Vivtorok, 13 hrudnya 2016 11:24

"Horbačov rozmovu počynav iz mata j nikoly ne zvertavsya na "vy"

Rosiї ne treba zavojovuvaty Bilorus', jak Ukraїnu. Vona j tak kyšyt' "zelenymy čolovičkamy", – kaže kolyšnij holova Verxovnoї Rady Bilorusi Stanislav Šuškevyč

Pidpysantiv Bilovez'kyx domovlenostej nazyvajut' po-riznomu: ubyvci SRSR, perši demokraty.

– Vsilyake za svij vik čuv. Osnovna zasluha Bilovez'kyx uhod u tomu, ščo vony poperedyly hromadyans'ku vijnu na terytoriї kolyšnyoho Radyans'koho Sojuzu. Adže konflikt nazrivav. Juhoslavs'kyj scenarij buv by u nas šče žaxlyvišyj (1991 roku rozpočalasya hromadyans'ka vijna v Juhoslaviї, jaka zabrala žyttya 100 tys. bosnijciv, xorvativ, serbiv i kosivs'kyx albanciv. Ponad 2 mln lyudej staly bižencyamy. – Kraїna). Bilovez'ki domovlenosti likviduvaly osnovy dlya vojennyx dij. My skazaly: os' vam respubliky, u mežax svoїx kordoniv vy sami sobi hospodari.

Mynulo 25 rokiv z pidpysannya uhody. A dexto dosi bidkajet'sya, movlyav, jaku "kraїnu rozvalyly".

– Lyudyam možna rizni dumky navjazaty. Ce jak iz dytynoju, u jakoї šče ne sformuvalos' ujavlennya pro svit. Počneš їj čytaty jakis' hydki virši – i vona tak bačytyme real'nist'.

A Putin pro "rozval velykoї kraїny" hovoryt' zumysne. Stalins'kymy metodamy prahne ukripyty svoї pozyciї. Jak profesijnyj KDBešnyk i špyhun ne bačyt' inšoho sposobu. Tomu j nazyvaje krax Sojuzu najbil'šoju heopolityčnoju trahedijeju XX stolittya.

Čy može realizuvatysya joho mrija pro povernennya postradyans'kyx respublik pid "parasol'ku" Kremlya?

– Podibni ideї vynykajut' lyše u nevihlasiv. Ale masy vidhukujut'sya na nyx. Bil'šovyky tež proponuvaly: "Vsyu vladu – radam", "Zemlya – selyanam, zavody – robitnykam". Idiots'ki hasla za svojeju suttyu. Odnak lyudy včasno cyoho ne zrozumily. Tomu maly 70 rokiv teroru.

Čym vyklykana nostal'hija na radyans'koju dijsnistyu? Texnolohiї perevernuly svit, a lyudy dosi zghadujut' kovbasu po dva dvadcyat'.

– Ja tež zghaduju pro neї. Kolys' zaviduvav kafedroju v Instytuti fizyky Akademiї nauk Bilorus'koї RSR. Zi mnoju pracyuvaly talanovyti xlopci. Ale zarplata bula nevelyka. Aby lyudy ne porozbihalysya, brav proekty, jaki peredbačaly bahato poїzdok, – Pamir, Kazan', Sybir, Ural, Kamčatka. Maly prekrasni turystyčni podoroži – troxy bezladni, bez osoblyvoho sporyadžennya, ale duže cikavi. Lyudy ne bačyly toho, ščo daje vil'nyj svit, de považajut' prava lyudyny. Tišylys' prostymy rečamy, pryrodoju.

