Pʼjatnycya, 17 sičnya 2020 16:55

Ukraїnci-kanatoxidci

U ci perši dni novoho roku ja dumaju, jak zvjazuvaty mynule j majbutnye. Jak dyvytysya vpered, ne vtračajučy pamjati.

Ukraїnci majut' osoblyvi stosunky z mynulym. Na vidminu vid bahatyox narodiv, my ne majemo svojeї "zolotoї doby". Syohodni u sviti vidrodžujet'sya konservatyvnyj populizm z joho utopijeju ščaslyvoho mynuloho. Vin vvažaje, ščo "kolys'" bulo značno krašče. Z cyoho konservatyzmu narodžujet'sya polityka nostal'hiї. Často ahresyvna ščodo inšyx i ščodo novoho.

Ale naše mynule – ce zdebil'šoho istorija straždan' i rozčaruvan'. U nas ne može buty polityky nostal'hiї. My ne buly centrom vsesvitu, ne maly potužnoї imperiї, nikoly ne počuvalysya po-spravžnyomu ščaslyvymy. Hirše toho – nam nikoly ne davaly spokoju. Znyščuvaly, zmušuvaly asymilyuvatysya. Abo my z lehkistyu pryjmaly vladu inšyx.

Vidsutnist' "zolotoї doby" robyt' nas narodom, jakyj musyt' šukaty ščastya v majbutnyomu. Tramplin, vid jakoho možemo vidštovxnutysya. Ale cej futuryzm ne maje buty radykal'nym. Skladne mynule ne označaje, ščo vono – tabula rasa i ščo majemo počynaty vse z čystoho arkuša. U mynulomu je čymalo pidpor, bez jakyx ryzykujemo staty odnonohym zvirom, jakyj nikoly po-spravžnyomu ne strybne.

Napryklad, je metafora hromady. Vona tyahnet'sya kriz' roboty bahatyox ukraїns'kyx avtoriv i kriz' stolittya. Holovne v pytanni hromady – jak objednujut'sya (čy rozjednujut'sya) konkretni lyudy v spil'noty. Dobrovil'no, bez prymusu.

Tak myslylo Kyrylo-Mefodiїvs'ke bratstvo z joho rannyoxrystyjans'koju utopijeju, sumiššyu idej Francuz'koї revolyuciї i xrystyjanstva, mistyky i social'noї orhanizaciї. Joho hromada syl'no vidriznyalasya vid "obščynы" i "sobornosty" rosijs'kyx slovjanofiliv tijeї samoї doby.

Hromada bula klyučovoju dlya myslennya Drahomanova z joho idejeju ukraїns'koї "anarxiї" – takoї vidminnoї vid odnočasnoho jomu rosijs'koho anarxizmu Kropotkina čy Bakunina, z jakoho vyris bil'šovyzm. Dlya ostannix "anarxija" – ce monarxija navpaky, prahnennya vbyty carya, aby na joho misce postavyty inšoho. Dlya Drahomanova "anarxija" – ce antypod "monarxiї", šlyax vlady znyzu vhoru, vid lyudej do hromad i vid hromady do deržavy. Vona, zreštoju, stala teoretyčnoju osnovoju sučasnoї reformy decentralizaciї.

Pro hromadu myslyt' Vynnyčenko z idejeju kooperatyvnoї ekonomiky, v jakij konkretni zavody majut' naležaty konkretnym spil'notam robitnykiv, a ne oliharxam čy komunistyčnij deržavi. Socializm Vynnyčenka – ce decentralizacija, kooperatyvy, spivzasnovnyctvo i spivvlasnist' – use te, ščo my syohodni nazyvajemo startapamy, kovorkinhamy i vidkrytymy systemamy. Jak že vse ce vidriznyajet'sya vid bil'šovyc'koї centralizaciї, znyščennya samovryadnosti, indyvidual'noї iniciatyvy i prosto znyščennya lyudej.

Naše myslennya v mynulomu často bulo sfokusovane na temi vil'nyx indyvidiv i vil'nyx hromad. Plyus cyoho myslennya – v joho antymonarxičnosti. Ce te, ščo nas vidriznyaje vid rosijs'koho polityčnoho projektu. Joho minus – u nemasštabnosti. Bo deržavu postijno myslymo v terminax indyvid – hromada. I kožna nova vlada namahajet'sya pobuduvaty svoju malen'ku hromadu, malen'ku masons'ku ložu, zamist' toho, ščob pošyryuvaty lohiku vil'noho objednannya i tvorennya dali j dali suspil'stvom.

Jak zberehty svobodu indyvidiv i hromad, ale vse ž zbil'šyty masštab i dodaty syudy systemy ta instytuciї? Jak zberehty iniciatyvu i spromožnist', ale pry cyomu ne maty suspil'stva ehoїstiv? Jak pobuduvaty suspil'stvo spromožnyx lyudej, jaki projavlyajut' iniciatyvu, ale majut' rozvynenu zdatnist' do spivčuttya, vzajemodiї ta dopomohy inšym? Os' naši vyklyky syohodni.

Žyttya – ce kanatoxodec' nad prirvoju. Čy vyžyve vin, zaležyt' vid toho, čy vmije trymaty rivnovahu. Rivnovaha miž majbutnim i mynulym, nadijeju ta pamjattyu, indyvidom ta hromadoju, soboju i svitom – ce te, čoho varto syohodni prahnuty, aby ruxatysya vpered i ne vpasty u prirvu

Zaraz vy čytajete novynu «Ukraїnci-kanatoxidci». Vas takož možut' zacikavyty sviži novyny Ukraїny ta svitu na Gazeta.ua
Zahruzka...

Komentari

3

Zalyšaty komentari možut' lyše avtoryzovani korystuvači

Pohoda