Halyna Tret'jakova: Pidvyščennya pensijnoho viku nemynuče

Halyna Tret'jakova: Pidvyščennya pensijnoho viku nemynuče

Četver, 6 lyutoho 2020, 14:30 -
Facebook Halyny Tret'jakovoї
Holova parlaments'koho komitetu z pytan' social'noї polityky Halyna Tret'jakova rozpovila EP, na jakomu etapi perebuvaje pidhotovka novoho trudovoho zakonodavstva, jaki šansy na pidvyščennya prožytkovoho minimumu udviči i čomu pidvyščennya pensijnoho viku nemynuče.

Svoho času prezydent Volodymyr Zelens'kyj ozvučyv try osnovni očikuvannya ščodo reformy trudovoho zakonodavstva: novyj Trudovyj kodeks (TK) "ne maje buty radyans'kym", vin povynen zaxyščaty prava ne til'ky pracivnykiv, a j robotodavciv i musyt' buty uxvalenyj do kincya 2019 roku.

U real'nosti cej scenarij vyjavyvsya inšym. Uryad vnis u Verxovnu Radu ne projekt kodeksu, a okremyj zakon "Pro pracyu". Očikuvannya ščodo joho uxvalennya zsunulysya z 2019 roku na 2020 rik.

Novely projektu pro zaxyst prav vnesly rozkol u vidnosyny deržavy, robotodavciv i profspilok. Aktyvizuvalasya opozycija: u parlamenti zarejestrovani projekty TK Juliї Tymošenko i Nataliї  Korolevs'koї.

Onovlennya trudovoho zakonodavstva zaležyt' vid Verxovnoї Rady zahalom i komitetu z pytan' social'noї polityky ta zaxystu prav veteraniv zokrema. Ostannij očolyuje Halyna Tret'jakova — v mynulomu finansova ekspertka RPR ta heneral'nyj dyrektor Ukraїns'koї federaciї ubezpečennya.

Publično Tret'jakova pidtrymuje uryadovyj zakonoprojekt, ale ne zaperečuje, ščo v nyoho potribno vnosyty pravky.

Ostannya podija reformy trudovyx vidnosyn — rišennya komitetu vklyučyty opozycijni j uryadovyj zakonoprojekty v poryadok dennyj Verxovnoї Rady i stvoryty roboči hrupy z doopracyuvannya odnoho z nyx.

Krim toho, u Tret'jakovoї je svoje bačennya ščodo reformuvannya inšyx napryamkiv social'noї polityky.

U rozmovi z EP vona rozpovila, na jakomu etapi perebuvaje pidhotovka novoho trudovoho zakonodavstva, jaki šansy na pidvyščennya prožytkovoho minimumu udviči i čomu pidvyščennya pensijnoho viku nemynuče.

Ščo z novym Trudovym kodeksom i jak vin bude zminyuvatys'

— Na jakomu etapi perebuvaje pidhotovka spil'noї iniciatyvy z onovlennya trudovoho zakonodavstva? Čy je u vas rozuminnya, ščo my hotujemo: novyj kompleksnyj projekt Trudovoho kodeksu čy okremyj zakonoprojekt?

— My zustrilysya z poslom JeS i holovoju predstavnyctva Mižnarodnoї orhanizaciї praci v Ukraїni i poprosyly їx proanalizuvaty vsi zakonoprojekty na vidpovidnist' mižnarodnomu pravu: konvencijam OON, standartam MOP, dyrektyvam JeS.

Takož očikujemo na vysnovok antykorupcijnoho komitetu parlamentu. Bez usix cyx aktiv zakonoprojekty ne možut' rozghlyadatysya v zali.

My stvoryly roboči hrupy, jaki počnut' pracyuvaty z 4 lyutoho. Do nyx uvijdut' členy vsix frakcij, predstavnyky profspilok ta robotodavciv. Kožna hrupa zajmatymet'sya svoїm napryamkom — vidpustkamy, zvil'nennyamy. U procesi roboty zjasujemo, čy zmožemo napracyuvaty jedynyj kompleksnyj dokument.

— Krytyky uryadovoho projektu kažut', ščo v nyomu minimum norm pryamoї diї, usi umovy praci rehulyuje trudovyj dohovir. Problema v tomu, ščo dohovir proponuje robotodavec' i pracivnyk ne može na nyoho vplyvaty.

— Meta cyoho zakonu — vyvesty z tini nezadeklarovani trudovi vidnosyny.

U nas 40-50% trudovyx vidnosyn perebuvaje v tini. Je haluzi, jak ot budivel'na, de cej pokaznyk syahaje 80%.

Osnovne zavdannya cyoho zakonoprojektu — daty možlyvist' tym, xto pracyuje poza profspilkamy, trudovymy kolektyvamy, pracyuvaty oficijno, sprostyvšy umovy ukladannya trudovoho dohovoru.

Lyudyna može zaxyščaty svoї prava samostijno, ne til'ky čerez kolektyvni dohovory ta profspilku, a j čerez vlasnyj trudovyj dohovir.