  Stanislav ŠUŠKEVYČ, 82 roky, peršyj holova Verxovnoї Rady nezaležnoї Bilorusi. Narodyvsya v Mins'ku v sim’ї včyteliv. Bat'ka, pys'mennyka Stanislava Šuškevyča, represuvaly. Zvil'nyly čerez čvert' stolittya – 1956 roku. Zakinčyv fizyko-matematyčnyj fakul'tet Bilorus'koho deržavnoho universytetu j aspiranturu Instytutu fizyky Akademiї nauk Bilorus'koї RSR. Doktor fizyko-matematyčnyx nauk, profesor, člen-korespondent Nacional'noї AN Bilorusi. Specialist iz radioelektroniky. 1989 roku rozpočav polityčnu kar’jeru jak narodnyj deputat SRSR. 9 veresnya ­1991-ho stav holovoju Verxovnoї Rady Bilorusi. Buv učasnykom zustriči v Bilovez'kij pušči z prezydentamy Rosiї Borysom Jel'cynym ta Ukraїny Leonidom Kravčukom 7–8 hrudnya 1991 roku. Spil'no uxvalyly rišennya pro likvidaciju SRSR i utvorennya Spivdružnosti nezaležnyx deržav. 26 sičnya 1994-ho Šuškevyča znyaly z posady holovy Verxovnoї Rady za rezul'tatamy roboty parlaments'koї komisiї, jaku očolyuvav Oleksandr Lukašenko. U červni toho ž roku brav učast' u prezydents'kyx vyborax. U peršomu turi otrymav blyz'ko 10% holosiv i ne vyjšov u druhyj. Peremih Oleksandr Lukašenko. Z 1998 roku – holova opozycijnoї partiї ”­Bilorus'ka social-­demokratyčna hromada”. Iz 63-ričnoju družynoju Irynoju, joho kolyšnyoju studentkoju, razom ponad  40 rokiv. Vid peršoho šlyubu je don'ka,  vid druhoho – syn. Žyve v Mins'ku. Perebuvaje v opozyciї do čynnoї vlady. Zajmajet'sya prosvitnyc'koju robotoju. Kolekcionuje hral'ni karty – maje ponad 600 kolod
Stanislav ŠUŠKEVYČ, 82 roky, peršyj holova Verxovnoї Rady nezaležnoї Bilorusi. Narodyvsya v Mins'ku v sim’ї včyteliv. Bat'ka, pys'mennyka Stanislava Šuškevyča, represuvaly. Zvil'nyly čerez čvert' stolittya – 1956 roku. Zakinčyv fizyko-matematyčnyj fakul'tet Bilorus'koho deržavnoho universytetu j aspiranturu Instytutu fizyky Akademiї nauk Bilorus'koї RSR. Doktor fizyko-matematyčnyx nauk, profesor, člen-korespondent Nacional'noї AN Bilorusi. Specialist iz radioelektroniky. 1989 roku rozpočav polityčnu kar’jeru jak narodnyj deputat SRSR. 9 veresnya ­1991-ho stav holovoju Verxovnoї Rady Bilorusi. Buv učasnykom zustriči v Bilovez'kij pušči z prezydentamy Rosiї Borysom Jel'cynym ta Ukraїny Leonidom Kravčukom 7–8 hrudnya 1991 roku. Spil'no uxvalyly rišennya pro likvidaciju SRSR i utvorennya Spivdružnosti nezaležnyx deržav. 26 sičnya 1994-ho Šuškevyča znyaly z posady holovy Verxovnoї Rady za rezul'tatamy roboty parlaments'koї komisiї, jaku očolyuvav Oleksandr Lukašenko. U červni toho ž roku brav učast' u prezydents'kyx vyborax. U peršomu turi otrymav blyz'ko 10% holosiv i ne vyjšov u druhyj. Peremih Oleksandr Lukašenko. Z 1998 roku – holova opozycijnoї partiї ”­Bilorus'ka social-­demokratyčna hromada”. Iz 63-ričnoju družynoju Irynoju, joho kolyšnyoju studentkoju, razom ponad 40 rokiv. Vid peršoho šlyubu je don'ka, vid druhoho – syn. Žyve v Mins'ku. Perebuvaje v opozyciї do čynnoї vlady. Zajmajet'sya prosvitnyc'koju robotoju. Kolekcionuje hral'ni karty – maje ponad 600 kolod

Demokratyčnyj svit vypravdav vaši očikuvannya?

