Ukraїns'ka pravda
Istoryčna pravda

Superečky z polyakamy pro mynule: neobxidne perezavantažennya!

06.02.2019 _ Taras Kuzyo
Versija dlya druku

Uperedžennya lyšajut'sya hlyboko vkorinenymy v akademičnyx i žurnalists'kyx pracyax. Odnak zarady česnoho obhovorennya trahičnoho mynuloho pol's'ko-ukraїns'kyx vidnosyn їx slid pozbutysya. Perehlyad pidxodiv do napysannya pol's'ko-ukraїns'koї istoriї vže davno nazriv.

Bil'šist' zaxidnyx a pol's'kyx žurnalistivta doslidnykiv, ščo pyšut' pro Volyns'ku rizanynu 1943 roku, zajmajut' odnoboku pozyciju.

Ce uperedžennya projavlyajet'sya čotyrma sposobamy:

1) zoseredžennya lyše na odnomu roci (1943) j ihnoruvannya vsyoho, ščo vidbulosya do j pislya toho;

2) krytyka lyše ukraїns'kyx nacionalistiv;

3) zvynuvačennya v pohanomu stani nynišnix pol's'ko-ukraїns'kyx vidnosyn til'ky ukraїns'koї storony;

4) vykorystannya perevažno pol's'kyx džerel ščodo čysel'nosti zahyblyx i protystavlennya nibyto bil'š "akademičnoho" pol's'koho Instytutu nacional'noї pam’jati joho "nacionalistyčnomu" ukraїns'komu ekvivalentovi na čoli z Volodymyrom V’jatrovyčem, jakoho nazyvajut' "apolohetom" ukraїns'koho radykal'noho nacionalizmu.

Nemaje sumnivu, ščo protyahom pol's'ko-ukraїns'kyx konfliktiv, jaki tryvaly z 1918 do 1947 roku, zahynulo bil'še pol's'kyx, niž ukraїns'kyx myrnyx žyteliv.

Odnak u cej period i polyaky, i ukraїnci pidtrymuvaly radykal'nyx nacionalistiv. Takož obydvi storony znyščuvaly myrnyx meškanciv.

Jakščo ukraїns'ki nacionalistyčni hrupy rehulyarno zvynuvačujut' u pidtrymci radykal'nyx zaxodiv, pro sxoži diї pol's'kyx syl zovsim ne jdet'sya.

 Hrupa vojakiv Armiї Krajovoї na Sambirščyni, lypen' 1944 roku

Džerelo: Brošura "100 rokiv susidstva. Ukraїna i Pol'šča"

Praktyčno ne zvertajut' uvahy j na te, ščo pomirkovani j radykal'ni pol's'ki nacionalisty ne vyznavaly ukraїnciv okremym narodom i vidmovlyalysya jty na kompromisy ščodo majbutnyoho sxidnoho kordonu Pol'šči.

Nyžče navodžu analiz zghadanyx uperedžen', a takož arhumenty na koryst' toho, ščo v pol's'ko-ukraїns'kyx dyskusijax navkolo istoriї potribne perezavantažennya.

Po-perše, doslidnyky zoseredžujut' uvahu vyklyučno na 1943 roci, ščo daje perevahu pol's'kij interpretaciї podij.

Odnak vbyvstva pol's'kyx i ukraїns'kyx myrnyx žyteliv najkrašče doslidžuvaty zavdyaky podilu na try rehiony.

Na Volyni polyakiv bulo značno menše, niž ukraїnciv, tomu ukraїns'ki partyzans'ki zahony maly bezzaperečnu perevahu, ščo i pryzvelo do bil'šyx vtrat iz boku polyakiv.

Na terytoriї Halyčyny pol's'ki j ukraїns'ki partyzans'ki pidrozdily maly pryblyzno odnakovu čysel'nist', unaslidok čoho kil'kist' zahyblyx myrnyx žyteliv bula menšoju, a її rozpodil miž ukraїncyamy j polyakamy – pryblyzno odnakovyj.

