Pʼjatnycya, 13 serpnya 2010 04:24

Na zemlyu padaje tysyača meteorytiv

Na zemlyu padaje tysyača meteorytiv

Iz serpnya počavsya meteorytnyj sezon. Protyahom tryox tyžniv bilya Zemli prolitatymut' meteoryty, ščo mandrujut' iz zirkovoho skupčennya Perseїd. Їx najkrašče bude vydno vnoči. Odnočasno možna sposterihaty bil'še jak sotnyu meteorytiv. Pryblyzno čvert' iz nyx dolitatyme do našoї planety.

— Kudy vony vpadut', nevidomo. V Ukraїni za rik my znaxodymo v serednyomu pjat'-visim nevelykyx ulamkiv. Najbil'še їx v Antarktydi. Tam nemaje derev i travy, na bilomu snihu čorne kaminnya harno vydno. Za ostanni 20 rokiv v Antarktydi vidšukaly ponad 150 meteorytiv. Na inšyx kontynentax їx znaxodyat' za dopomohoju metalošukačiv. Dovhym syhnalom prylady reahujut' na zalizo ta nikel', z jakyx skladajet'sya kosmične kaminnya, — kaže kyїvs'kyj astronom Nadija Strokaleva, 48 rokiv. — Pry padinni meteoryty hlyboko zaryvajut'sya v zemlyu. Їx rozkopujut' lopatamy. Na odnoho jde des' hodyna času. Zalizni meteoryty zverxu hladki, a vseredyni z puxyrcyamy, jak hubka. Vony zapovneni rozplavlenym piskom, važči za hranit. Za čas padinnya kaminnya syl'no namahničujet'sya, tomu poryad z nym strilka kompasa xytajet'sya i tremtyt'.

Za rik na zemlyu padaje bil'še jak tysyača meteorytiv. Proxodyačy kriz' atmosferu, vony vtračajut' do 70% svojeї vahy. Letyat' zi švydkistyu 15–20 m/s. Pid čas polyotu obpikajut'sya, plavlyat'sya i nabuvajut' dovhastoї formy. Nahadujut' zatuplenyj snaryad.

— Vid tertya ob verxni šary atmosfery kamin' počynaje nahrivatysya i svitytysya. Tak zjavlyajet'sya padajuča zirka, jaku nazyvajut' bolidom. Za meteorytom tyahnet'sya xvist iz palajučoї plazmy. Pidlitajučy do zemli, vin postupovo oxolodžujet'sya. Padaje led' teplym. Tomu vid nevelykyx meteorytiv ne buvaje požež. Ti, ščo do 100 kilohramiv, možut' zghority v atmosferi povnistyu. Vid nyx ne zalyšajet'sya navit' kryxitnyx ulamkiv.

Veletens'ki rozkolyujut'sya u nebi na tysyači ulamkiv. Zemlyanam ce vyhlyadaje, jak došč. Їx prodajut' na aukcionax ta čerez Internet. 100-hramovyj koštuje $200. Najbil'ši aukciony proxodyat' u Nimeččyni ta SŠA. Cinujut' peredusim metalevi kaminci, bo їx važče pidrobyty.

— Kamjani meteoryty prodajut' ridše, bo potribno nadaty dovidku pro їx kosmične poxodžennya. Dlya toho kaminec' slid vidnesty na ekspertyzu. Ale joho možut' ne povernuty, bo u bil'šosti kraїn meteoryty je vlasnistyu deržavy. Pryvatyzovuvaty їx ne možna, — hovoryt' Roman Xars'kyj, 29 rokiv, dnipropetrovs'kyj astronom. — Najdorožčyj, jakyj prodaly za ostanni 10 rokiv, koštuvav 10 tysyač dolariv. Kamin' vpav na Alyasci, joho kupyv kolekcioner iz SŠA.


Xmara pylu zatulyla sonce na try roky

Najvažčyj meteoryt znajšly u Namibiї 1920 roku. Nazvaly joho Hoba. Vin metalevyj, važyt' 60 tonn.
— Joho znajšly myslyvci, jaki pišly za jaskravymy spalaxamy u nebi, — rozpovidaje Roman Xars'kyj. — Zberihajut' meteoryt u miscevomu nacional'nomu parku. Protyahom 10 rokiv turysty povidkolyuvaly vid nyoho blyz'ko 6 tonn šmatkiv na prodaž ta suveniry. Zaraz kamin' oxoronyajut' policejs'ki.
Najbil'šyj krater vid meteoryta zalyšyvsya v Arizoni. Joho diametr 1200 m, hlybyna — 180. Todi na zemlyu vpav metalevyj kamin' vahoju 300 tys. t. Joho ulamky rozletilysya na 10 km.
Najrujnivnišyj meteoryt pryzemlyvsya v Antarktydi 250 mln rokiv tomu. Utvoryv krater rozmirom 600 km. Vid padinnya pidnyalasya xmara pylu, jaka zatulyla sonce na try roky. Čerez ce povymyraly bil'šist' tvaryn i roslyn.

Zaraz vy čytajete novynu «Na zemlyu padaje tysyača meteorytiv». Vas takož možut' zacikavyty sviži novyny Ukraїny ta svitu na Gazeta.ua
Zahruzka...

Komentari

Zalyšaty komentari možut' lyše avtoryzovani korystuvači

Pohoda