– Demokratija – skladnyj instrument. Vona ne vstanovlyujet'sya raz i nadovho. Її lehko porušyty. Stijkist' maje zabezpečuvaty systema deržavnyx instytutiv.

Vy neodnorazovo nahološuvaly, ščo vvažajete sebe lyudynoju Borysa Jel'cyna. Čomu?

– Na joho adresu bulo duže bahato krytyky. Odnak ja ne bačyv dostojnišoho polityka takoho ranhu, jak Jel'cyn. Vin buv česnyj. Jakščo obicyav, zavždy vykonuvav.

Horbačov rozmovu zi mnoju počynav iz mata j nikoly ne zvertavsya na "vy". Takyj sobi rubaxa-paryen'. A Jel'cyn zavždy buv vvičlyvyj.

Popry joho zaxoplennya alkoholem?

– Jel'cyna spojuvaly. Vin žyv u period velyčeznoї napruhy. Za dopomohoju alkoholyu znimav stres. Ale rišen' nikoly ne minyav, ne pidihruvav tym, xto jomu pidlyvav.

Čomu do vlady pryjšov Putin?

– Jel'cyna perekonaly, ščo ce – xorošyj nastupnyk. U spysku "spadkojemciv" bulo des' 40 propozycij. Vin vybrav Putina.

Na žal', intelihentni j osvičeni lyudy pryjmajut' ne lyše pravyl'ni rišennya, a j pomylyajut'sya. Ot xoča b fizyk Andrij Saxarov 1988 roku skazav: "Prohresyvne reformuvannya Rosiї baču til'ky čerez KDB. Ce jedyna vysokoprofesijna j nekorumpovana orhanizacija v Radyans'komu Sojuzi".

A syohodni predstavnyky KDB zrobyly deržavu v deržavi – najbil'š korumpovanu j neprofesijnu.

U čomu fenomen "bac'ka" Lukašenka?

– Vin zrobyv te, na ščo prystojna lyudyna ne pide. Fizyčno usunuv konkurentiv. Pislya cyoho maje buty vično pry vladi, inakše joho čekaje Haaha. Lukašenko koїv deržavni zločyny. Nezaležnyj sud ce elementarno dovede.

Skil'ky času potribno, aby epoxa Lukašenka zakinčylasya?

– V istoryčnomu plani – malo. U fizyčnomu – može tryvaty šče dovho.

Xto nyni zghaduje, ščo pislya francuz'koї revolyuciї "riky buly povni krovi i trupiv"? Abo ž varto vidvidaty Brytans'kyj muzej u Londoni j podyvytys', jakymy varvaramy kolys' buly brytanci. A nyni Anhlija – odna z najdemokratyčnišyx kraїn.

Čy real'no Bilorusi vyrvatysya z obijmiv Kremlya?

– Bilorusy z rosijanamy svarytysya ne budut'. Miž nymy je lyuds'ka ta intelektual'na zaležnist'. Odne odnoho rozumijut' na mental'nomu rivni. Ale jakščo v Rosiї verxovodytymut' bandyty, na zrazok kozakiv, bajkeriv, to nixto z nymy ne zaxoče maty sprav.

U Bilorusi tryvaje nasyl'nyc'ka rusyfikacija. Rosijs'kyj nehidnyk Muravjov-višatel' (Myxajlo Muravjov-­Vilens'kyj – deržavnyj i vijs'kovyj dijač Rosijs'koї imperiї. – Kraїna) prydušuvav bilorus'ki povstannya. Nyni popy zibraly naukovu konferenciju i dijšly vysnovku, ščo kraščoї lyudyny ne buvaje. Perekonanyj, ščo vony i marksysty – odna šajka.