Na Zakerzonni (za linijeju Kerzona, ščo tyahnulasya vid sučasnoї pivdenno-sxidnoї Pol'šči vzdovž pol's'ko-ukraїns'koho kordonu do sxodu vid Lyublina) perevahu maly pol's'ki syly, i žertv sered ukraїns'koho myrnoho naselennya bulo značno bil'še.

Jakščo na Volyni same ukraїnci zdijsnyly perši vbyvstva, to, jak pyše Timoti Snajder, na Zakerzonni perši napady na myrnyx žyteliv včynyly polyaky.

Vbyvstva myrnyx žyteliv vidbuvalysya ne lyše v 1943 roci, a protyahom majže desyatylittya z kincya 1930-x rokiv do operaciї "Visla" – etničnoї čystky ukraїnciv navesni 1947 roku. Koncentracija uvahy vyklyučno na 1943 roci ihnoruje kontekst, jakyj pryzviv do podij toho roku, ta prodovžennya rozprav na myrnym naselennyam protyahom 1944 – 1947 rokiv.

Tila ukraїnciv, vbytyx vojakamy pol's'koho viddilu Narodovyx syl zbrojnyx. Verxovyna, 6 červnya 1945 roku

Džerelo: Brošura "100 rokiv susidstva. Ukraїna i Pol'šča"

 

Ubyvstva myrnyx pol's'kyx žyteliv u 1943 roci na Volyni staly kul'minacijeju bahatyox čynnykiv, zokrema strimkoho pohiršennya sytuaciї z pravamy lyudyny ta pošyrennya vijs'kovyx zločyniv pid čas zmahannya miž nacysts'koju Nimeččynoju j Radyans'kym Sojuzom za "kryvavi zemli" (Bloodlands) Jevropy.

Myroslav Škandrij pyše, ščo vbyvstva ukraїns'koho j pol's'koho myrnoho naselennya v atmosferi nacysts'kyx i radyans'kyx etničnyx čystok ta masovyx pohromiv "spryčynyly brutalizaciju naselennya". Krim toho, v toj čas sered pol's'kyx, ukraїns'kyx ta inšyx jevropejs'kyx partyzans'kyx ruxiv buly vel'my populyarni nacionalistyčni ideolohiї.

Zakryvajučy oči na pol's'kyj nacionalizm, žurnalisty j naukovci zobražajut' odnobičnu kartynu, v jakij lyše ukraїnci buly radykal'nymy nacionalistamy j kolaborantamy nacystiv.

Naspravdi aktyvna faza borot'by proty nacystiv i Orhanizaciї Ukraїns'kyx Nacionalistiv, i pol's'koї Armiї Krajovoї počynajet'sya majže odnočasno – na počatku 1942 roku.

Ukraїnci vyjšly zi skladu nimec'koї policiї v berezni 1943 roku – za 10 misyaciv do toho, jak tak samo včynyly u pol's'kij policiї. V obox vypadkax kolyšni nacysts'ki policaї pryjednalysya do partyzans'kyx zahoniv: ukraїnci vstupyly do lav UPA, todi jak polyaky stvoryly novyj pidrozdil AK "Volyn'".

V obhovorenni Volyni–1943 ne zvertajut' uvahy na dominuvannya radykal'noho nacionalizmu v Pol'šči protyahom 1930-x i na počatku 1940-x rokiv.

Zrozumilo, ščo ce ne vypravdovuje rozprav, učynenyx u 1943 roci, prote bez uraxuvannya їxnyoho kontekstu nemožlyvo napysaty ob’jektyvnu istoriju.

Predstavnyky pol's'koї Nacional'no-demokratyčnoї partiї planuvaly deportuvaty jevreїv i asymilyuvaty ukraїns'ki "plemena", jakyx vony ne vvažaly okremym narodom.

Protyahom 1938 – 1939 rokiv bulo spaleno sotni pravoslavnyx cerkov i vbyto bahato pravoslavnyx ukraїnciv.

 Ruїny xramu v Zahorovi. 1938 r.