— Nebažannya splačuvaty podatky može perevažyty bažannya zaxyščaty svoї trudovi prava.

— Ce superečlyve pytannya. Čy til'ky podatky vplyvajut' na povedinku pracivnyka? U nas, do reči, vsi uryady za časiv nezaležnosti deklaruvaly, ščo zmenšuvatymut' častku "tini" čerez podatkovyj faktor. Ščo-nebud' vyjšlo? Ni. Jacenyuk rizko zmenšyv stavku JeSV i ščo? My ne bačymo značnoї detinizaciї.

Nynišnij uryad ne dumaje, ščo zmenšyty nezadeklarovanu pracyu možna til'ky čerez podatkovi zminy. Odyn iz sposobiv — usunennya možlyvostej dlya dyskryminaciї. Lyudy, jaki pracyujut' u tinyovomu sektori, dyskryminovani. Robotodavec' ne splačuje za nyx pensijni ta straxovi vnesky.

Ce označaje, ščo vony ne budut' otrymuvaty jaku-nebud' značušču pensiju, vony možut' rozraxovuvaty til'ky na malen'ku social'nu pensiju.

Viz'mimo inšyj pryklad. Molodi žinky, jaki perebuvajut' v periodi žyttya, koly možut' narodyty dytynu, otrymujut' menše, niž starši kolehy z dit'my. Lohika u robotodavcya taka: vin povynen investuvaty v molodu žinku, včyty її, a potim vona pide z roboty na try roky, i potribno bude investuvaty v kohos' inšoho.

Potim cya žinka povernet'sya i pretenduvatyme na svoje roboče misce. Dlya robotodavcya taki posady nadto dorohi i vin optymizuje vydatky čerez zarplatu.

Ce zvužuje propozyciju vysokooplačuvanyx robočyx misc'. My možemo ce obraxuvaty i skazaty robotodavcyu: my budemo za takyx žinok platyty kompensaciju, ale bery їx na vysokooplačuvanu posadu ta investuj u їx rozvytok.

 
foto z Facebook halyny tret'jakovoї

— Ce dodatkove navantažennya na byudžet.

— A syohodni ce navantažennya na robotodavcya.

— Jakoju može buty cya kompensacija? Pevnyj vidsotok vid zarplaty?

— Uryadovyj zakonoprojekt ne vyrišuje ce pytannya. My majemo rozbižnosti v oficijnij zarplati miž žinkamy i čolovikamy na rivni 20-25%. U tinyovomu sehmenti žinkam splačujut' na 40-60% menše na tyx samyx posadax.

Krim toho, lyudy, jaki pracyujut' v tini, ne možut' skorystatysya žodnymy pil'hamy, їm možut' vzahali ne zaplatyty. Ministerstvo ekonomiky postavylo sobi za metu vyvesty z tini lyudej, jaki syohodni dyskryminovani najbil'še.

— Jak ukladatymut'sya trudovi dohovory z domašnimy pracivnykamy?

— Domašnya zajnyatist' — ce hnučkyj vyd praci, jakyj ne peredbačaje žorstkyx normatyviv. U hnučkij zajnyatosti nemaje vos'myhodynnoho robočoho dnya, ale je domovlenist', skil'ky simja hotova splačuvaty ahentstvu za posluhy nyani.

Oskil'ky ahentstvo ne može konstatuvaty, ščo vidbuvajet'sya u domohospodarstvi, to v rehulyuvanni domašnix vidnosyn ne može dijaty Trudovyj kodeks. Tut može dijaty kontrakt, jakyj u sproščenij formi fiksuje ci vidnosyny. Rejestruvatyme ci kontrakty Deržavna inspekcija praci.

Ščob obraxuvaty domašnyu zajnyatist', isnuje takyj sposib jak subjektyvizacija domohospodarstva. Ce perexid vid personal'noho opodatkuvannya do opodatkuvannya doxodiv simї. Ce inšyj zakonoprojekt, jakyj hotujet'sya.

Vin peredbačaje, ščo prožytkovyj minimum ne opodatkovuvatymet'sya, a jakščo podatky budut' splačeni, to vony povynni povernutysya u simju na kožnoho člena rodyny. Use ce potribno detal'no propysuvaty v zakoni. Na žal', ponyattya "domohospodarstvo" u nas navit' ne vyznačene v Podatkovomu kodeksi.

Loading...

— Ščo take "subjektyvizacija domohospodarstva" i joho opodatkuvannya?

— Ce vyznačennya typiv domohospodarstv z metoju їx opodatkuvannya. Vony možut' buty rizni. Dva hoduval'nyky, obydva najmani pracivnyky iz serednyoju zarplatoju. Odyn hoduval'nyk, druhyj zajmajet'sya domašnyoju praceju.

Danyla Hetmaceva bula ideja, ščo domohospodarstvo — ce rodyna, jaka deklaruje statky. Ale jakščo tam šlyubnyj kontrakt i vony žyvut' narizno?

