Vojaka". Jak rodyna sotnyka UPA vidnajšla joho istoriju

Peršyj bij UPA proty "nimec'kyx varvariv" i podal'ša borot'ba z nacystamy

"Xrin" dlya henerala. Zahybel' Karolya Sverčevs'koho v zasidci UPA

Lyudmyla Foja – ahent "Aprel'skaja", povstanec' "Perelesnyk"

Bij kurenya UPA "Siromanci" proty vijs'k NKVD pid Unevom



Andrij Mac'kiv
Krajeznavec'.
Vijs'kovo-istoryčnyj rekonstruktor

Temy: UPA, OUN, Druha svitova vijna, Ivano-Frankivščyna, vyzvol'ni zmahannya, specslužby, MHB, XX storiččya, istorija Ukraїny



AVTORYZACIJa
Dlya avtoryzaciї vykorystovujte ti sami imja i parol', ščo i dlya komentuvannya publikacij na "Ukraїns'kij pravdi".


UVIJTYVIDMINYTY
Jakščo vy novyj čytač, bud' laska, zarejestrujtes'
Zabuly parol'?
Vy možete uvijty pid svoїm akauntom u social'nyx merežax:
Facebook   Twitter