Džerelo: Brošura "100 rokiv susidstva. Ukraїna i Pol'šča"

Navit' Gžegož Motyka vyznaje, ščo meta pol's'kyx partyzaniv-nacionalistiv i komunistiv polyahala u vtilenni prohramy endekiv ščodo stvorennya homohennoї "nacional'noї deržavy" zavdyaky etničnym čystkam nacional'nyx menšyn.

Dvoma najčysel'nišymy menšynamy buly nimci na zaxodi j ukraїnci na sxodi.

Ostannim etapom cijeї stratehiї stala operacija "Visla", ščo povynna bula asymilyuvaty 150 tys. deportovanyx ukraїnciv, ne dozvolyajučy, ščoby v odnomu seli meškalo bil'š niž 10% ukraїnciv.

Pol's'ka komunistyčna vlada pidsvidomo unasliduvala nacysts'kyj sposib myslennya, koly pysala pro "ostatočne vyrišennya ukraїns'koho pytannya" v proekti special'noї operaciї "Sxid", ščo pizniše bula perejmenovana na akciju "Visla".

Obydvi storony buduvaly majbutni plany ščodo deportaciї predstavnykiv inšoї naciї, zmahajučys', komu vdast'sya realizuvaty їx peršomu. Pol's'ki j ukraїns'ki lidery odnakovo namahalysya predstavyty ce jak dokonanyj fakt do prybuttya radyans'kyx syl.

Ukraїns'ku polityku pam’jati pidžyvlyuvalo bažannya ne dopustyty druhoї porazky vid polyakiv, jak u 1918 roci, koly ukraїnci zmahalysya, ale spočatku – prohraly boї za L'viv, a potim – za cilu Halyčynu i Volyn'.

Pokazovo, ščo praktyčno nixto z žurnalistiv čy naukovciv, jaki pyšut' pro Volyn'–1943, ne pojasnyuje, jak terytorija, jaka do 1917 roku bula častynoju Rosijs'koї imperiї j ne bula takoju nacional'no svidomoju, jak susidnya Halyčyna, mohla staty arenoju brutal'nyx zločyniv.

Jak dva desyatylittya pol's'koho pravlinnya na sxidnomu prykordonni peretvoryly rehion, de spočatku dominuvala Komunistyčna partija Zaxidnoї Ukraїny (KPZU), na bastion ukraїns'koho nacionalizmu?

 Artylerijs'ka batareja UPA na marši. Rivnenščyna, hruden' 1943 roku.

Džerelo: Brošura "100 rokiv susidstva. Ukraїna i Pol'šča"

Peredumovy konfliktu na Volyni maly dekil'ka skladovyx.

Ce buv kraj zanedbanoho social'no-ekonomičnoho stanovyšča j povsyudnoї bidnosti.

Klasovyj konflikt miž ukraїns'kymy selyanamy ta pol's'kymy zemlevlasnykamy j osadnykamy-kolonistamy (oficijnyj termin, jakym nazyvaly pol's'kyx veteraniv, jakym uryad daruvav zemlyu) stav požyvnym gruntom dlya žorstokyx rozprav nad myrnym naselennyam.

Protystojannya malo i relihijnyj aspekt ta vidbuvalosya miž pravoslavnymy ukraїncyamy ta polyakamy-katolykamy.

Ce mohlo tryvaty lyše doty, doky polyaky kontrolyuvaly aparat nasyl'stva.

Po-druhe, doslidnyky j žurnalisty zvažajut' lyše na zločyny, včyneni ukraїns'kymy nacionalistyčnymy orhanizacijamy OUN i UPA, nextujučy analohičnymy dijamy z boku polyakiv.

Devid Marplz u svoїj statti dlya odnoho z novyx nomeriv akademičnoho žurnalu ActaSlavicaIaponica pokladaje na UPA vidpovidal'nist' za masovi vbyvstva myrnyx polyakiv na Volyni.

Zghidno z ustalenoju tradycijeju, u svojemu analizi vin ne bere do uvahy rozpravy nad ukraїns'kymy selyanamy z boku pol's'kyx partyzans'kyx hrup – AK, Selyans'kyx batal'joniv, Nacional'nyx zbrojnyx syl (NZS, lojal'nyx do Endecja) – i pol's'kyx komunistyčnyx syl.