Čolovik ta žinka možut' pryxodyty odyn do odnoho zajmatysya seksom. Їx dytyna može buty piv dnya tut, piv dnya tam, ale vony ne vedut' spil'ne hospodarstvo. Z točky zoru deklaraciї doxodiv ce ne domohospodarstvo, oskil'ky vony žyvut' narizno i majut' rizni byudžety. A odna lyudyna — ce domohospodarstvo?

Šče odne pytannya: jakščo podružžya žyve razom i maje spil'nyj byudžet, to čomu pil'hy na ipoteku abo kredyt na navčannya dytyny otrymuje xtos' odyn z bat'kiv?

Zaxvoriv xtos', napryklad, maty, i їj potribno oplačuvaty likuvannya. Ce pryzvodyt' do toho, ščo domohospodarstvo može staty bankrutom. Čomu pil'hu na zmenšennya opodatkuvannya pry vytratax na liky my dajemo komus' odnomu?

Ci preferenciї maje otrymuvaty domohospodarstvo, bo čolovik i družyna razom nesut' ci vytraty. My xočemo vklyučyty v systemu vytraty na enerhozberihajuči texnolohiї. Podatkovi pil'hy na nyx maje otrymuvaty domohospodarstvo.

— Jak administruvaty doxid domohospodarstva?

— Ce reforma, jaka začipaje miscevi finansy, deržavni finansy, vstanovlyuje zovsim inšyj pererozpodil koštiv. Taka reforma potrebuje vidpovidal'nosti podatkivciv za stvorennya deklaraciї na domohospodarstvo.

My xočemo postupovo reformuvaty cyu systemu tak, ščob podatkovym ahentom stala lyudyna, jaka otrymuje doxid i zdaje deklaraciju, a ne robotodavec' čy bank.  Todi lyudyna rozumityme, skil'ky vona splačuje deržavi podatkiv i za ščo.

— Povernimosya do temy detinizaciї. Jak subjektyvizacija domohospodarstva dopomože obraxuvaty domašnyu zajnyatist'?

— Hoduval'nyk bude deklaruvaty vsix, xto zajmatymet'sya domašnyoju praceju.

— Jak vyjavyty cyx lyudej? Nyaneju može buty rodyčka, znajoma, susidka, najnyata ne čerez ahentstvo. Ščo stymulyuvatyme lyudej vyvesty ci vidnosyny z tini i platyty podatky?

— Sut' cyoho instrumentu v tomu, ščob nadaty robitnyku bil'še možlyvostej vymahaty vid robotodavcya "biloho" vlaštuvannya. Ce i je osnovnyj stymul.

Zakonom pro oplatu praci reforma trudovyx vidnosyn ne obmežyt'sya. Šče planujemo uxvalyty zakon pro Deržavnu inspekciju praci, jakyj pyše Minekonomiky. Deržavna inspekcija — dovoli korumpovane javyšče, tomu ščo iz sta vidsotkiv štrafiv, jaki vony vypysujut', sud pidtrymuje til'ky blyz'ko 5%.

Ce označaje, ščo 95% štrafiv i protokoliv, jaki skladajut'sya, — ce tysk na robotodavcya. Skoriš za vse, tam majut' misce xabari abo domovlenosti.

Jakščo deržava dast' možlyvist' lehko oformlyaty trudovi vidnosyny, a robotodavci cym ne skorystajut'sya, todi my zabezpečymo možlyvist' skaržytysya. Zaraz tež možna podaty skarhu, ale cej mexanizm ne dije.

Ščob zjavylasya efektyvna systema oskaržennya nezadeklarovanoї praci, slid prybraty korupciju, perezavantažyty inspekciju praci, pidhotuvaty novyj zakon. Za nezadeklarovanu pracyu maje buty velykyj štraf, jakyj ekonomično pidštovxne robotodavcya do toho, ščo "bili" vidnosyny — ce krašče i deševše.

Krašče splatyty podatky za lyudynu i zaxystyty її prava, niž splačuvaty vysoki štrafy i postijno bojatysya perevirok.

Jak budut' zvil'nyaty robitnykiv ta jaki їxni prava možut' buty zmineni

— Ščo zminyt'sya v procesi ponovlennya na posadi za sudovym rišennyam pislya uxvalennya zakonu pro pracyu?

— Zaraz KZpP dozvolyaje til'ky ponovyty lyudynu na robočomu misci. I premjer, i ministr kažut', ščo ce jak rozlučennya. Sud prymusovo povertaje u simejni vidnosyny žinku čy čolovika, u našomu vypadku — pracivnyka. Do reči, ce tyahne za soboju taki javyšča jak mobinh, bulinh, xarasment, seksyzm.

Zakonoprojekt uryadu daje možlyvist' rozijtysya. Robotodavec' može vyplatyty pracivnyku kompensaciju. Cyu normu ja spryjmaju jak možlyvist' dlya lyudyny ne povertatysya tudy, de їj pohano, j otrymaty startovyj kapital dlya novoho žyttya.