Ukraїns'kyj scenarij može povtorytysya v Bilorusi?

– U Mins'ku v hrudni 2010-ho na protesty vyjšly 70 tysyač (vystupyly proty rezul'tativ vyboriv, za jakymy Oleksandr Lukašenko včetverte stav prezydentom. Zvynuvačuvaly joho u fal'syfikaciї. – Kraїna). Ale vlada styahnula OMONy z usix oblasnyx centriv i prydušyla protest. Tysyači lyudej pobyly, pokydaly v tyurmy. Tož Majdan my vže proxodyly. Nyni treba šukaty ne lobovyj sposib borot'by.

Ščodo jakyx kraїn Rosija može včynyty ahresiju?

– Ščodo deržav Baltiї. Vony ce rozumijut'. Tomu vžyvajut' zaxodiv. Xočut', ščob NATO rozmistyv tam svoї vijs'kovi častyny.

Bilorus' vidčuvaje zahrozu?

– Vona j tak u lapax Rosiї. Putin može robyty vse, ščo jomu zamanet'sya. Prezydent kraїny – antybilorus, ščo dlya rosijan u radist'.

U nas ponad tysyača kilometriv vidkrytoho kordonu z RF. Je rosijs'ki vijs'kovi bazy. Bilorus' ne treba zavojovuvaty, jak Ukraїnu. Vona i zaraz kyšyt' "zelenymy čolovičkamy".

Jak Ukraїni povernuty Donbas i Krym?

– Ne možu davaty porad. Ukraїnci majut' rozraxovuvaty lyše na spivčuttya. Bil'še ni na ščo. Musyte opyratysya na vlasni syly.

Varto rozumity: u period, koly vidbuvajut'sya demokratyčni zminy, zavždy robyt'sya hirše. Bilorusi svoho času tež bulo keps'ko. Nam nixto u 1990-x ne pomih. Natomist' u Pol'šču Zaxid vklav desyatky mil'jardiv. Tam, vočevyd', buv svoho rodu plan Maršalla (započatkovana derž­sekretarem SŠA Džordžem Maršallom 1947 roku prohrama ekonomičnoї dopomohy Jevropi. Nadavalasya demokratyčnym kraїnam. Mala na meti protydiju pošyrennyu vplyvu SRSR. – Kraїna). Možlyvo, Zaxid dopomože j Ukraїni, adže ce velyka jevropejs'ka deržava.

Leonid Kučma kaže, ščo vyrišennya problemy na Donbasi zaležyt' vid Boha i Putina.

– Ne znaju, na ščo Leonid Danylovyč nadijet'sya. Jakščo xoče zvernutys' do sovisti Putina – to ce marna sprava. Lyudyna, jaka navit' i pišla z KDB, zalyšajet'sya čekistom do hroba. Til'ky v radyans'kyx romanax vony – xoroši heroї. A v žytti – nehidnyky.

Rosija rozpadet'sya?

– Rozpad imovirnyj, jakščo viryty Zbig­nyevu Bžezins'komu (amerykans'kyj politoloh i socioloh, buv radnykom iz nacional'noї bezpeky prezydenta Džymmi Kartera. Odyn iz najvplyvovišyx heostratehiv SŠA. – Kraїna). Je serjozni politolohy, jaki z nym pohodžujut'sya.

Ne varto bojatysya ryzykiv dlya kraїn-susidiv pislya možlyvoho kraxu Rosiї. SRSR rozpavsya, i pid joho ulamkamy ničoho strašnoho ne vidbulosya.

Zaraz vy čytajete novynu «"Horbačov rozmovu počynav iz mata j nikoly ne zvertavsya na "vy"». Vas takož možut' zacikavyty sviži novyny Ukraїny ta svitu na Gazeta.ua
Zahruzka...

Komentari

Zalyšaty komentari možut' lyše avtoryzovani korystuvači

Pohoda