Motyka zvynuvačuje v zločynax pol's'kyx partyzaniv-nacionalistiv i komunistiv, znimajučy vsyu vidpovidal'nist' z AK – ščo takož ne vidpovidaje dijsnosti.

10 bereznya 1944 roku zahin Armiї Krajovoї znyščyv ukraїns'ke selo Sahryn' na Xolmščyni. Za riznymy danymy, pid čas napadu zahynuly vid 800 do 1240 meškanciv. Napadnyky spalyly cerkvu, ponad 280 xat, sotni hospodars'kyx budivel' ta sporud. Ucilile majno ta xudobu napadnyky pohrabuvaly ta vyvezly do susidnix pol's'kyx kolonij.

Na foto: zahin AK pid čas znyščennya Sahryni.

Džerelo: Brošura "100 rokiv susidstva. Ukraїna i Pol'šča"

U statti dlya ActaSlavicaIaponica Marplz krytyčno ocinyuje nadannya OUN i UPA statusu borciv za nezaležnist' Ukraїny v odnomu z čotyryox pryjnyatyx ukraїns'kym parlamentom dekomunizacijnyx zakoniv, zvertajučy uvahu na їxnyu neodnoznačnu istoriju.

Naspravdi u spysok, sformulyovanyj peršoju statteju cyoho zakonu, oxoplyuje orhanizaciї vsyoho ideolohičnoho spektru – vid socializmu do liberalizmu ta nacionalizmu. OUN ta UPA – lyše dvi formaciї sered kil'kox soten', jaki oxopleni cym spyskom.

Možna zapytaty, čomu nixto ne napysav takoho samoho vidkrytoho lysta z vymohoju bil'še ne všanovuvaty pol's'ki partyzans'ki hrupy, adže vony takož – riznoju miroju – včynyaly zločyny proty ukraїns'koho myrnoho naselennya?

Ja duže sumnivajusya, ščo bil'šist' polyakiv koly-nebud' vyznajut', ščo AK (a ne lyše NZS i komunisty) ubyvaly myrnyx žyteliv. Sxože, ščo sered zaxidnyx doslidnykiv i žurnalistiv takož nadto malo tyx, xto hotovyj do cyoho.

Zločyny, včyneni pol's'kymy partyzanamy, nabuly bil'šyx masštabiv unaslidok їxnyoї spivpraci z radyans'kymy sylamy.

Z 1944 roku, pislya prymusovoho rozpusku AK, bahato pol's'kyx partyzaniv pryjednalysya do radyans'kyx Vynyščuval'nyx ("Istrebytel'nыx") batal'joniv, orhanizovanyx NKVD dlya borot'by z ukraїns'kymy nacionalistamy j antyradyans'kymy hrupamy.

Napryklad, u 1945 roci NKVD rozpustyv pidrozdil AK "Volyn'", bahato kolyšnix členiv jakoho zghodom uvijšly do lav Vynyščuval'nyx batal'joniv.

Po-tretye – jak lohično vytikaje z navedenyx vyšče tez – vynnoju v pohiršenni sučasnyx mižderžavnyx vidnosyn vvažajut' lyše Ukraїnu.

Vojaky 27 Volyns'koї pixotnoї dyviziї Armiї Krajovoї na marši

Džerelo: Brošura "100 rokiv susidstva. Ukraїna i Pol'šča"

 

Marplz slidom za AndreasomUmlandom zvynuvačuje til'ky Ukraїnu v psuvanni vidnosyn iz Pol'ščeju. Xoča JeS, zaxidni deržavy i ZMI rehulyarno krytykujut' nacionalistyčnyx lideriv Pol'šči, їx čomus' nikoly ne zvynuvačujut' u destabilizaciї vidnosyn z Ukraїnoju.

Pol's'ke kerivnyctvo zasudylo heroїzaciju ukraїns'kyx nacionalistyčnyx syl jak taku, ščo škodyt' vidnosynam miž kraїnamy. Odnak u Pol'šči tak samo heroїzujut' pol's'ki partyzans'ki hrupy, jaki v očax ukraїnciv je takymy ž nacionalistamy.