— Odnym z dopomižnyx mexanizmiv rozirvannya trudovyx vidnosyn uryad vvažaje mediaciju. Jak vona pracyuvatyme?

— Poky ščo cej mexanizm naležyt' vidpracyuvaty. Uryad vnis vidpovidnyj zakonoprojekt u parlament. Ščodo praktyky: ja vam rozpovim, jak provadyla mediaciju miž spožyvačamy straxovyx posluh i straxovykamy.

Z odnoho boku u nas sydily advokaty i spožyvači straxovyx posluh. Vony buly nezadovoleni tym, ščo їm vidmovyly u vyplati straxovoho vidškoduvannya abo vyplatyly malo. Z inšoho boku sydily predstavnyky straxovyx kompanij, jaki pidozryuvaly šaxrajstvo. U procesi mediaciї storony pohodžuvalysya, ščo sudovi procesy — ce dovho i doroho, j ukladaly myrovu uhodu.

 
foto z Facebook halyny tret'jakovoї

— Xto zmože buty mediatorom?

— Lyudyna, ne zaanhažovana žodnoju storonoju. U moїj praktyci v sferi straxuvannya ce buly lyudy z jurydyčnoju osvitoju i ščonajmenše pjatyričnym dosvidom praci u sferi zapobihannya straxovym zbytkam. Ja takyx lyudej nazyvaju vrehulyuval'nykamy. U mediatora ne može buty konfliktu interesiv.

— Cijeju opcijeju zmožut' skorystatysya lyše robotodavci. Mediatoram dovedet'sya platyty, a v pracivnyka koštiv menše.

— Može, j tak. Zakonoprojekt može maty i plyusy, i minusy. My zminyujemo umovy žyttya na bil'š cyvilizovani. Umovy, jaki dajut' nam bil'še bezpeky, bil'še vpevnenosti, bil'še možlyvostej dlya samorealizaciї.

— Zakonoprojekt zburyv profspilky. Vony zajavlyajut' pro zvužennya prav pracivnykiv ta nivelyuvannya їxnyoї roli. Vy hotovi jty na kompromis?

— Možlyvist' pojavy deputats'koho zakonoprojektu — ce vže kompromis. Stvorennya robočyx hrup z riznymy deputatamy i riznymy stejkxolderamy — ce vže kompromis. My ne til'ky hovorymo pro kompromis, my jdemo na nyoho.

— Jak možut' zminytysya položennya ščodo rozšyrennya prav pracivnykiv?

— Ja b zminyla blok pro zvil'nennya. Ja pryxyl'nyk normy, jaka b unemožlyvyla bud'-jaku dyskryminaciju robitnyka z boku robotodavcya. Robotodavec' maje dovesty, ščo zvil'nennya vidbulosya same na tij pidstavi, jaku vin vkazav.

Ne tomu, ščo pracivnyk žinka, ne tomu, ščo v lyudyny temna škira čy vuz'kyj rozriz očej, ne tomu, ščo u lyudyny inša seksual'na orijentacija, pevna xvoroba čy vahitnist'. Jakščo robotodavec' ne zmože dovesty vkazanu nym pidstavu, vin maje kompensuvaty pracivnyku škodu. Pro ce jdet'sya u konvenciї MOP.

— Ščo šče može zminytysya?

— Blok pro vidpustky. U nas zaraz vidpustka — 24 kalendarnyx dni. U Kodeksi zakoniv pro pracyu propysani 17 pidstav dlya її rozšyrennya. 12 takyx pidstav my cym zakonoprojektom znimajemo. Ja xoču implementuvaty v ukraїns'ke zakonodavstvo vidpustku tryvalistyu 28 dniv, ale ne kalendarnyx, a robočyx.

Z cyx 28-my, na moju dumku, maje buty desyat' tak zvanyx sick days. Jakščo ja zaxvorila, u mene vyhoryannya, stres, perevtoma, ja xoču maty možlyvist' zatelefonuvaty robotodavcyu i skazaty: ja syohodni ne vyjdu, ja xvora i xoču zalyšytysya vdoma, pryvesty sebe v pracezdatnyj stan.

Ce moje bačennya, i ja podavatymu ci popravky do zakonoprojektu.

Pro vijnu z profspilkamy: sudovi procesy možut' buty dovhymy

— Uryadovyj zakonoprojekt peredbačaje rozrobku j uxvalennya novoї redakciї zakonu pro profspilky, ščo їx tež ne vlaštovuje.

— Mene dyvuje, ščo ce їx oburyuje. Vony 28 rokiv ne podavaly svoju redakciju zakonoprojektu i teper dyvujut'sya, ščo ce pytannya porušyv uryad.

— Vy i Tymofij Mylovanov zvertaly uvahu na te, ščo їxni spravžni motyvy — zberežennya systemy vneskiv, majna i korupcijnyx sxem…

— Ja b ne skazala, ščo vony na 100% korupcijni, xaj tam jak. Je motyvy vykorystaty na svoju koryst' te, ščo naležyt' inšym.

— Jak vydajut'sya putivky — tež pytannya. Rozpodil koštiv neprozoryj. Ščo maje vidbutysya z majnom profspilok ta systemoju člens'kyx vneskiv?

— Majno maje povernutysya u vlasnist' deržavy. Svoho času profspilkam bulo peredano dvi tysyači objektiv. Ščo vidbulosya potim? Ne majučy prava vidčužuvaty ce majno, vony joho vidčužuvaly. Pry cyomu doxid išov ne do deržavnoho byudžetu i ne do Fondu deržmajna, a na koryst' profspilok.

Šče odna problema — čy je Federacija profspilok Ukraїny pravonastupnyceju radyans'kyx profspilok. Sudovi procesy na cyu temu možut' buty dovhymy.

— Jak vony zaroblyaly na cyomu majni? Zdavaly v orendu?

— V orendu takož. Dyvit'sya: sanatoriї, hoteli, rizni kompleksy dlya vidpočynku často finansujut'sya za košty Fondu social'noho straxuvannya. Profspilky blahoslovlyajut' oplatu na tak zvane sanatorno-kurortne likuvannya okremyj prošarok naselennya. Ci vyplaty jdut' na zakupivlyu putivok.

Vyplaty — ce 22% jedynoho social'noho vnesku, jakyj my z vamy splačujemo i jakyj rozpodilyajet'sya miž deržavnymy fondamy. Vyplaty — ce 24 mlrd hrn u 2019 roci, a v 2020 roci, možlyvo, bude 27 mlrd hrn.

29 sičnya uryad zatverdyv byudžet fondu z doxodamy ta vydatkamy na rivni 29,2 mlrd hrn. Ce šaleni hroši! Zatrymka z uxvalennyam byudžetu vynykla čerez borot'bu za kerivnyka fondu social'noho straxuvannya. (Fond očolyla eksgholova Vseukraїns'koї profspilky "Ridna zemlya" Olena Duma. — EP.)

FPU stvoryla dva akcionerni tovarystva. Kožne z nyx maje svoїx kerivnykiv, svoїx rehional'nyx predstavnykiv. Use ce majno perebuvaje u їxnyomu rozporyadženni. Deržava z cyoho majna ne otrymuje doxodu.

— U vas je dokazy nezakonnoho vidčužennya?

— Ja baču ce za publičnymy rejestramy. U vlasnosti profspilok bulo 2 tys objektiv, zaraz — blyz'ko 300. Kudy znykly 1 700?

Za KPRS profspilky buly "kuzneju kadriv" i pracyuvaly v zvjazci z deržavoju. Ne xoču hovoryty pro te, čy "vidmyvaly" vony košty. Tam buly rizni lyudy. Za komsomol's'kyx časiv ce buly instytuty, jaki keruvaly deržavnoju vlasnistyu, bo deržava bula jedynym robotodavcem. Zaraz deržava ne jedynyj robotodavec'.

Za ocinkamy lyudej, jaki pracyujut' u profspilkax, majno, jake їm peredaly v mynulomu, koštuvalo ponad 4 mlrd dol. Zaraz joho nixto ne ocinyuvav, ale tam mil'jonni statky. Vzahali ne zrozumilo, čomu cym majnom, jake naležyt' vsim hromadyanam Ukraїny, korystujut'sya dva akcionernyx tovarystva ta FPU?

Čomu Fond social'noho straxuvannya kupuje taku kompensaciju za škodu žyttyu ta zdorovju jak sanatorno-kurortne likuvannya? Takoho nemaje nide u sviti. Čomu vidpočynok raptom stav tovarnoju kompensacijeju? Tovarnoju — ce koly z pracivnykom rozraxovujut'sya putivkoju a ne žyvymy koštamy.

Pokažit' meni šče jakus' kraїnu, de profspilkam peredaly b stil'ky majna! Do reči, dostup do cyoho majna majut' členy profspilok. Za їxnimy danymy, ce blyz'ko 4 mln osib, xoča ja dumaju, ščo menše.

 
foto z Facebook halyny tret'jakovoї

— Naskil'ky menše?

— Dumaju, blyz'ko 2 mln osib. Reprezentatyvnist' profspilok (kil'kisne oxoplennya pracivnykiv. — EP) vyznačaje Nacional'na služba prymyrennya.

Її kolys' stvoryv Leonid Kučma. Stvoryv, na mij pohlyad, u nekonstytucijnyj sposib, bo v nyoho ne bulo takyx povnovažen'. Stvorennya takyx struktur musylo suprovodžuvatysya rišennyamy Kabminu. Ja ne bačyla takyx rišen'.