Po-četverte, avtory publikacij pro Volyn'–1943 u svoїx pidraxunkax kil'kosti žertv perevažno poklykajut'sya lyše na pol's'kyx doslidnykiv, ihnorujučy ukraїns'kyx i zaxidnyx istorykiv.

Marplz, napryklad, ne vykorystovuje danyx iz prac' pivničnoamerykans'kyx doslidnykiv ukraїns'koї istoriї.

U statti v KyivPost navedeni dani pol's'koho istoryka Gžegoža Motyky, jakyj perebil'šuje kil'kist' zahyblyx polyakiv (40 – 60 tys.) i nadzvyčajno prymenšuje vtraty sered ukraїnciv (2 – 3 tys.).

Avtor statti dlya OpenDemocracy vykorystovuje zavyščeni do 100 tys. ubytyx polyakiv i vzahali ne zghaduje pro zahyblyx ukraїnciv.

Orest Subtel'nyj vykorystovuje jedyne džerelo z komunistyčnoї Pol'šči dlya pidtverdžennya svoїx pidraxunkiv – 60 – 80 tys. ubytyx polyakiv – i xoča j zghaduje pro vtraty sered ukraїnciv, odnak ne navodyt' žodnyx cyfr.

Pol's'ki istoryky, taki jak Motyka, navodyat' zavyščeni cyfry vid 74 do 104 tys. polyakiv, ubytyx ukraїns'kymy nacionalistamy, z jakyx 40 – 60 tys. zahynuly na Volyni, 30 – 40 tys. na Sxidnij Halyčyni ta 4 tys. v inšyx častynax todišnyoї Pol'šči (v tomu čysli do 2 tys. u rehioniXolmu j Pidlyaššya).

Ci zavyščeni pokaznyky stvoryly požyvnyj grunt dlya pol's'koho naratyvu pro splanovanyj "henocyd" pol's'koї menšyny ukraїns'kymy nacionalistamy.

Prezydent Pol'šči takož perebil'šuje kil'kist' ubytyx i hovoryt' pro 100 tysyač polyakiv ta prymenšuje do 5 tysyač zahyblyx ukraїnciv.

 Tila polyakiv – žertv ataky UPA, 16 červnya 1944 roku

Džerelo: Brošura "100 rokiv susidstva. Ukraїna i Pol'šča"

Spravžnyu čysel'nist' pol's'kyx i ukraїns'kyx myrnyx žyteliv, ubytyx protyahom 1940-x rokiv, vyznačyty praktyčno nemožlyvo.

Stefan Rapavyj zaznačaje, ščo v publikacijax na cyu temu perevažno ne poklykajut'sya na džerela, jaki b pidtverdžuvaly navedeni cyfry. "Vočevyd', їxni avtory zdebil'šoho posluhovujut'sya neperevirenymy osobystymy spohadamy", – dodaje vin.

Pavlo-Robert Magočij skazav meni take:

"Je kil'ka pryčyn, čomu ocinky tak syl'no vidriznyajut'sya. Po-perše, my ne znajemo napevne i, mabut', ne znatymemo nikoly točnyx cyfr.

Po-druhe, zi zrozumilyx pryčyn predstavnyky obox storin, pol's'koї j ukraїns'koї, prahnut' maksymal'no rozduty ci cyfry, ščoby zadovol'nyty svoї potreby u vlasnij viktymizaciї".

Subtel'nyj, Magočij, Serhij Ploxij, Škandrij i Džordž Liber – vidomi doslidnyky ukraїns'koї istoriї z Pivničnoї Ameryky – nadajut' vel'my šyrokyj spektr ocinok kil'kosti zahyblyx na Volyni myrnyx žyteliv.

Škandrij pyše pro konservatyvni pidraxunky 40 – 70 tys. ubytyx polyakiv i 15 –20 tys. ubytyx ukraїnciv. Liber navodyt' cyfry 50 – 100 tys. žertv sered polyakiv i 8 –20 tys. žertv sered ukraїnciv.