Isnujut' profspilky, jaki 95-98% vytrat spryamovujut' odnym i tym že svoїm členam. Struktura vytrat profspilok dovoli zakryta. Vtručatysya u їx spravy nixto ne može. Ščob pryblyzno ujavlyaty, ščo tam vidbuvajet'sya, ja jak narodnyj deputat možu keruvatysya til'ky insajders'koju informacijeju.

Profspilky povynni pracyuvaty vidkryto. Їxnya zvitnist' maje buty dostupnoju, tomu ščo vony utrymujut'sya na 1% vid zarobitnoї platy. Cikavyj fakt: robotodavci bjut'sya za te, ščob znyzyty JeSV na 1-2% čy bil'še, i zovsim ne bjut'sya za te, ščob znyzyty vnesky do profspilok. Čomu? Vony їx často vidnosyat' na valovi vytraty, a ce minimizacija podatkovoho navantažennya.

Jak dovesty prožytkovyj minimum do 40% vid serednyoї zarplaty 

— Pytannya pro reformu prožytkovoho minimumu. U svojemu zakonoprojekti vy proponuvaly vstanovyty rozmir prožytkovoho minimumu ne menše 40% serednyoї zarplaty za hruden' roku. Ce blyz'ko 4 280 hrn. Jak ce zrobyty?

— My povynni zminyty social'nu polityku tak, ščob hoduval'nyk mih finansuvaty utrymanciv — ditej, nepracezdatnyx. Jakščo u nas nema hoduval'nyka abo cej hoduval'nyk potrapyv u skladni žyttyevi obstavyny, my majemo kompensuvaty jomu vtratu doxodu abo zdorovja, ščob povernuty joho v ekonomične žyttya.

Otaka maje buty social'na polityka. U її centri maje buty neopodatkovuvanyj minimum v rozmiri ne menše, niž prožytkovyj. Oce borot'ba z bidnistyu. Prožytkovyj minimum ne može buty nyžčym, niž 4 tys hrn na osobu.

Dlya mene fizyčnyj sens prožytkovoho minimumu — ce neopodatkuvannya cijeї sumy na kožnoho člena simї. Napryklad, vy hoduval'nyk. 4 tys hrn — ce minimum, jakyj može zabezpečyty normal'ni umovy žyttya. Ci 4 tys hrn ne možut' buty dlya dytyny 3 500 hrn, a dlya lyudyny poxyloho viku — 1 600 hrn.

U nas lyudyna poxyloho viku maje menšyj prožytkovyj minimum, niž pracivnyk. Ja ne rozumiju cyoho. My vyokremyly lyudej poxyloho viku i kažemo, ščo u nyx menše potreb. Naspravdi tam bil'še potreb: i ščodo likuvannya, i ščodo odyahu. Ne dumaju, ščo utrymuvaty dytynu deševše, niž dorosloho.

Xoču vykorystaty rekomendaciju pani Libanovoї (Ella Libanova, dyrektor Instytutu demohrafiї ta social'nyx doslidžen' im. M. V. Ptuxy NANU. — EP).

Vona radyla dlya vyznačennya prožytkovoho minimumu braty mediatyvni pokaznyky, koly vidsikajet'sya doxid 10% bahatyx lyudej i 10% najbidnišyx. Zalyšajet'sya vybirka 80%. Orijentyrom dlya rivnya prožytkovoho minimumu maje buty serednya zarplata, jaku pokaže cya vybirka. Vona bil'š reprezentatyvna.

— A prožytkovyj minimum — 40% cijeї zarplaty?

— Tak, ne menše. Zaraz ja pyšu zakonoprojekt, jakyj dozvolyt' zbil'šyty joho iz 40% do 50% uprodovž nastupnyx desyaty rokiv. Znovu ž taky — ce zaležyt' vid toho, čy perejdemo my do opodatkuvannya domohospodarstv.

— Anonsovana vamy model' pidvyščennya prožytkovoho minimumu do 40% rivnya serednyoї zarplaty peredbačaje pryvjazku bil'šosti social'nyx vyplat do rozmiru prožytkovoho minimumu?

— Ni, ne peredbačaje.

— Ce zbihajet'sya z planamy Kabminu ta bačennyam reformy prožytkovoho minimumu Juliї Sokolovs'koї. Vona zaproponuvala vidvjazaty vid rozmiru PM usi vyplaty, krim pensij ta vyplat dopomohy malozabezpečenym.

— Tak, Kabinet ministriv vnis svij zakonoprojekt. Jak til'ky my zbil'šujemo prožytkovyj minimum, odrazu mohly b zbil'šuvatysya štrafy, vartist' administratyvnyx posluh, zarplata Nacional'noї policiї i henprokuratury.

My majemo vidvjazaty prožytkovyj minimum vid byudžetnyx pokaznykiv. Potribno zadeklaruvaty kurs na pevni standarty. Potribno vyznačyty, ščo 40% vid zarobitnoї platy — ce standart, a potim my jdemo na pidvyščennya do 41%.

My vže obraxuvaly, jak zrostut' vydatky, jakščo zalyšyty pryvjazku PM dlya pensiї malozabezpečenyx. Majemo znajty v byudžeti kompensatory.