U Snajdera možna vidšukaty try rizni ocinky: 1) 50 – 100 tys. polyakiv i ukraїnciv razom; 2) 70 tys. polyakiv i 20 tys. ukraїnciv; 3) 50 tys. polyakiv i 10 tys. ukraїnciv.

Snajder poklykajet'sya na "nadijni pol's'ki pidraxunky 50 700 polyakiv i ukraїnciv, ubytyx na Volyni j Halyčyni, z jakyx zadokumentovano smerti 34 647 osib".

 11 lypnya 1943 roku zahin Ukraїns'koї povstans'koї armiї ta pidpillya Orhanizaciї ukraїns'kyx nacionalistiv zdijsnyly napad na mistečko Poryc'k (teper selo Pavlivka Ivanyčivs'koho rajonu) na Volyni. Žertvamy napadu staly ponad 200 polyakiv, jaki zaxovalysya u miscevomu kosteli.

Na foto: parafijal'nyj rymo-katolyc'kyj kostel u Poryc'ku

Džerelo: Brošura "100 rokiv susidstva. Ukraїna i Pol'šča"

Ploxij nahološuje, ščo pol's'ke naselennya zaznalo značno bil'še straždan', niž ukraїns'ke:

"Nemaje sumniviv, ščo žertvamy etničnyx čystok zdebil'šoho buly polyaky". Zghidno z pidraxunkamy Ploxija, bulo vbyto 15 – 30 tys. ukraїnciv i 60 – 90 tys. polyakiv.

Snajder pyše pro "pryblyzno 10 tys. ubytyx ukraїnciv", odnak Magočij vykorystovuje cyfru 20 tys., spyrajučys' na rizni ukraїns'ki džerela. Magočij zaznačaje, ščo 50 tys. polyakiv i 20 tys. ukraїnciv je "dovoli obgruntovanymy ocinkamy". Rapavyj takož navodyt' cyfru 20 – 25 tys. žertv sered ukraїnciv.

Spivvidnošennya zahyblyx polyakiv i ukraїnciv 2 do 1, jake navodyt' Magočij, uzghodžujet'sya z pracyamy Snajdera, V’jatrovyča j ukraїns'koho istoryka Ivana Patrylyaka.

Patrylyak – odyn iz najkraščyx ukraїns'kyx doslidnykiv ukraїns'kyx nacionalistyčnyx hrup – navodyt' pidraxunky 38 –39 tys. polyakiv i 13 – 16 tys. ukraїnciv, ubytyx iz kincya 1942 roku do kincya 1944 roku v rajoni Xolmu j Pidlyaššya, Brestu ta Hrubešivu, a takož na Polissi, Volyni j Halyčyni.

Joho pidraxunky ne vklyučajut' myrnyx ukraїnciv, jakyx ubyly protyahom 1944 – 1947 rokiv u rehioni Xolmu j Pidlyaššya ta na Zakerzonni.

Ci pidraxunky perevažno stosujut'sya vbyvstv polyakiv i ukraїnciv protyahom Druhoї svitovoї vijny, odnak, dodavšy pokaznyky zahyblyx z inšyx rehioniv, kil'kist' ubytyx ukraїnciv bude bil'šoju.

Zghidno z ocinkamy Snajdera, na Zakerzonni bulo vbyto 6 – 7 tys. ukraїnciv i 1 tys. polyakiv. Podibne spivvidnošennya bil'šoї kil'kosti zahyblyx ukraїnciv bulo j u rehioni Xolmu j Pidlyaššya.

 Spysok ukraїnciv, vbytyx polyakamy na terenax Hrubešivščyny (Xolmščyny). 1942–1943 roky

Džerelo: Brošura "100 rokiv susidstva. Ukraїna i Pol'šča"

Jakščo my dodamo ukraїnciv, ubytyx u rehioni Xolmu j Pidlyaššya (4 tys.) ta na Zakerzonni (6 – 7 tys.), do tyx, xto zahynuv na Volyni, Halyčyni ta v inšyx rehionax, spivvidnošennya vbytyx myrnyx polyakiv i ukraїnciv stanovytyme 2 do 1.