— Na skil'ky zrostajut' vydatky?

— Suttyevo, na 240-250 mlrd hrn. Na 170-180 mlrd hrn zrostut' vydatky PF.

— Jaki možlyvi kompensatory?

— Reforma systemy social'noho straxuvannya, zamina pil'h na kompensaciї škody žyttyu ta zdorovju vynnoju osoboju. Šče odyn kompensator — nalahodžennya kontrolyu. Mova pro veryfikaciju vykorystannya publičnyx koštiv, povernennya podatkiv rodyni, ščo zmenšyt' її subsyduvannya.

— Jakščo my vidvjazujemo majže vsi social'ni vyplaty vid PM, to joho možna zrobyty xoč 20 tys hrn. Vin staje fiktyvnoju velyčynoju.

— Po-perše, my z vamy hovorymo pro te, ščo ne vsi. Po-druhe, ideja v tomu, ščob kožen, xto z 4 tys hrn zaplatyv 19,5% podatku, mih otrymaty cej podatok nazad u svoje domohospodarstvo. Tobto zberihajet'sya pryvjazka do opodatkuvannya.

— Jak ce uzghodžujet'sya z planamy zjednaty PDFO, JeSV ta vijs'kovyj zbir v ramkax podatkovoї reformy? Taki zminy anonsuvav holova komitetu z pytan' finansiv, podatkovoї ta mytnoї polityky Danylo Hetmancev.

— Jedynyj social'nyj vnesok ta PDFO — ce zovsim rizni podatky. JeSV splačuje robotodavec', PDFO splačuje lyudyna, tomu їx objednaty nemožlyvo. Jakščo u nas znyzyt'sya PDFO, odrazu skorotyat'sya doxody miscevyx byudžetiv. My їx majemo čymos' kompensuvaty. Use ce treba proraxuvaty.

Ja za prohresyvnu stavku podatku na doxody fizyčnyx osib. Jak til'ky my prybyrajemo opodatkuvannya na sumu 4 tys hrn, vono vže staje prohresyvnym.

Pry 4 tys hrn — nulyova stavka, vyšče — 19,5%. Ja vvažaju, ščo vprovadžennya neopodatkovanoho minimumu na rivni minimal'noho prožytkovoho — ce jedynyj sposib borot'by z bidnistyu. Inši sposoby ne taki dijevi.

Deklaraciї pro te, ščo my boremosya z bidnistyu i opodatkovujemo bidnyx, — ce ne borot'ba z bidnistyu, ce zovsim navpaky. Bil'še toho, isnuvannya v našomu zakonodavstvi neopodatkovanoho minimumu v rozmiri 17 hrn, jakyj my opodatkovujemo, vvažaju zakonodavčoju šyzofrenijeju.

Čomu pidvyščennya pensijnoho viku nemynuče

— Vy skazaly, ščo zaprovadžennya zakonu "Pro pracyu" stvoryuje džerelo dlya zaprovadžennya druhoho pensijnoho rivnya. Zavdyaky čomu stvoryujet'sya cya "poduška"? Koly my pobačymo cej efekt i v jakyx masštabax?

— U zakoni je velykyj ekonomičnyj sens: zmenšennya vytrat robotodavciv na vidkryttya i zakryttya robočoho miscya. Ce i je "poduška". My dajemo možlyvist' zaroblyaty bil'še, i lyudy zmožut' obyraty, u ščo investuvaty cej resurs.

— Zvučyt' zanadto ideal'no. Navit' jakščo vse spracyuje, i zarplaty zrostut', jak zmusyty lyudynu vklasty ci košty v pensijni nakopyčennya?

— My її ne budemo zmušuvaty, my її zacikavymo. Usi poperedni uryady zobovjazuvaly nakopyčuvaty pevnyj vidsotok — 7-15%. U nas ce 1-3%. Lyudyna sama vyrišuvatyme, skil'ky їj vidkladaty.

Nema vikovyx obmežen'. Systema počynaje pracyuvaty vidrazu pislya vnesennya koštiv. Tobi čerez misyac' na pensiju — tobi vyplatyat' te, ščo ty zarobyv. Jakščo na pensiju čerez piv roku, vse, ščo nakopyčylosya za pivroku, tež vyplatyat'.

— Čy možlyvo dostrokovo znyaty košty?

— Tak. U vypadku ipoteky, krytyčnoho zaxvoryuvannya, na navčannya dytyny. Pry zaprovadženni druhoho nakopyčuval'noho rivnya deržavna pensija zalyšajet'sya. Postupovo її vaha povynna zrivnyatysya z častkoju nakopyčennya. Ja b xotila, ščob častka nakopyčen' bula bil'šoju.

Koncentracija dovhoho pensijnoho resursu u finansovyx instytutax pry naležnomu rehulyuvanni pide na koryst' finansovij systemi. NBU ta NKCPFR mene strymujut'. Kažut': "Raniše 2023 roku my ne budemo hotovi".