Pislya operaciї "Visla" 4 tys. ukraїnciv uv’jaznyly v koncentracijnomu tabori v Javožni, filiali Aušvicu, de bahatyox piddaly torturam, a 547 osib ubyly.

U berezni 1949 roci zvidty zvil'nyly ostannix 27 ukraїns'kyx katolyc'kyx i pravoslavnyx svyaščenykiv. Amnistija 1947 roku stosuvalasya lyše pol's'kyx antykomunistyčnyx hrup, todi jak predstavnyky UPA j OUN prodovžuvaly otrymuvaty smertel'ni vyroky.

Zreštoju, my nikoly ne znatymemo točnu kil'kist' myrnyx polyakiv i ukraїnciv, jaki zahynuly protyahom cyoho periodu. Odnak my znajemo napevne, ščo polyakiv zahynulo bil'še, niž ukraїnciv i ščo obydvi storony zdijsnyuvaly rozpravy nad myrnym naselennyam.

Čotyry navedeni vyšče uperedžennya lyšajut'sya hlyboko vkorinenymy v akademičnyx i žurnalists'kyx pracyax. Odnak zarady česnoho obhovorennya j ob’jektyvnoho doslidžennya cyoho trahičnoho periodu pol's'ko-ukraїns'kyx vidnosyn їx slid pozbutysya.

Perehlyad pidxodiv do napysannya pol's'ko-ukraїns'koї istoriї vže davno nazriv.

Čytajte takož:

Volyn' 1943: jak doslidžuvaty i jak pamjataty

Kryvavyj balans. Skil'ky zahynulo pid čas pol's'ko-ukraїns'koho konfliktu?

Čy buv henocyd? Dokument iz Volyni 1943-ho

Volyns'ka prošča. U pošukax prymyrennya

Henocydni ihry. Tekst Volodymyra Vjatrovyča

Istoryk Bohdan Hud': "Superečky pro henocyd na Volyni vyhidni Rosiї"

Istoryk Norman Dejvis: "Ide vybirkovist': polyaky - žertvy henocydu, a inši - ni"

Deputat Sejmu Myron Syč: "Zaraz ne 1943-ij, my zaslužyly prymyrennya"

Istorija u polityci. Naviščo pol's'kym deputatam "henocyd" na Volyni

"Druže Ruban!" Vykorystannya fal'syfikativ v dyskusijax pro Volyn'

Volyn' do "Volyni": protystojannya počalosya zadovho do lypnya 43-ho

Volyn': nevdala sproba "ostatočnoho rozv’jazannya" naukovoї problemy

Trahedija i spekulyaciї. Ščo same stalosya 11 lypnya 1943 roku na Volyni?

"Teroru ne curalysya j polyaky" - eks-prezydent Pol'šči

UPA i AK: ne treba їx ani zvelyčuvaty, ani paplyužyty

Volyns'ka trahedija: pošuk miž pol's'koju ta ukraїns'koju pravdamy

Prymyrennya po-pol's'ky: UPA - zločynci, AK - heroї

Volyns'ka trahedija - pošuk "miž dvoma pravdamy"

Inši materialy na temu "Volyns'ka trahedija"



Taras Kuzyo
staršyj naukovyj spivrobitnyk Centru transatlantyčnyx vidnosyn Školy fundamental'nyx mižnarodnyx doslidžen' Universytetu Džona Hopkinsa u Vašynhtoni, SŠA. U 1985-1992 rr. - dyrektor Tovarystva z vyvčennya radyans'kyx nacional'nostej i Ukraїns'koї presovoї ahenciї u Londoni

Temy: XX storiččya, istorija Ukraїny, Pol'šča, Volyn', pol's'ko-ukraїns'kyj konflikt, OUN, UPA, Armija Krajova, partyzany

AVTORYZACIJa
Dlya avtoryzaciї vykorystovujte ti sami imja i parol', ščo i dlya komentuvannya publikacij na "Ukraїns'kij pravdi".


UVIJTYVIDMINYTY
Jakščo vy novyj čytač, bud' laska, zarejestrujtes'
Zabuly parol'?
Vy možete uvijty pid svoїm akauntom u social'nyx merežax:
Facebook   Twitter