— Vy zajavyly, ščo potribno plavno pidvyščuvaty pensijnyj vik. Čomu?

— Tak. Prezydent proty. Volodymyr Oleksandrovyč duže perejmajet'sya temoju pensijnoho zabezpečennya. Ne znaju, može, naklade veto na moї zakonoprojekty. Šlyaxiv u nas dva: vyxodyty na pensiju raniše ta otrymuvaty pensiju, jaka u nas je, abo pidvyščuvaty pensijnyj vik ta otrymuvaty bil'ši pensiї.

— MVF pidtrymaje pidvyščennya pensijnoho viku.

— Jmovirno. Pidvyščennya pensijnoho viku — nevidvorotnyj proces. Je doslidžennya Svitovoho banku. U nyomu jdet'sya pro te, ščo u 2030 roci pry parametrax nynišnyoї solidarnoї systemy u nas pensiju za formuloju budut' otrymuvaty 40% hromadyan. Usi inši budut' otrymuvaty minimal'nu pensiju.

My vklyučyly u solidarnu systemu FOP, jaki splačujut' blyz'ko 800 hrn jedynoho podatku, a pretendujut' na 1 600 hrn minimal'noї pensiї. Jakščo my pidnimemo prožytkovyj minimum do 4 tys hrn, to vony tež splačuvatymut' minimum, a zobovjazan' deržava viz'me na sebe v čotyry razy bil'še.

Naši dity splačuvatymut' podatkiv bil'še, ščob utrymuvaty tyx, xto splačuje podatkiv menše. Ne potribno bulo FOP vvodyty u systemu pensijnoho zabezpečennya. Ce možna bulo robyty čerez 10-20 rokiv. U JeS počaly vklyučaty samozajnyatyx u pensijnu systemu z 2000-x rokiv, koly staly bahatšymy.

Zaraz majemo sytuaciju: abo my zalyšajemo pensijnyj vik, i u nas postupovo, ne za časiv našoho prezydenta, pohiršuvatymet'sya sytuacija, abo uxvalyujemo rišennya, ščo z 2023 roku zbil'šujemo pensijnyj vik odyn raz na rik na odyn misyac'.

My poperedžajemo našu molod': dorohi dity, my počynajemo žyty dovše, lyudej poxyloho viku staje bil'še. Abo my budemo sidaty na pleči platnykiv podatku, abo zaraz robymo nakopyčuval'nu systemu i vyrivnyujemo sytuaciju. Vyrivnyaty solidarnyj riven' my možemo til'ky šlyaxom zbil'šennya pensijnoho viku.

Napryklad, Japonija hovoryt' pro 72 roky.

— My ne Japonija.

— My vže majže jak Japonija. Zapytajte Pensijnyj fond, vony vam skažut'. Dlya pensijnoї systemy orijentyrom je tryvalist' žyttya lyudej, jaki dosyahly pensijnoho viku, tobto skil'ky vony žyvut' z momentu vyxodu na pensiju do smerti.

Kil'kist' takyx lyudej u nas zbil'šujet'sya. Zaraz u nas 11,3 mln pensioneriv, z nyx bil'še tysyači — ce lyudy, jaki dosyahly storičnoho viku. Takoho ne bulo navit' za časiv SRSR, koly u nas bulo 16 mln pensioneriv.

 
foto z Facebook halyny tret'jakovoї

— Koly my zmožemo povernutysya do trendu skoročennya deficytu PF?

— Deficyt PF pry nynišnix parametrax systemy ta našomu stavlenni do pensijnoho viku ne znykne nikoly. Ja cyoho ne kazala 15 rokiv tomu i ne kažu zaraz. Z našymy politykamy-populistamy my duže neobačno beremo na sebe social'ni zobovjazannya, jaki pracivnyky ne možut' oplatyty svoїmy podatkamy.

My zminyly politekonomičnu platformu, ale ne zminyly social'nu polityku. Z roku v rik polityky nabyrajut' hory zobovjazan'. Zavdyaky solodkym obicyankam lyudy їx obyrajut'. U rezul'tati deržava ne može vykonaty ci obicyanky, ale vsi bojat'sya vid nyx vidmovytysya. Taka povedinka u nas šče z radyans'kyx časiv.

Riznycya v tomu, ščo v socialistyčni časy u nas zabyraly 56% našoho prybutku u vyhlyadi podatkiv i nadavaly nam bahato pil'h. Davajte my i zaraz budemo zabyraty 56% podatkiv, todi možlyvo zabezpečyty vsix pil'hamy. Syohodni real'nist' inša, my tak vže ne možemo.

Na žal', toj, xto pryxodyt' i česno hovoryt', ščo potribno zminyuvaty systemu i žyty za možlyvostyamy, ne korystujet'sya populyarnistyu. A dekomunizaciju u social'nij polityci rozpočynaty potribno.


powered by lun.ua
Pidpyšit'sya na naši povidomlennya!